खराब कोलेस्ट्रोल घटाउने... वर्षमा एक मात्र डोज

‘न्यू इङ्ल्यान्ड जर्नल अफ मेडिसिन’ नामक पत्रिकाले जेन सम्पादनको ‘क्रिस्पर’ प्रविधि प्रयोग गरेर गरिएको एक परीक्षण चिकित्साले कोलेस्टेरोल र ट्राइग्लिसराइडको स्तर उच्च भएका व्यक्तिहरूमा यी चर्बीहरूको स्तर कम्तीमा एक वर्षसम्म कम राख्न मद्दत गरेको जनाएको छ। यो नतिजा अघिल्लो महिना नोभेम्बरमा सार्वजनिक गरिएको प्रारम्भिक डाटा आधारित छ। कोलेस्टेरोल उच्च हुनु यसको प्रमुख जोखिम कारक मध्ये एक भएकोले, हृदय रोग विश्वभर मृत्युको प्रमुख कारण हो।

बायोटेक्नोलोजी कम्पनी ‘क्रिस्पर थेरप्युटिक्स’ (CRISPR Therapeutics) ले ‘क्रिस्पर’ प्रविधि प्रयोग गरेर ‘ANGPTL3’ नामक जीनलाई सटीक रूपमा सम्पादन गर्ने यो चिकित्सा विकसित गरेको छ। यो जीनले हानिकारक कोलेस्टेरोल र ट्राइग्लिसराइडको विघटनमा अवरोग गर्ने एन्जाइम उत्पादन गर्न जिम्मेवार हुन्छ। अघिल्लो समयमा वैज्ञानिकहरूले इटालीमा लामो उमेर सम्म बाँच्ने एक जनसंख्या समूह पत्ता लगाएका थिए, जसका सदस्यहरूमा यो जीन अकार्यक्षम बनाउने उत्परिवर्तन (mutation) जन्मदेखि नै थियो। यसले गर्दा उनीहरूमा हानिकारक कोलेस्टेरोल र ट्राइग्लिसराइडको स्तर कम थियो र हृदय रोगको जोखिम पनि घटेको थियो। यो जीन चिकित्सा प्राकृतिक उत्परिवर्तनलाई नै अनुकरण गर्छ।

यस सानो अध्ययनमा कोलेस्टेरोल र ट्राइग्लिसराइडको तीव्र रूपमा उच्च स्तर भएका १५ जना व्यक्तिहरू समावेश थिए। नतिजाले दुवै चर्बीको स्तर लगभग ५० प्रतिशतले घटेको देखायो, र यो कमी कम्तीमा एक वर्षसम्म कायम रह्यो। ‘क्रिस्पर थेरप्युटिक्स’ का प्रमुख कार्यकारी अधिकारी समर्थ कुलकर्णीले भने, “प्रभावकारिताको हिसाबले यो ठूलो उपलब्धि हो।”

- एउटा मात्र खुराक पछि कमी कम्तीमा एक वर्षसम्म कायम रह्यो।

- उच्च खुराक प्राप्त गरेका व्यक्तिहरूमा ‘ANGPTL3’ एन्जाइमको स्तर लगभग ८० प्रतिशतले घट्यो।

‘क्लीभल्यान्ड क्लिनिक’ (Cleveland Clinic) मा रक्तचाप विकार केन्द्रको सह-निर्देशक र अध्ययनका प्रमुख अनुसन्धानकर्ता डा. लक लाभेनले चर्बीको स्तरमा भएको एक वर्षसम्मको कमीले ‘क्रिस्पर’ प्रविधिको नतिजा दिगो छ भन्ने कुरा प्रमाणित गर्न ठूलो कदम भएको स्पष्ट पारे। उनले यो चिकित्सा भविष्यमा दैनिक स्ट्याटिन गोलियाँको परम्परागत उपचारको सट्टा लिन सक्ने बताए, जसलाई रोगीहरूले लामो समयसम्म नियमित रूपमा सेवन गर्न असफल हुने गरेका छन्, जसले गर्दा यसको प्रभावकारिता घट्छ।

कम्पनीले पहिले नै अध्ययनको अर्को चरण सुरु गरिसकेको घोषणा गरेको छ र यस वर्षको अन्त्यसम्म थप नतिजा आउने अपेक्षा गरेको छ। यस चरणमा मुख्यतया कोलेस्टेरोल र ट्राइग्लिसराइडको तीव्र रूपमा उच्च स्तर भएका व्यक्तिहरूमा केन्द्रित हुनेछ, जसको संख्या संयुक्त राज्य अमेरिका मात्रामा करिब दुई देखि तीन लाख मानिन्छ। यदि नतिजा सकारात्मक रहिरह्यो भने, भविष्यमा कम्पनीले चर्बीको स्तरमा मध्यम वृद्धि भएका रोगीहरूमा पनि यस चिकित्साको अध्ययन विस्तार गर्न सक्छ।