ट्रम्पले डेनमार्कसँगको सम्झौताको घोषणा गरे जसले वासिङ्टनलाई ग्रीनल्यान्डको सुरक्षामा 'स्थायी नियन्त्रण' प्रदान गर्दछ

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले डेनमार्कसँग एक सम्झौतामा पुगेको घोषणा गरेका छन्, जसले वासिङ्टनलाई ग्रीनल्यान्डको सुरक्षामा ‘स्थायी नियन्त्रण’ प्रदान गर्दछ र रूस र चीन जस्ता प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई उत्तरी ध्रुवमा रहेको त्यस टापुमा सैन्य आधार स्थापना गर्न रोक्छ।

जनवरी २०२५ मा व्हाइट हाउस फर्किएपछि ट्रम्पले बारम्बार वासिङ्टनले रणनीतिक कारणवश ग्रीनल्यान्डमा नियन्त्रण राख्नुपर्ने बताउँदै आएका थिए, आत्म-शासित डेनिस टापुलाई समेट्ने धम्कीसमेत दिएका थिए, जसले डेनमार्क र नाटोका अन्य अमेरिकी सहयोगीहरूमा चिन्ता बढाएको थियो।

डेनमार्क र ग्रीनल्यान्ड दुवैले सम्झौतालाई स्वागत गरेका छन् र पुष्टि गरेका छन् कि यो सम्झौता आगामी हप्ता न्युयोर्कमा हुने संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सामान्य सभामा हस्ताक्षर गरिनेछ।

तथापि, सम्झौताका बुँदाहरू अझै अस्पष्ट छन्, जबकि डेनमार्कले आफ्नो सार्वभौमसत्तामा कुनै असर नपरेको जोड दिइरहेको छ।

डेनिस प्रधानमन्त्री मेते फ्रेडरिकसेनले सम्झौतालाई ‘राज्यको सार्वभौमसत्ता र भू-भागको अखण्डतालाई मान्यता दिने र ग्रीनल्यान्डका जनतालाई आफ्नो भाग्य आफैं निर्धारण गर्ने अधिकार प्रदान गर्ने’ बताउँदै एक विज्ञप्ति जारी गरेकी थिइन्।

त्यसैगरी, ट्रम्पले आफ्नो ‘ट्रुथ सोसियल’ प्लेटफर्ममा पोस्ट गर्दै लेखेका छन्, “मलाई खुसी छ कि अमेरिकी संयुक्त राज्यले डेनमार्कको राज्य र ग्रीनल्यान्डसँग एक सम्झौता गरेको छ, जसले ग्रीनल्यान्डमा सुरक्षा र अन्य सबै आवश्यकताहरूमा अमेरिकी संयुक्त राज्यलाई स्थायी नियन्त्रण प्रदान गर्दछ।”

उनले थपे, “अबदेखि, अमेरिकी संयुक्त राज्यको कुनै पनि प्रतिद्वन्द्वीले ग्रीनल्यान्डमा कुनै पनि आधार स्थापना गर्न सक्दैन, त्यहाँ कुनै पनि सैन्य उपस्थिति राख्न सक्दैन, वा हाम्रो स्पष्ट लिखित सहमति बिना त्यहाँ संवेदनशील लगानी गर्न सक्दैन।”

उनले यो ‘अनन्तकालीन सम्झौता’ भएको र अन्त्य नहुने बताउँदै वासिङ्टनले तुरुन्तै त्यस क्षेत्रमा तीव्र सैन्य उपस्थिति स्थापना गर्ने जनाए।

समुद्री बरफ पग्लिँदै जाँदा प्राकृतिक स्रोतहरू र नयाँ समुद्री नौवहन मार्गहरूमा नियन्त्रणको लागि चलिरहेको तीव्र प्रतिस्पर्धाको सन्दर्भमा ट्रम्पले बारम्बार रूस र चीनले ग्रीनल्यान्डमा आधार स्थापना गर्ने प्रयासहरूको चेतावनी दिएका छन्।

विदेश मन्त्रालयका एक अधिकारीले, जसले आफ्नो पहिचान खुलाउन चाहाना नभएको बताए, भने कि “सम्झौताले अमेरिकालाई ग्रीनल्यान्डमा महादेश अमेरिकाको सुरक्षा र रक्षाका लागि आवश्यक देखेका कदमहरू चाल्ने पूर्ण अधिकार स्पष्ट रूपमा प्रदान गर्दछ, जसमा स्थायी पहुँचका अधिकारहरू, सैन्य आधारहरू स्थापना गर्ने र वायु उडान गर्ने अधिकारहरू पनि समावेश छन्।”

उनले थपे कि “सम्झौताले चीन र रूसले ग्रीनल्यान्डमा सैन्य आधारहरू स्थापना गर्न वा त्यहाँ सेना पठाउन नसक्ने गरी सुनिश्चित गर्दछ, साथै संवेदनशील क्षेत्रहरूमा लगानी रोक्न आवश्यक यान्त्रिकीहरू पनि प्रदान गर्दछ।”

ट्रम्पले जनवरी महिनामा डेभोस आर्थिक मञ्चमा नाटोका महासचिव मार्क रुटेसँग ग्रीनल्यान्डको भविष्यबारे सम्झौतामा पुगेका थिए, जसका बुँदाहरू अस्पष्ट नै रहेका थिए।

डेनमार्ककी प्रधानमन्त्रीले सोमबार “आशावादी” भएकी थिइन्, र यस वर्षको सुरुवातदेखि अमेरिका र ग्रीनल्यान्डसँग जारी वार्ताले विवादको समाधान निकाल्ने अपेक्षा व्यक्त गरिन्।

ट्रम्पले सम्झौताका बुँदाहरूबारे कुनै विस्तृत जानकारी दिएनन्, र यो सम्झौता रुटेसँग भएको सम्झौतासँग सम्बन्धित छ कि छैन भन्ने कुरा स्पष्ट भएन।

तथापि, धेरै सञ्चार माध्यमहरूले अमेरिका दक्षिणी ग्रीनल्यान्डमा नयाँ सैन्य आधारहरू स्थापना गर्ने योजना बनाएको र उत्तरी द्वीपमा पहिले नै स्थापित पिटोफिक आधारलाई पनि जारी राख्ने खबरहरू प्रकाशित गरेका थिए।

वाशिंगटनसँग सन् १९५१ मा भएको र सन् २००४ मा अपडेट गरिएको एक रक्षा सम्झौताअनुसार, डेनमार्क र ग्रीनल्यान्डका अधिकारीहरूलाई पूर्व सूचना दिएमा द्वीपमा आफ्नो सैन्य तैनाती र सैन्य संरचनाहरू बढाउन सक्ने अधिकार पहिले नै छ।

ग्रीनल्यान्डबारेको संकट गम्भीर बन्दै जाँदा, ट्रम्पले द्वीप नियन्त्रण गर्न बल प्रयोग गर्न पनि छोडेनन्, जसले युरोपेली सङ्घ र नाटोमा चिन्ता बढायो।

तथापि, तनाव घट्दै जाँदा उनले पछि आफ्ना धम्कीहरू फिर्ता लिए, र ट्रम्पलाई सन्तुष्ट पार्ने उद्देश्यले नाटोले उत्तरी ध्रुव क्षेत्रमा सुरक्षा बढाउने नयाँ अभियान सुरु गर्यो।