के धेरै विकल्पहरूले हामीलाई कम खुसी बनाउँछन्?
वर्तमानमा, हामी धेरै विकल्पहरूले घेरिएका छौं। साना निर्णयहरूदेखि लिएर, जस्तै हामीले के खान्छौं वा के हेर्छौं, ठूला निर्णयहरूसम्म, जस्तै आफ्नो भविष्यको करियर, जीवनसाथी, वा कुन ठाउँमा बस्ने भन्ने छनोट।
धेरै विकल्पहरू हुनु राम्रो कुरा हो किनभने यसले स्वतन्त्रताको अर्थ दिन्छ, तर मनोवैज्ञानिक अनुसन्धानहरूले देखाउँछन् कि विकल्पहरूको अत्यधिकताले वास्तवमा हामीलाई कम खुसी, र बढी तनावयुक्त बनाउँछ। जब विकल्पहरू कम हुन्छन्, हामी सजिलै निर्णय गर्न सक्छौं र हाम्रा विकल्पहरूप्रति खुसी महसुस गर्छौं, तर जब विकल्पहरू बढ्छन्, हाम्रो मस्तिष्क तुलना गर्न थाल्छ र हामी गलत निर्णय गर्ने वा अझ राम्रो अवसर गुमाउने डरले घबराउँछौं।
मनोविज्ञानले यसलाई 'विकल्पको विरोधाभास' (Paradox of Choice) भन्छ, जहाँ स्वतन्त्रता नै मानसिक बोझ बन्छ। निर्णय लिएपछि पनि कुराहरू सधैं समाप्त हुँदैनन्। हाम्रा विकल्पहरूको आनन्द लिनको सट्टा, हामी सोच्न सक्छौं: यदि म अर्कै तरिकाले छनोट गर्थें भने के हुन्थ्यो, वा शायद अझ राम्रो विकल्प थियो?
यस्तो सोचले तपाईंको सन्तुष्टिको स्तर घटाउँछ, यद्यपि छनोट आफैंमा राम्रो होस्। जब हामी सामाजिक सञ्जालहरू प्रयोग गर्छौं, यो अझ खराब हुन्छ, किनभने यी प्लेटफर्महरूले हामीलाई हाम्रो जीवनशैली, करियर, यात्रा, वा सम्बन्धहरूबारे असीमित विकल्पहरू निरन्तर प्रदान गर्छन्।
हामी आफूलाई अरूहरूसँग तुलना गर्न थाल्छौं र सधैं यस्तो महसुस गर्छौं कि हाम्रोसँग भन्दा अझ राम्रो केही छ। हाम्रा विकल्पहरूप्रति असन्तुष्टि र खुसी गुमाउने प्रवृत्ति बढ्छ। यसको अर्थ विकल्पहरू हुनु नराम्रो कुरा होइन। विकल्पहरू हुनु स्वतन्त्रताको संकेत हो, र स्वतन्त्रता मानसिक स्वास्थ्यका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कारकहरूमध्ये एक हो। तथापि, जब धेरै विकल्पहरू हुन्छन्, मानिसहरू थकित महसुस गर्छन्, निर्णय लिन हिचकिचाउँछन्, वा आफ्ना विकल्पहरूप्रति निरन्तर पछुतावना महसुस गर्छन्।
त्यसैले, निर्णय लिँदा आफैं केही सीमाहरू तोक्नु, र सर्वोत्कृष्ट विकल्प खोज्नुको सट्टा आफ्ना प्राथमिकताहरू निर्धारण गर्नु राम्रो हुन सक्छ। पूर्णता खुसीका लागि आवश्यक छैन। खुसी हाम्रा विकल्पहरूप्रति हामीले गर्ने प्रतिबद्धताबाट, र ती विकल्पहरूलाई सुधार गर्न हामीले गर्ने प्रयासबाट आउन सक्छ। संक्षेपमा, खुसी हाम्रोसँग उपलब्ध विकल्पहरूको सङ्ख्याले होइन, बरु निर्णय लिँदा हिचकिचाहट नगरी र आफूलाई 'यदि यस्तो भए' भन्ने तुलना नगरी कसरी लिन्छौं भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ। हाम्रो जीवन सधैं सबैभन्दा राम्रो विकल्प छनोट गर्ने प्रयास होइन, बरु हाम्रा विकल्पहरूबाट अधिकतम लाभ उठाउने सिक्नु हो।
प्रमाणित जीवन प्रशिक्षक र व्यक्तित्व तथा सार्वजनिक सम्बन्ध सल्लाहकार
