अमेरिकी सैन्य सहायता रोक्ने बारे हर्ट्जोग: 'स्पष्ट आकाशमा बिजुली चम्क्यो जस्तो लाग्यो'

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यस वर्षको अन्त्यसम्ममा इजरायललाई सैन्य सहायता रोकिने घोषणा गरेको केही दिनपछि पनि, तेल अवीवले अझै उनका वक्तव्यको अर्थ बुझ्न सकेको छैन र यो गम्भीरतापूर्वक भनिएको हो कि होइन भन्ने कुरामा पनि स्पष्टता छैन। यो प्रयास केवल मतदाताहरूबाट मत संकलन गर्न र कांग्रेसको आधा-अवधिको निर्वाचनमा रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूलाई सहयोग पुर्याउन गरिएको हो, जस्तो कि इब्रु भाषाको वेबसाइट ‘वाइ नेट’ ले उल्लेख गरेको छ।

इजरायली राष्ट्रपति इत्साक हेर्जोगले ‘येसहर’ पार्टीका प्रतिनिधिहरूसँग गडी आइजेनकोटको नेतृत्वमा गरेको वक्तव्यमा पनि यो भ्रम स्पष्ट देखियो। उनले भने, “सहायताको विषयले मलाई धेरै चिन्ता दिएको छ, र यो मेरो लागि पनि स्पश आकाशमा बिजुली चम्किएजस्तै लाग्यो।”

इजरायली पक्षमा ठूलो मात्रामा भ्रम र असहजता छ, र अमेरिकीहरू आफैंले पनि कुनै उत्तर दिइरहेका छैनन्। इजरायली अधिकारीहरूले भनेका छन् कि अहिलेसम्म उनीहरूसँग यो कुराको वास्तविकताबारे विवरणहरू छैनन्।

विषयमा परिचित एक अधिकारीले थपे, “प्रणालीले पनि यो कुरा बुझ्न खोजिरहेको छ, र मलाई लाग्छ कि अमेरिकीहरूसँग अहिलेसम्म कुनै उत्तर छैन, त्यहाँ हुँदै गरेको सबै कुराहरूको पृष्ठभूमिमा। म अनुमान गर्दछु कि हामी निर्वाचनको नतिजापछि पहिलो झट्का पछि उनीहरूसँग सम्पर्क गर्नेछौं।”

भ्रमको मुख्य कारण ट्रम्प र प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहू बीच सहायता रोक्ने वा घटाउने बारेमा पछाडि पट्टि गरिएका गुप्त सहमतिहरूको सम्भावना हो, तर यी सहमतिहरूको विवरणहरू, विशेष गरी समयसारणी, अझै सार्वजनिक गरिएको छैन।

सिद्धान्ततः, दुई देशहरू बीच एक सम्झौताको स्मरणपत्र छ, जुन ओबामा प्रशासनको कार्यकालमा लागू भएको थियो र २०२८ सम्म लागू रहनेछ।

यसअनुसार, इजरायलले दश वर्षसम्म प्रति वर्ष ३.८ अर्ब डलर प्राप्त गर्छ। सम्झौताको अझै दुई वर्ष बाँकी छन्, जुन २०२७ र २०२८ हुन्, जसको अर्थ इजरायललाई थप ७.६ अर्ब डलर प्राप्त हुनेछ, जुन सबै मापदण्डहरू अनुसार ठूलो रकम हो।

प्रारम्भिक रूपमा यो अयुक्तिय देखिन्छ। कुन देशले यति ठूलो सहायता त्याग्न सहमति जनाउनेछ?

इजरायली अधिकारीहरूले विश्वास गर्छन् कि ट्रम्पले वास्तवमा सहायता रोक्नको लागि अन्त्यसम्मको समयको रूपमा संकेत गरेका थिएनन्, बरु नयाँ सम्झौताको बारेमा बोल्दै थिए जुन हालको सम्झौतालाई प्रतिस्थापन गर्नेछ।

तर अघिल्ला अनुभवहरूले देखाउँछन् कि ट्रम्पले आफ्ना कुराहरू खाली खाली बोल्दैनन् र उनको कुरामा केही सत्यता हुन्छ।

नेतान्याहूले चुनावअघि भने अनुसार इजरायलले नयाँ सम्झौतामा पुग्न चाहन्छ जुन नयाँ काङ्ग्रेसको बैठक र सन् २०२७ जनवरी ३ मा अंगीकार गर्नुअघि हुनुपर्छ, अर्थात् आगामी दुई महिनाभित्र।

