के शिक्षा शिक्षण भन्दा बढी महत्त्वपूर्ण छ?

शिक्षा र अध्ययन बीच मौलिक भिन्नता छ। अध्ययन प्रायः किताब, पाठ्यक्रम, परीक्षा र प्रमाणपत्रसँग सम्बन्धित हुन्छ, जबकि शिक्षा एक लामो प्रक्रिया हो जसको उद्देश्य मानव व्यक्तित्वको निर्माण, चेतनाको विस्तार, र सोच्ने, विश्लेषण गर्ने, छनोट गर्ने र जीवनसँग अन्तरक्रिया गर्ने क्षमताको विकास गर्नु हो। विद्यार्थीहरूले अध्ययनमा सफल हुन सक्छन् र उच्च अंक प्राप्त गर्न सक्छन्, तर यदि उनहरूमा वैज्ञानिक जिज्ञासा, सामान्य सांस्कृतिक ज्ञान, संवाद गर्ने र समस्या समाधान गर्ने क्षमताको अभाव छ भने, उनीहरू वास्तविक अर्थमा शिक्षित बन्दैनन्। यसैले शिक्षा र पढाउने काम (टिचिङ) बीचको फरक पनि स्पष्ट हुन्छ। पढाउने काम भनेको कक्षा कोठामा, व्याख्यान हलमा वा शैक्षिक संस्थाहरूभित्र जानकारी र कौशलहरूको व्यवस्थित स्थानान्तरण हो, जबकि शिक्षा भनेको व्याख्यान सकिएपछि रहने प्रभाव हो; यो विद्यार्थीको सोच्ने तरिका, आफू र समाज तथा विश्वप्रतिको दृष्टिकोणमा हुने परिवर्तन हो। आधुनिक विश्वविद्यालय केवल जानकारी प्राप्त गर्ने ठाउँ मात्र हुनु हुँदैन, बरु यो खोज, छलफल, प्रयोग र सृजनाको स्थान हुनुपर्छ। यो संस्थाले नागरिकहरूलाई विकासमा सहभागिता जनाउन, निर्णय प्रक्रियामा सहभागी हुन, र आर्थिक, प्रविधि र सामाजिक परिवर्तनहरूसँग चेतनापूर्वक व्यवहार गर्न तयार पार्नुपर्छ।

कुवेत राज्यमा नियमित शिक्षाको सुरुवात स्थानीय जनताको इच्छाशक्तिले गरेको थियो, जसले चाँडै नै ज्ञानलाई प्रगतिको आधारको रूपमा बुझे। बीसौं शताब्दीको सुरुमा मबारक विद्यालयको स्थापनाले परम्परागत शिक्षाका ढाँचाहरूबाट व्यवस्थित शिक्षातर्फको महत्त्वपूर्ण संक्रमणको बिन्दुको रूप लिएको थियो। त्यसपछि विद्यालयहरू, छात्रवृत्ति कार्यक्रमहरू र उच्च शैक्षिक संस्थाहरूको विस्तार भयो र शिक्षा आधुनिक राज्य निर्माणको एउटा आधारस्तम्भ बनेको छ। तथापि, यी सुरुवाती उपलब्धिहरूप्रति कृतज्ञता जनाउन केवल प्राप्त केहीमा सीमित हुनु पर्याप्त हुँदैन, बरु निरन्तर विकास र आधुनिक विश्वसँग सधैं खुला च्यानलहरू राख्नु आवश्यक छ। आज ज्ञान सीमा नाघ्ने प्रकृतिको हो, र प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयहरू अब अलग-अलग टापुहरूको रूपमा काम गर्दैनन्, बरु यी संस्थाहरू वैश्विक अनुसन्धान नेटवर्क, प्रयोगशालाहरू, कम्पनीहरू, व्यावसायिक संस्थाहरू र नवोन्मेषी केन्द्रहरूसँग जोडिएका छन्। त्यसैले, कुवेत राज्यले अन्तर्राष्ट्रिय शैक्षिक साझेदारीहरू विस्तार गर्न, विद्यार्थी र प्राध्यापकहरूको आदानप्रदान गर्न, संयुक्त कार्यक्रमहरूको आयोजना गर्न, र पाठ्यक्रमहरूलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डिजिटल अर्थतन्त्र र रचनात्मक उद्योगहरूसँग जोड्न विशेष ध्यान दिइरहेको छ, साथै आफ्नो राष्ट्रिय पहिचान, अरबी भाषा र सामाजिक मूल्यहरूको संरक्षण गर्दै। चेतनापूर्वक खुलापको अर्थ अनुकरण गर्नु होइन, बरु विश्वका उत्कृष्ट अनुभवहरू छनोट गरेर तिनीहरूलाई कुवेतको आवश्यकता र त्यहाँका जनताको आकांक्षा अनुसार विकसित गर्नु हो।

