अन्तरिक्षमा २३७ दिन बितेपछि दिमागले कसरी सन्तुलन फर्काउँछ?

पृथ्वीमा फर्कनु केवल अन्तरिक्ष यानको अवतरणसँगै सकिँदैन; किनकि अन्तरिक्षमा केही महिनासम्म तैरिरहेको दिमागले पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षणसँग पुनः अनुकूलन गर्नुपर्छ। यही अनुकूलन प्रक्रियालाई फ्रान्सेली अन्तरिक्ष यात्री सोफी एडिनोको २३७ दिनको मिशन पछि अनुसन्धानकर्ताहरूले अनुगमन गरिरहेका छन्।

युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीका अनुसार, फिर्ता भएपछिका पहिलो दुई हप्ताभित्र एडिनोलाई जर्मन स्पेस सेन्टर, कोलोनमा अवस्थित 'इनभेहाब' सुविधामा तीन पटक एमआरआई (MRI) स्क्यान गरिएको थियो।

कम गुरुत्वाकर्षणमा सन्तुलन र गतिको अनुभव गर्ने अंगले पृथ्वीमा जस्तो नभई फरक संकेतहरू प्राप्त गर्छ।

दिमागले आफ्नो प्रतिक्रियाहरूलाई पुनः व्यवस्थित गर्छ र अनुकूलनको चरणमा चक्कर आउने वा दिशाको अनुभवमा अव्यवस्था हुन सक्छ।

यी परीक्षणहरूले तन्त्रिका सम्पर्क मार्गहरूको अनुगमन गर्न, दिमागका विभिन्न भागहरू कसरी सञ्चार गर्छन्, दिमागको स्थानमा हुने परिवर्तन र यसको वरिपरिको तरल पदार्थको वितरणमा हुने परिवर्तनहरू बुझ्न मद्दत गर्छन्। अनुसन्धानकर्ताहरूले यी परिवर्तनहरू र केही अन्तरिक्ष यात्रीहरूमा देखिने दृष्टिसम्बन्धी समस्याहरू बीचको सम्बन्धलाई पनि बुझ्न चाहन्छन्।

अवतरण पछि पुनः अनुकूलनको प्रक्रिया छिटो सुरु हुने भएकाले, वैज्ञानिकहरूले मापनहरू सङ्कलन गर्न समयसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्।

दिमागले आफ्नो पूर्व अवस्थालाई कसरी पुनः प्राप्त गर्छ भन्ने थाहा पाउन अर्को परीक्षण ६ महिना पछि गर्ने योजना छ।

२०१३ मा सुरु भएको यो प्रयोगमा करिब ५० अन्तरिक्ष यात्रीहरूका दिमागका तस्बिरहरू समावेश छन्।

एडिनोको अनुगमनका नतिजाहरू अझै निष्कर्षमा पुगेका छैनन्, किनकि टोलीले पृथ्वीबाट लामो समय टाढा बसेपछि दिमागको स्वस्थ अवस्थामा फर्कने गति र प्रक्रिया निर्धारण गर्न प्रयास गरिरहेको छ।