नेतान्याहूले भनेका थिए कि इजरायलले नयाँ सम्झौताअनुसार सहायतालाई क्रमिक रूपमा घटाउँदै जानेछ र दश वर्षभित्र पूर्ण रूपमा समाप्त गर्नेछ।

उनले स्वीकार गरे कि हालको परिस्थितिमा काङ्ग्रेसले अब सहायता दिने सम्भावना नभएको कुरालाई स्वीकार्नुपर्छ।

सामान्यतया वार्तामा इजरायलले सहायता सम्झौताबाट सैन्य अनुसन्धान र विकासमा सहयोग सम्झौतामा जानुपर्छ भन्ने कुरा उठाउँछ, जसमा दुवै देशले एकअर्काको हितमा सैन्य हतियार र प्रविधि विकासमा लगानी गर्नेछन्।

अर्थात्, अमेरिकाले पनि लगानी गर्न चाहनेछ किनभने उनीहरूले साझा हतियार विकासबाट लाभ पाउनेछन्।

तर पुरानो सम्झौतामा परिवर्तन नभए पनि नयाँ काङ्ग्रेसले बाँकी दुई वर्षसम्म सहायता जारी राख्न अनुमति नदिने वा सहायता प्याकेजहरू पारित गर्न अवरोध सिर्जना गर्ने भय छ।

यहाँ एउटा महत्त्वपूर्ण चरित्र आउँछ: इजरायली सरकारको नेतृत्व कसले गर्नेछ?

उनले इजरायलसँग नयाँ पृष्ठ खोल्न चाहनेछन्, र इजरायली सरकारले पनि अमेरिकासँग सम्बन्ध सुधार गर्न चाहनेछ।

आइजेनकोटले पनि बाँकी दुई वर्षसम्म सहायता त्याग्न सहमत नहुन सक्छन्।

इजरायलको मान्यता छ कि अमेरिकाले सुरक्षा सहायता रोक्न छिटो कदम चाल्दैन, किनकि अमेरिकी अर्थव्यवस्थाले यसबाट नाफा कमाउँदै छ।

इजरायलमा गरिएका अध्ययनहरू अनुसार, सहायता रोक्दा कम्तीमा एक मिलियन अमेरिकी परिवारहरूको जीवनयापनमा असर पुग्छ, जसले इजरायलले खरिद गर्ने हतियार र गोलीबारको निर्माणमा निर्भर छन्।

काँनेस्टको निर्वादनपछि नेतन्याहू मौन बसेका छन् र सैन्य सहायताको विषयमा कहिल्यै कुरा गरिएका छैनन्, र उनका निकटस्थहरूले पनि पत्रकारहरूलाई जानकारी वा सार्वजनिक जानकारी दिएका छैनन्।

प्रश्न यो हो: के यो उनहरूलाई थाहा नभएको हो, वा थाहा भएर पनि उनीहरूले आफ्नो योजना लुकाउन चाहनुभएको हो?

इजरायल विरोधी धारणा राख्ने प्रतिनिधिहरू, जसमध्ये मुस्लिमहरू पनि छन्, विशेष गरी अब्दुल्ला सिद्दिक, भएता पनि डेमोक्रेटिक पार्टीले अन्ततः मध्यम धारका नेताहरूलाई बलियो बनाएको छ र चरमपन्थीहरूलाई कमजोर बनाएको छ।

यदि इजरायलमा अर्को सरकार बनेर यसको नीति परिवर्तन भयो भने, डेमोक्रेटिक पार्टीले सहयोग गर्ने सम्भावना छ।

सिद्दिकलाई ट्रम्पको इजरायललाई सहायता रोक्ने घोषणाको बारेमा सोधिएको थियो, जसको जवाफमा उनले भने, "म यस विषयमा ट्रम्पसँग सहमत छु र म उनसँग यसमा काम गर्न उत्साहित छु।"

कुराको अन्त्यमा, एक उच्चस्तरीय इजरायली अधिकारीलाई अमेरिकी सैन्य सहायताको विषयमा सोधिएको थियो, जसको जवाफमा उनले भने, "कुनै पनि कुरा थाहा छैन, सिवाय यसको कि बेबीले ट्रम्पलाई सहायता रोक्न प्रतिबद्धता दिएका छन् र कुनै समस्या उत्पन्न हुँदैन।"