विश्वव्यापी अनुभवहरूले देखाएका छन् कि वास्तविक शिक्षाले देशको भविष्य परिवर्तन गर्न सक्छ। दक्षिण कोरियाले यसको सफल उदाहरण प्रस्तुत गर्दछ। यसले शिक्षा, वैज्ञानिक अनुसन्धान र प्राविधिक तालिमलाई आफ्नो विकास परियोजनाका आधारस्तम्बहरूको रूपमा बनाएको छ र विश्वविद्यालयहरूलाई उद्योग संस्थाहरू र नवोन्मेषी केन्द्रहरूसँग जोडेको छ। यसले दशकहरूमा सीमित स्रोत भएको देशबाट प्रविधि, उद्योग र ज्ञान आधारित अर्थतन्त्रमा विश्व शक्तिमा परिणत हुन सफल भएको छ। यो उपलब्ति धेरै प्रमाणपत्रहरू वा पाठ्यक्रमहरू रट्ने प्रणालीबाट प्राप्त भएको होइन, बरु ज्ञानलाई सम्मान गर्ने, सृजनालाई समर्थन गर्ने र योग्यतालाई वास्तविक मूल्य दिने शैक्षिक प्रणाली निर्माणबाट प्राप्त भएको हो। कुवेत राज्यले विश्वविद्यालयहरूलाई विकासका इञ्जिनहरूमा परिणत गरेर, राष्ट्रिय चुनौतीहरूसँग सम्बन्धित अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन दिएर, र निजी क्षेत्रलाई शैक्षिक तथा तालिम कार्यक्रमहरूको डिजाइनमा सहभागी गराएर आफ्नो विशिष्ट मोडेल विकास गर्न सक्छ। शिक्षाको गुणस्तरको मापन विद्यार्थीले पाठ्यक्रम मात्र रट्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने आधारमा होइन, बरु उनले सोच्ने, उत्पादन गर्ने र नवोन्मेषण गर्ने क्षमताको आधारमा हुनुपर्छ। साथै, प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्थाहरूले केवल डिग्री प्रदान गर्ने निकायको रूपमा होइन, भविष्य निर्माणमा साझेदारको रूपमा काम गर्नुपर्छ। अध्ययनको अवधारणाबाट शिक्षाको अवधारणामा जानु भनेको नौकरीको प्रतीक्षामा बस्नुबाट अवसर सिर्जना गर्नुतर्फ, र ज्ञान उपभोग गर्नुबाट ज्ञान उत्पादन गर्नुतर्फको संक्रमण हो। कुवेत राज्यमा मानव स्रोत, आर्थिक क्षमता र ऐतिहासिक सांस्कृतिक इतिहासको सम्पदा छ जसले यसलाई यो संक्रमण हासिल गर्न योग्य बनाउँछ। स्पष्ट दृष्टिकोण, साहसिक शैक्षिक व्यवस्थापन र विश्वप्रति सन्तुलित खुलापको साथ, त्यहाँका कक्षा कोठाहरू अझै आत्मविश्वासी र नवोन्मेषी पुस्ताको सुरुवाती बिन्दु बन्न सक्छन्—एउटा पुस्ता जसले विविध अर्थतन्त्र, एकीकृत समाज र कुवेत राज्य तथा विकास र उपलब्धिलाई चाहने त्यहाँका जनताको आकांक्षासँग मेल खाने भविष्य निर्माण गर्नेछ।

तपाईंहरू सधैं स्वस्थ रहनुहोस्,

ड. गदीर मोहम्मद असीरी