हेर्पिज जेस्टरबाट बच्ने उपाय

हेर्पेस ज़ोस्टर (शरीरको एउटा भागमा देखिने फोकाको रोग) एक स्वास्थ्य समस्या हो, जसको संक्रमण दर बढ्दै गएको छ, विशेष गरी बुढापाकमा, उमेरसँगै कोषीय प्रतिरक्षा प्रणाली क्रमशः कमजोर हुँदा।

यो रोग सुरुमा साधारण लक्षणहरूबाट सुरु हुन सक्छ, जसले ध्यान आकर्षित गर्दैन, जस्तै शरीरको कुनै निश्चित भागमा जलन वा हल्का सुई चुचुर्को जस्तो महसुस हुनु। त्यसपछि छालामा फोका देखिन्छ, र यहाँ केही मानिसहरूले यसलाई अस्थायी छालाको समस्या मात्र भन्ने गर्छन्। वास्तविक चिकित्सा तथ्य के हो भने, यी लक्षणहरू त्वचा र नसासँग सम्बन्धित भाइरसको संक्रमणको हुन सक्छ, जसलाई हेर्पेस ज़ोस्टर भनिन्छ, जसले लामो समयसम्म चल्ने दुखाइ र जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ। भाग्यवश, कुवेतको स्वास्थ्य मन्त्रालयले विश्व स्वास्थ्य संगठनको सिफारिस अनुसार यस भाइरसको रोकथाम खोप उपलब्ध गराएको छ, जुन मन्त्रालयले तोकेका स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा लिइन सक्छ।

यद्यपि संक्रमणपछि यसको उपचार सम्भव छ, तर निको हुन लामो समय लाग्छ, त्यसैले वैज्ञानिक अध्ययनहरूले खोप मार्फत रोकथामको प्रभावकारिता प्रमाणित गरेको छ।

हेर्पेस ज़ोस्टरका लक्षणहरू

यो रोग प्रायः दुखाइ, जलन, सुई चुचुर्को जस्तो महसुस हुनु, वा अत्यधिक संवेदनशीलताबाट सुरु हुन्छ, त्यसपछि सामान्यतया दुखाइपूर्ण छालाका फोका देखिन्छ। यो उमेर बढ्दै जाँदा बढ्दै जान्छ र निद्रा र आराम जस्ता दैनिक गतिविधिहरूमा असर पार्छ। यसको सबैभन्दा गम्भीर जोखिम मस्तिष्कको संक्रमण हो, विशेष गरी प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर भएका बिरामीहरूमा।

के यसले अनुहार र आँखालाई असर गर्न सक्छ?

हो, जब यो आँखाको वरिपरि वा नजिकको भागमा असर गर्छ, दृष्टिमा असर पार्ने जटिलताहरू हुन सक्छन्। त्यसैले, माथिल्लो अग्रभाग, नाक वा आँखाको वरिपरि दुखाइपूर्ण फोका देखिएमा, विशेष गरी यदि त्यससँग दुखाइ, रातोपन वा आँखाको असामान्यताहरू छन् भने, यो अवस्था स्वास्थ्य केन्द्रमा छिटो पुग्नु आवश्यक छ।

के एकै व्यक्तिलाई यो रोग एकभन्दा बढी पटक हुन सक्छ?

हो। पहिले हेर्पेस ज़ोस्टर भएको अनुभवले यो अर्को पटक नहुने भन्ने आवश्यकता छैन, त्यसैले रोकथाममा ध्यान दिनु नै उत्तम हो।

के हेर्पेस ज़ोस्टर संक्रामक रोग हो?

