शिक्षा मन्त्रालयले प्रतिभाशाली विद्यार्थीका विद्यालयका लागि ९ खण्ड र ७० बुँदाको विनियम पारित गर्यो

विशेषज्ञ शिक्षा प्रणालीलाई बलियो बनाउने, देशका प्रतिभाशाली युवाहरूको खोजी र संरक्षण गर्ने तथा उनीहरूको क्षमता विकास गर्ने उद्देश्यले, शिक्षा मन्त्री इन्जिनियर जलाल अल-तबतबायीले प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूका विद्यालयहरूको विनियमन पत्रलाई अनुमोदन गरेका छन्। यसले ती विद्यालयहरूको कार्यसञ्चालनका लागि एउटा समग्र नियामक ढाँचालाई सुदृढ बनाउँछ र प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूको प्रकृति, आवश्यकता र क्षमतासँग मेल खाने विशेषज्ञ शिक्षा वातावरण प्रदान गर्ने उनीहरूको क्षमतालाई बलियो बनाउँछ। साथै, यसले उनीहरूको प्रतिभालाई वैज्ञानिक र सर्जनशील उपलब्धिमा परिणत गरेर कुवेत देशको भविष्यको सेवा गर्ने लक्ष्य राख्छ।

शिक्षा मन्त्रालयले जनाए अनुसार, ९ खण्डमा विभाजित ७० दफाहरू भएको यो विनियमन पत्रले प्रतिभाशाली विद्यालयहरूको कार्यसञ्चालनका लागि एउटा समग्र ढाँचा स्थापना गर्दछ, जसमा उम्मेदवारी, पहिचान र भर्नाका प्रक्रियाहरूदेखि शैक्षिक व्यवस्था, समृद्धिकर कार्यक्रमहरू, मूल्याङ्कन, विद्यार्थीको निगरानी, उनीहरूको अधिकारको सुनिश्चितता र वातावरणसँग अनुकूल शिक्षण वातावरणमा उनीहरूको प्रतिभा विकाससम्मका विषयहरू समावेश छन्।

मन्त्रालयले स्पष्ट पारेको छ कि विनियमन पत्रका प्रावधानहरू प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूका विद्यालयहरू, त्यहाँ नामाङ्कन भएका विद्यार्थीहरू, र शिक्षण, प्रशासनिक तथा सहायक कलात्मक कर्मचारीहरूमा लागू हुनेछ। अध्ययनका चरणहरू शिक्षा मन्त्रीद्वारा निर्धारण गरिनेछन्, जसअनुसार मध्यम स्तर (कक्षा ६ देखि कक्षा ९ सम्म) को लागि २०२६/२०२७ शैक्षिक सत्रदेखि लागू हुनेछ। अन्य चरणहरूको लागि लागू मिति मन्त्रीको निर्णयद्वारा तोकिनेछ। साथै, प्रतिभाशाली विद्यालयहरू प्रशासनिक, शैक्षिक र आर्थिक रूपमा प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूको कार्यालयअन्तर्गत आउनेछन् भन्ने कुरा पनि उल्लेख गरिएको छ।

कुवेतका अधिकारीहरूले घोषणा गरेका छन् कि प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूको पहिचानका लागि अपनाइएको विनियममा वैज्ञानिक प्रणाली समावेश छ, जसले मानसिक क्षमता, शैक्षिक उपलब्धि र सर्जनशीलता मापन गर्ने मानकीकृत र स्वीकृत उपकरणहरूमा आधारित छ। यसमा व्यक्तिगत अन्तर्वार्ता पनि समावेश छ। उम्मेदवारहरू परीक्षा र अन्तर्वार्ताको आधारमा क्रमबद्ध गरिन्छ र प्रत्येक विद्यालयमा उपलब्ध सीटहरूको सीमाभित्र स्वीकृत विद्यार्थीहरूको चयन गरिन्छ। प्रत्येक चरणमा परीक्षामा उत्तीर्ण भए पनि सीट नपाएका विद्यार्थीहरूको एक वैकल्पिक सूची तयार पारिन्छ, जसलाई खाली हुने सीटहरू भर्न आवश्यकता अनुसार बोलाइन्छ।

कुवेतको शिक्षा मन्त्रालयले थपेको छ कि प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूका विद्यालयहरूले शिक्षा मन्त्रालयको आधिकारिक पाठ्यक्रमलाई अपनाउँछन्, जसमा 'समृद्धिकरण' (Enrichment) विषयलाई साप्ताहिक दुई वटा कक्षा घण्टाको दरले एक अनिवार्य विषयको रूपमा थपिएको छ। यस समृद्धिकरण पाठ्यक्रममा शैक्षिक समृद्धि, व्यावहारिक परियोजनाहरू, चिन्तन र समस्या समाधानका कौशलहरू समावेश छन्, साथै विभिन्न गतिविधि र प्रतियोगितामा हासिल गरिए उपलब्धिहरूलाई पनि समेटिएको छ। यसले शैक्षिक प्रक्रियालाई केवल शैक्षिक उपलब्तिमा केन्द्रित हुने अवस्थाबाट विद्यार्थीहरूको अनुसन्धान, व्यावहारिक अनुप्रयोग र सर्जनशीलता विकासतर्फ लैजान मद्दत गर्छ।

