«العيارين» بھاری وزن کی کومیڈی

بشار جاسم الکندری: از میان نمایشنامه‌هایی که بازخورد خوبی در میان مخاطبان ذوق‌پسند داشت، نمایش «العیارین» که هم‌اکنون بر صحنه تئاتر انجمن شرق (تئاتر مرحوم شیخ دعيج الخليفة الصباح) به روی صحنه است، قابل ذکر است. این اثر از نویسندگی بدر المحارب، دراماتورژی فاطمة المسلم، دکور جاسم خريبط، و با بازی مبارک المانع، سلطان الفرج، نورة العميري، محمد عاشور، زینب بهمن، نصار النصار، عبدالمحسن القفاص، عبدالله الرميان، ناصر الدوب، و به کارگردانی یوسف البغلی، و طراحی لباس د. ابتسام الحمادی ارائه می‌شود.

متن نمایشنامه سنگین و پرمحتواست، اما یوسف البغلی، کارگردان، با هوشمندی با آن برخورد کرد؛ به‌ویژه که او پیش از این نمایشنامه‌های آکادمیک متعددی کارگردانی کرده است. بنابراین، فضای کلی نمایشنامه، فضای تئاتر آکادمیک آمیخته با کمدی است. دکور اثر نیز به دست جاسم الخريبط طراحی شده که از یک پایه دایره‌ای متحرک در مرکز صحنه استفاده کرد تا صحنه‌ها و دکورها را تغییر دهد. این تکنیک همچنین در اطراف صحنه به کار رفت که به اثر روح بخشید و صحنه‌ها را از یکدیگر تفکیک کرد. همچنین استفاده از مجموعه‌ای از طناب‌ها در بخش‌های مختلف دکور، از ویژگی‌های بارز بود. نمایشنامه با هنر ماریونت (نمایش عروسکی) آغاز شد که یک هنر نمایشی مردمی است و بر پایه عروسک‌های آویزان در فضای صحنه استوار است.

رویدادهای نمایشنامه حول محور گروهی از شخصیت‌ها می‌چرخد که برای رسیدن به منافع شخصی خود به حیله‌گری متکی‌اند؛ افرادی که بیشتر به حیله و فریب مشهورند تا زور بازو. همان‌طور که ضرب‌المثل می‌گوید: «هر که حیله دارد، باید حیله کند.» آن‌ها این کار را برای کسب سود مادی یا اجتماعی انجام می‌دهند، اما رویدادها علیه آن‌ها معکوس می‌شود و حقایق به شکلی کمدی آشکار می‌گردد.

این نمایشنامه با لهجه کویتی سبک است و درباره گروهی از افراد صحبت می‌کند که به زیرکی، پیچیدگی و دور زدن متکی‌اند؛ از جمله والی، سلطان، فروشندگان، دیوانه و همسران عیاران، که تمام منافعشان از طریق حیله حاصل می‌شود.

تمامی هنرمندان مشارکت‌کننده در این نمایش، ستارگان اجرا بودند و حجم نقش‌هایشان تقریباً برابر بود. اما در زمینه درخشش و شگفتی، به‌ویژه در بخش کمدی، نصیر الدوب، نصار النصار و نورة العميري برنده بودند. به‌ویژه النصار که دو یا سه نقش را همراه با عروسک ایفا کرد و با نقش دیوانه، حضار را سرگرم کرد. نورة نیز خود را در کمدی ثابت کرد، و الدوب هنرمندی چندوجهی است. مبارک المانع و سلطان الفرج نیز دو ستاره‌اند که سبک خاص خود را در هنر ایمپروویز کمدی دارند. علاوه بر آن، عبدالله الرميان و زینب بهمن یک زوج کمدی زیبا را تشکیل دادند؛ الرميان ثابت کرد که حضور او در هر اثری، افزوده‌ای بر کیفیت اجراست، و زینب بهمن نیز که دارای حس کمدی و توانایی ایفای نقش است، درخشید. عبدالمحسن القفاص را ما بیشتر به عنوان بازیگر دراماتیک می‌شناختیم، اما او تلاش کرد تا شادی و شوخی‌ها را با شخصیت‌های نمایش ترسیم کند؛ با این حال، مشکل او این بود که در طول اجرا به دلیل همکارانش و تلاش برای کنترل خنده‌اش، مکرراً می‌خندید. محمد عاشور نیز یک ستاره کمدی است و از مهم‌ترین چهره‌های دنیای کمدی محسوب می‌شود و در چندین نمایش حضور خود را ثابت کرده است، اما تداوم او در یک «کاراکتر» خاص و در بیشتر آثار، او را در یک چارچوب واحد نگه داشته است؛ یعنی سبک گفتاری خاص (المکسر). عاشور باید کاراکترهای بیشتری ارائه دهد و از تکرار پرهیز کند.

به‌طور کلی، این اثر «سنگین»، آکادمیک و کمدی است و می‌توان گفت «العیارین» یک کمدی از جنس سنگین است. آفرین.