हेर्पेस ज़ोस्टर वाइरस अन्य केही वाइरसहरू जस्तो व्यक्तिबाट व्यक्तिमा सजिलै सर्दैन। यसको सङ्क्रमण मुख्यतया शरीरमा देखिने चर्म उभौट (रैश) सँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा आउनुसँग सम्बन्धित हुन्छ। त्यसैले, उभौटलाई ढाकेर राख्नुपर्छ, स्वच्छता कायम राख्नुपर्छ, र संक्रमित व्यक्तिसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क वा उनीहरूका सामानहरू प्रयोग गर्नबाट टाढा रहनुपर्छ।

टीकाकरणको खुराक र प्रभावहरू

अध्ययनहरूले टीका सुरक्षित रहेको प्रमाणित गरेको छ। यो सामान्यतया उमेर र प्रतिरक्षा प्रणालीको अवस्था अनुसार दुई खुराकमा दिइन्छ। अध्ययनहरूले टीकाको प्रभावकारिता ९० प्रतिशतभन्दा बढी रहेको देखाएको छ, ७० वर्षभन्दा माथिका व्यक्तिहरूमा पनि। साथै, प्रतिरक्षा कमी भएका बिरामीहरू, अंग प्रत्यारोपण भएका बिरामीहरू, स्टेम सेल बिरामीहरू, र प्रतिरक्षा दमनकारी उपचार लिइरहेका बिरामीहरूलाई पनि टीकाकरण गर्न सकिन्छ। टीकाकरणका साइड इफेक्टहरूमध्ये सबैभन्दा सामान्य रूपमा इन्जेक्सन दिइएको ठाउँमा दुखाइ, थकान, मांसपेशीमा केही दुखाइ र टाउको दुखाइ हुन सक्छ, तर यी सबै सामान्य दर्द निवारक औषधिहरूले हराउँछन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयको भूमिका

कुवेतमा अवस्था विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले यस रोग सम्बन्धी सिफारिस गरेको विधिअनुसार मेल खान्छ। मन्त्रालयले यस रोगबाट बच्नको लागि एक व्यवस्थित प्रक्रिया अपनाउन सुरु गरेको छ, जसमा जनस्वास्थ्य प्रशासन र टीकाकरण केन्द्रहरू मार्फत डाटा संकलन, तथ्याङ्क विश्लेषण, र यस रोग तथा यसबाट बच्ने उपायहरू सम्बन्धी स्वास्थ्य सचेतना फैलाउने काम समावेश छ।

वास्तवमा, मन्त्रालयले हेर्पेस ज़ोस्टर रोग सम्बन्धी डाटाबेस स्थापना गर्न सुरु गरेको छ, जसमा संक्रमण दर, जोखिममा रहेका व्यक्तिहरू, उमेर, लिङ्ग, जटिलताहरू, बिरामीहरूको स्वास्थ्य अवस्था, दुखाइको प्रकार, र रोग पत्ता लागेको बस्तीको विवरणहरू समावेश छन्।

चिकित्सकको भूमिका

चिकित्सकहरूका रूपमा हामीले रोग निवारणको संस्कृति फैलाउन र खोपलाई प्रभावकारी ढंगले प्रोत्साहन गर्न योगदान पुर्याउन सक्छौं भन्ने कुरा निश्चित छ, र यो भूमिका केवल त्वचा रोग क्लिनिकहरूको जिम्मेवारीमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन, किनकि हामी सबै चिकित्सकहरू—प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा, परिवार चिकित्सा, आन्तरिक रोग, क्यान्सर, रुमाटोलोजी, दीर्घकालीन रोग र अन्य क्षेत्रमा कार्यरत—कुनै पनि रोगी हामीलाई भेट्न आउँदा उहाँलाई रोग निवारणबारे शिक्षित गर्न र खोप लगाउन प्रोत्साहित गर्न आफ्नो अवसरको सदुपयोग गर्नुपर्छ।

प्राचीन कालमा भनिएको सुनौलो सल्लाह छ, “एक ड्राम रोग निवारण, सय क्विन्टल उपचार भन्दा उत्तम,” त्यसैले तपाईंले दुःख आउन किन पर्खनुहुन्छ?

कुवेती लेखिका