विनियमले प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूका लागि समर्पित शिक्षाको प्रकृतिलाई ध्यानमा राख्दै उपयुक्त कक्षा कोठा वातावरण प्रदान गर्ने व्यवस्था गरेको छ। एक कक्षा कोठामा अधिकतम १६ जना विद्यार्थी हुने गरी सीमा तोकिएको छ। साथै, शिक्षा मन्त्रालयले देशका विभिन्न क्षेत्रबाट आउने विद्यार्थीहरूका लागि निर्धारित कार्य समय र पाठ्यक्रम अनुसारको व्यवस्था मिलाउँदै सवारी साधनको सुविधा प्रदान गर्नेछ।

शिक्षा मन्त्रालयले संकेत गरेको छ कि विनियमले समृद्धिकरण विषयको मूल्याङ्कनका लागि १०० अंकको विशेष प्रणाली स्थापना गरेको छ, जसमध्ये ६० अंक परियोजनाका लागि, २० अंक गतिविधि र प्रतियोगितामा हासिल गरिए उपलब्धिको लागि, र २० अंक चिन्तन कौशल, सहभागिता, अन्तरक्रिया, व्यवहार र उपकरणहरू प्रयोग गर्ने क्षमता जस्ता पक्षहरूको लागि छुट्याइएको छ। यसले प्रतिभाशाली विद्यालयहरूले शैक्षिक ज्ञानसँगै उपलब्धि, व्यावहारिक अनुप्रयोग र कौशलहरूमा कति ध्यान दिन्छन् भन्ने कुरालाई प्रतिबिम्बित गर्छ।

कुवेतका अधिकारीहरूले स्पष्ट पार्नुभयो कि प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूको विद्यालयमा अध्ययन जारी राख्नु दुई स्पष्ट मापदण्डहरूसँग सम्बन्धित छ: अन्तिम कुल प्रतिशत ९० प्रतिशत भन्दा कम हुनु हुँदैन, र समृद्धिको विषयमा उनको अंक ७५ भन्दा कम हुनु हुँदैन। यसले यी विद्यालयहरूको स्तर उनीहरूको स्थापनाको उद्देश्यसँग मेल खान्छ भन्ने सुनिश्चित गर्दछ, र भर्ना हुनु लक्षित समूहका लागि एकीकृत हेरचाह कार्यक्रमप्रति प्रतिबद्धता रहन्छ।

मन्त्रालयले संकेत गर्नुभयो कि यदि विद्यार्थीको स्तर पहिलो सेमेस्टरमा घट्यो भने, विद्यालयले अभिभावकलाई सूचित गर्न, विद्यालयको प्रतिभा हेरचाह समितिअगाडि उक्त अवस्था प्रस्तुत गर्न, र मनोविज्ञान विशेषज्ञ, सामाजिक कार्यकर्ता र शिक्षकहरूसँग समन्वय गर्दै दस्तावेजीकृत उपचार हेरचाह योजना बनाउन बाध्य हुनेछ, र यसका नतिजाहरूको अनुगमन गर्नेछ। विद्यार्थीको नामावली जारी राख्ने निर्णय विद्यालयको वर्ष अन्त्यमा मात्र र यी सबै प्रक्रियाहरू पूरा भएपछि मात्र गरिनेछ, र अभिभावकको अपील गर्ने अधिकारको ग्यारेन्टी दिइनेछ। यदि कार्यक्रम उक्त विद्यार्थीको अवस्थाका लागि उपयुक्त छैन भन्ने देखियो भने, विद्यार्थी सामान्य शिक्षा विद्यालयमा स्थानान्तरण हुनेछ, र उनलाई फेल वा दोहोरो कक्षा पढ्नुपर्ने मानिने छैन।

मन्त्रालयले जोड दिनुभयो कि नियमावलीले प्रत्येक विद्यालयमा विद्यालय प्रशासकको अध्यक्षतामा, सहायक प्रशासकहरू, विभाग प्रमुखहरू, मनोविज्ञान विशेषज्ञ र सामाजिक कार्यकर्ताको सदस्यतासहित प्रतिभा हेरचाह समिति गठन गर्न बलपुर्वाक गरेको छ, जसले अवरोधका केसहरू हेर्छ, हेरचाह योजनाहरू अनुमोदन गर्छ, र सिफारिसहरू प्रतिभा कार्यालयमा पेश गर्छ। साथै, प्रत्येक विद्यालयमा मनोविज्ञान विशेषज्ञ र सामाजिक कार्यकर्ताले विद्यार्थीहरूको मानसिक र पारिवारिक पक्षहरूको अनुगमन गर्न र अभिभावकहरूसँग सम्पर्क कायम राख्न काम गर्नेछन्।

