गुटेरेस: हर्मज र लाल सागरमा नाविक व्यवधानले विश्व खाद्य सुरक्षालाई खतरा
संयुक्त राष्ट्रका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले विश्वका विभिन्न क्षेत्रहरूमा भइरहेका संघर्षहरूका प्रभाव सबैभन्दा कमजोर वर्गमा परिरहेको बताउँदै, हर्मज स्ट्रेट र लाल समुद्रमा निरन्तर आक्रमणहरूले र नेभिगेसनमा व्यवधानले ऊर्जा, मल र आधारभूत वस्तुहरूको आपूर्ति प्रवाहमा अवरोण सिर्जना गरिरहेको चेतावनी दिए।
गुटेरेसले संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा नेभिगेसनको स्वतन्त्रता सम्बन्धी भाषण दिँदै, युक्रेन युद्धसँग सम्बन्धित आक्रमणहरूले पनि तेल, अनाज र कृषि उत्पादनहरूको निर्यातका लागि महत्त्वपूर्ण शिपिङ मार्गहरूलाई जोखिममा पारिरहेको बताए। उनले यी संकटहरूले “विश्व व्यापारको धमनीहरूलाई घाँटी थिचिरहेको” र विश्व खाद्य प्रणालीमा गम्भीर चाप बढाएको, जसले गर्दा मूल्य वृद्धि, भोकको अवस्था बिग्रँदै जानु, फसल घट्नु र सबैभन्दा नाजुक वर्गहरूको पीडा बढ्नुको कारण बनेको बताए।
उनले हर्मज स्ट्रेटमा ट्रान्जिट यातायात लगभग रोकिन लागेको र गत २८ फेब्रुअरीबाट संघर्ष सुरु भएदेखि तेलको मूल्य लगभग ३३ प्रतिशत बढी रहेको स्पष्ट पारे। यसैगरी, गत वर्षसँग तुलना गर्दा विश्वव्यापी कन्टेनर शिपिङको मूल्य ८४ प्रतिशतले बढेको छ, जसको साथै मल र अन्य आधारभूत इनपुटहरूको लागत पनि बढ्दै गएको छ।
गुटेरेसले मार्च महिनामा संयुक्त राष्ट्रसङ्घले हर्मज स्ट्रेटमा मानवीय आवश्यकताहरू पूरा गर्ने व्यावहारिक यान्त्रिकीहरू तयार पार्नको लागि एक कार्यदल गठन गरेको र उक्त कार्यदलले विश्वास निर्माण गर्ने यान्त्रिकी विकसित गरेको बताए, जसको प्रारम्भिक केन्द्रबिन्दु मल र यससँग सम्बन्धित कच्चा पदार्थहरूमा रहेको छ, र भविष्यमा यसलाई अन्य उत्पादनहरूसम्म विस्तार गर्न सकिने सम्भावना रहेको उनले उल्लेख गरे।
उनले प्रस्तावित यान्त्रिकीले हर्मज स्ट्रेट हुँदै जाने ट्रान्जिटका लागि अनुमति पत्र दिँदैन र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअन्तर्गत कुनै पनि सदस्य राज्यको अधिकार वा दायित्वमा परिवर्तन गर्दैन भन्ने स्पष्ट पारे। यसको सट्टा, संयुक्त राष्ट्रसङ्घले तत्कालीन जोखिमहरू घटाउन र अधिक नियमित तथा पूर्वानुमानित ट्रान्जिटलाई समर्थन गर्न एक तटस्थ मध्यस्थको रूपमा काम गर्नेछ, जसले कूटनीति र तनाव कम गर्न आवश्यक विश्वास पुनर्निर्माण गर्न मद्दत गर्नेछ।
यस यान्त्रिकीलाई छिटो सञ्चालन गर्न सकिने भए पनि यसको सफलताका लागि संलग्न पक्षहरूको सहयोग र राजनीतिक इच्छाशक्ति आवश्यक पर्ने उनले जोड दिए। उनले यो यान्त्रिकी नेभिगेसनका पूर्ण अधिकार र स्वतन्त्रताहरूको पुनर्स्थापना वा संघर्ष अन्त्य गर्न आवश्यक राजनीतिक समाधानहरूको विकल्प नभएको स्पष्ट पारे।
यस यान्त्रिकी सञ्चालन सम्बन्धी प्रश्नको जवाफमा, गुटेरेसले यो संघर्षमा संलग्ल्ल सबै देशहरूले यसलाई स्वीकार गर्ने सहमतिमा निर्भर रहेको बताए। उनले यसमा समावेश उत्पादनहरू बिना कुनै अवरोध प्रवाह हुनको लागि प्रमाणीकरण, निगरानी र टकराव रोक्ने प्रणालीहरू समावेश हुनेछन् भन्ने स्पष्ट पारे।
