सरकारी कागजात... कृत्रिम बुद्धिमत्ताको युगसम्म

सरकारले डिजिटल रूपान्तरणको गति बढाउन र विभिन्न मन्त्रालय तथा संस्थाहरूको दैनिक कार्यवातामा आधुनिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) उपकरणहरूको प्रयोग गर्नका लागि योजना बनाइरहेको छ। सम्बन्धित निकायहरूले विशेषज्ञ कम्पनीलाई मन्त्रालयहरू र तत्सम्बन्धी निकायहरूमा रहेका हातले लेखिएका तस्बिर, कागजात, रेकर्ड र दस्तावेजहरूको स्क्यान (Scan) गरी डिजिटल रूपान्तरण गर्ने, तिनीहरूलाई कम्प्युटरमा भण्डारण र साझा गर्न योग्य बनाउने तथा तकनीकी रूपमा अभिलेखमा राख्ने जिम्मेवारी दिने विचार गरिरहेको छ।

न्याय र स्वास्थ्य मन्त्रालयहरूबाट सामान्य प्रशासनिक कार्यलाई हातले चलाइने प्रणालीबाट कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रयोग गरी चलाइने प्रणालीमा रूपान्तरणको सुरुवात हुने योजना छ, किनभने यी दुई मन्त्रालयहरूमा नागरिकहरू र निवासीहरूको व्यापक आगमन हुने गर्दछ र कर्मचारीहरूको ठूलो आधार छ। प्रस्तावित प्रणालीले दुवै मन्त्रालयका सबै कागजी दस्तावेजहरूलाई इलेक्ट्रोनिक रूपमा पढ्न सकिने रूपमा रूपान्तरण गर्नेछ।

यसको पहिलो चरणमा चिकित्सकहरूले लेखेका औषधि पर्चाहरू, रोगीहरूको रिपोर्टहरू, मुद्दा र अनुसन्धानका फाइलहरू र अन्य कागजातहरू समावेश हुनेछन्, जुन अहिलेसम्म मन्त्रालयहरूको प्रशासनिक विभागहरूमा हातले लेखिँदै आएका छन्। त्यसपछि यसको विस्तार राज्यका सबै निकायहरूमा गरिनेछ।

सरकारी निकायहरूमा हातले लेखिएका कागजातहरूको डिजिटलीकरण र तिनीहरूलाई साधारण कागजी दस्तावेजबाट इलेक्ट्रोनिक रूपमा पढ्न सकिने रूपमा रूपान्तरण गर्नुले सार्वजनिक सेवाहरूको दक्षता बढाउने, तथ्याङ्क र अनुसन्धानको पारदर्शिता सुदृढ बनाउने, सेवाग्राहीहरूको अनुभव सुधार गर्ने र मन्त्रालय तथा सरकारी निकायहरूमा कार्यरत कर्मचारीहरूले आधुनिक प्रविधिहरूलाई दक्षतापूर्वक प्रयोग गर्ने क्षमता विकास गर्ने, परम्परागत जानकारीलाई प्रयोग गर्ने र नयाँ चरणको आवश्यकताहरूसँग मेल खाने गरी राज्यका विभिन्न क्षेत्रहरूमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधिहरूको प्रयोगको दायरा विस्तार गर्ने मुख्य अङ्ग हो।

मन्त्रालयहरू र तत्सम्बन्धी निकायहरूमा हातले लेखिएका तस्बिर र कागजातहरूको स्क्यान गरी डिजिटल फाइलहरूमा रूपान्तरण गर्नुका प्रमुख फाइदाहरूमा राज्यका कागजी प्रक्रियाहरूको चक्र घटाउने, पुरानो भएर कागजी कारोबारहरू नष्ट हुने जोखिम वा फिर्ता लिन गाह्रो हुने कारोबारहरू गुम्ने जोखिमबाट बच्ने, कार्यशैलीलाई एकीकृत गर्ने र सरकारी निकायहरूका सेवाग्राही वा कर्मचारीहरूसँग सम्बन्धित कारोबारहरूको उन्नत अभिलेखीकरण सुनिश्चित गर्ने समावेश छ। यसले कार्य सम्पादनको गति र गुणस्तर बढाउने र तथ्याङ्क तथा बुद्धिमत्तापूर्ण विश्लेषणमा आधारित निर्णय लिने प्रक्रियालाई सहयोग पुर्‍याउनेछ।

यस कदमलाई सरकारी संयन्त्रको डिजिटल पुनर्गठन र व्यापक 'इलेक्ट्रोनिक सेवा' को उद्घाटनको प्रक्रियाको अन्तर्गत पनि गनिन्छ, किनभने यसले राज्यको एकीकृत इलेक्ट्रोनिक प्रणालीलाई सुदृढ बनाउँछ।