ह्याबल वेधशालाले ब्रह्माण्डीय दुर्घटनाको रहस्य उजागर गर्यो

सन् २००० मा खगोलविद्हरूले V445 Puppis नामक ताराको विस्फोट पहिलो पटक अवलोकन गरेदेखि नै, यो खगोलीय पिण्ड हाम्रो आकाशगंगा मिल्की वे (Milky Way) को सबैभन्दा रहस्यमय पिण्डहरूमध्ये एक बनेको छ। करिब दुई दशकभन्दा बढी समयसम्म, यसले वास्तविक विस्फोटको स्रोत लुकाउन गाढा धुलोको परत प्रयोग गर्यो, जसले गर्दा यसले जन्माएको तारा प्रणालीको प्रकृति बुझ्न गाह्रो भयो। आज, अन्तर्राष्ट्रिय खगोलविद्हरूको एक टोलीले हबल अन्तरिक्ष दूरबीन र धेरै भू-आधारित तथा अन्तरिक्ष दूरबीनहरूको क्षमताको सदुपयोग गर्दै, यो दुर्लभ तारा विस्फोटको रहस्यहरू उजागर गर्न सफल भएको छ। यसले ‘ब्रह्माण्डिय गोलियाँ’ (cosmic bullets) नामक अविश्वसनीय गतिमा उड्ने पिण्डहरूको अन्वेषण र यस अनोखो घटनाका लागि जिम्मेवार तारा प्रणालीको प्रकृति निर्धारण सहितको अभूतपूर्व खोजको घोषणा गरेको छ।

यो खोजले तारा विस्फोटको सबैभन्दा दुर्लभ प्रकारहरूमध्ये एकलाई बुझ्न महत्त्वपूर्ण कदम हो, साथै खगोलविद्हरूले ब्रह्माण्डको दूरी मापन गर्न प्रयोग गर्ने केही सुपरनोभा विस्फोटहरू कसरी उत्पन्न हुन्छन् भन्ने कुरा व्याख्या गर्न पनि यसले सघाउने अपेक्षा गरिएको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले करिब बीस वर्षसम्म यसलाई ढाकेको धुलोको बादल लुप्त भएपछि, यस प्रणालीको अध्ययनका लागि हबल अन्तरिक्ष दूरबीन, नासाको TESS उपग्रह, चिलीमा रहेको ग्राण्ड टेलेस्कोपियो म्याजानेलिक (Very Large Telescope), र अन्य धेरै दूरबीनहरूबाट प्राप्त डाटाहरूमा निर्भर गरेका थिए।

अल जाजिराका अनुसार, यस अवलोकनको क्रममा, टोलीले अक्सिजनले भरिपूर्ण ग्यासका गाढा टुक्राहरू पत्ता लगायो, जुन सम्भवतः प्रति घण्टा करिब ३३ करोड किलोमिटर (लगभग ३२ मिलियन किलोमिटर) को गतिमा उडिरहेका थिए। यसको अत्यधिक गति र उर्ध्वगामी आकारका कारण वैज्ञानिकहरूले यसलाई ‘ब्रह्माण्डिय गोलियाँ’ नाम दिएका छन्। बेलायतको वारिक विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ता जोन मिल्सले भने, “यी गोलियाँको उत्पत्ति अझै पनि एक रहस्य हो। हामीको विश्वास छ कि यी विस्फोटपछि बनेका हुन्, तर अरू कुनै पनि सुपरनोभाको वरिपरि यस्ता समान पिण्डहरू पहिले कहिल्यै अवलोकन गरिएको छैन।” वैज्ञानिकहरूले जोड दिन्छन् कि यस्तो प्रकारको कुनै पनि तारा विस्फोटमा यस्तो घटना पहिले कहिल्यै देखिएको छैन, जसले गर्दा यो प्रणाली ज्ञात सबै प्रणालीहरूमध्ये अद्वितीय बनेको छ।