मन्त्रालयले पुष्टि गर्नुभयो कि नियमावलीले प्रत्येक प्रतिभाशाली विद्यार्थीको व्यक्तिगत अनुगमनलाई बलियो बनाउँछ, विद्यालयमा भर्ना भएको दिनदेखि नै संचयी फाइल सिर्जना गरेर, जसमा स्क्रीनिङ परीक्षणका नतिजाहरू, मानसिक र शैक्षिक फाइल, परियोजनाहरू, गतिविधिहरू र प्रतियोगिताहरू, नियमित प्रतिवेदनहरू, मार्गदर्शन सत्रहरू, र हेरचाह योजनाहरू समावेश हुन्छन्। यसले विद्यार्थीको मूल्याङ्कन र उनको शैक्षिक यात्रासँग सम्बन्धित निर्णयहरू लिन एकीकृत सन्दर्भ प्रदान गर्दछ, र उनका डाटाहरूको गोपनीयतामा जोड दिइन्छ।

शिक्षा मन्त्रालयले उल्लेख गरेको छ कि विनियमले विद्यार्थीहरूलाई केही अधिकारहरू प्रदान गरेको छ, जसमा आफ्नो क्षमता अनुसारको शैक्षिक र समृद्धिकरण कार्यक्रम प्राप्त गर्ने, आफ्नो प्रतिभालाई समर्थन गर्ने वातावरण, उपकरण र स्रोतहरू प्राप्त गर्ने, वैज्ञानिक, मानसिक र सामाजिक सल्लाह माग्ने, आफ्नो डाटाको गोपनीयताको संरक्षण गर्ने, साथै आफ्ना परियोजनाहरू र अंक संरचनाको पुनरावलोकन गर्ने अधिकार समावेश छन्।

मन्त्रालयले थपेको छ कि विनियमले अभिभावकलाई आफ्नो छोराको नामांकन अघि निर्धारित शैक्षिक र समृद्धिकरण कार्यक्रम तथा गतिविधिहरू र नामांकन जारी राख्ने सर्तहरू हेर्ने, विद्यार्थीको स्तर अनुगमन गर्ने र उनको संचयी फाइल हेर्ने, र नामांकन जारी राख्न लिइएका कदमहरू बारे जानकारी पाउने अधिकार स्थापित गरेको छ, जसले प्रतिभाको संरक्षण र विकास अनुगमनमा विद्यालय र परिवार बीचको साझेदारीलाई बलियो बनाउँछ।

शिक्षा मन्त्रालयले विद्यार्थीहरूको रचनात्मकतालाई अधिकारसहितका उपलब्धिहरूमा रूपान्तरण गर्ने आफ्नो प्रतिबद्धतालाई प्रतिबिम्बित गर्ने एक पक्षमा, मन्त्रालयले उल्लेख गरेको छ कि विनियमले विद्यार्थीले उत्पादन गर्ने परियोजनाहरू, नवीनताहरू र कार्यहरूमा विद्यार्थीको स्वामित्वलाई मान्यता दिन्छ, र यसले प्रतिभाशाली विद्यार्थी कार्यालयले कामबाट वास्तविक स्वामित्व वा पेटेन्टको अधिकार उत्पन्न भएमा, सम्बन्धित निकायहरूसँग समन्वय गर्दै उक्त अधिकारहरू संरक्षण गर्न आवश्यक कदमहरू उठाउने व्यवस्था गर्दछ।

शैक्षिक कर्मचारीहरूको स्तरमा, मन्त्रालयले स्पष्ट पारेको छ कि विनियमले प्रतिभाशाली विद्यार्थी विद्यालयका शिक्षकहरूको लागि एक फरक पेशागत भूमिका परिभाषित गरेको छ, जुन विद्यार्थीहरूलाई बाध्य पार्नुको सट्टा उनीहरूको क्षमता विकासमा केन्द्रित छ; यसले सोच र प्रश्नहरू उत्पन्न गरी, व्यक्तिगत भिन्नताहरूलाई ध्यानमा राखी, परियोजना-आधारित र अन्वेषणमा आधारित शिक्षणलाई प्रयोग गरेर यसलाई सञ्चालन गर्दछ, र यसको बोझ सातामा १२ वटा कक्षा अवधि निर्धारण गरेको छ, बाँकी समय समृद्धिकरण सामग्रीहरू विकास गर्न, विद्यार्थीहरूको परियोजनाहरूमा व्यक्तिगत पर्यवेक्षण गर्न, प्रतियोगिताहरूका लागि उनीहरूलाई तयार पार्न, नियमित प्रतिवेदनहरू तयार पार्न, र तालिम कार्यक्रम तथा कार्यशालाहरूमा सहभागी हुन समर्पित गरिएको छ, जसले शिक्षकलाई शैक्षिक भूमिकाको साथै प्रतिभाको यात्रामा पर्यवेक्षक र मार्गदर्शकको रूपमा उनको भूमिकालाई बलियो बनाउँछ।