खाडी क्षेत्रको आर्थिक प्रविधि क्षेत्र

आर्थिक मामिला तथा निवेश राज्यमन्त्री र अस्थायी वाणिज्य तथा उद्योग मन्त्री अब्दुलअजीज अल-मर्जुकले, बुनियादी ढाँचाको क्षेत्रमा निवेश र विशेष गरी प्रविधिजस्ता विशिष्ट उद्योगहरूको देशभित्र स्थापनाले आगामी दशकहरूमा खाड़ी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रको भविष्य बनाउने बताए। खासगरी सहयोगी परिषद्का देशहरूमा नयाँ विशिष्ट उद्योग वा प्रविधि आकर्षित गर्ने क्षमता रहेकोले, यो नयाँ प्रविधि आर्थिक क्षेत्र निर्माण वा सिर्जना गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ। उनले भने, “हामीसँग प्रमुख ऊर्जा स्रोतहरू रहेकाले आधुनिक प्रविधि उद्योगहरूलाई देशभित्र स्थापना गर्न चाहन्छौं; त्यसैले यसलाई ‘सिलिकन रेगिस्तान’ भन्नेमा के बाधा छ?” यो कुरा उनले कतारको राजधानी दोहामा आयोजक संयुक्त राष्ट्रसंघीय वाणिज्य तथा विकास सम्मेलन (अन्सेड) द्वारा आयोजित निवेश सम्मेलनको नवौं संस्करणमा सहभागी हुँदा व्यक्त गरेका थिए। उनले निवेशको गुणस्तर र यसको आर्थिक तथा विकासप्रतिको प्रभावमा ध्यान केन्द्रित गर्ने महत्त्वलाई जोड दिए। अल-मर्जुकले थपे, “सहयोगी परिषद्लाई एकीकृत आर्थिक क्षेत्रमा रूपान्तरण गर्ने दृष्टिकोणबाट हेर्ने समय आएको छ। खाड़ीका देशहरूमा भविष्यको उभिरहेको आर्थिक क्षेत्र बन्ने सबै सम्भावनाहरू छन्। यो ऊर्जाको स्रोत हो, जुन आगामी वर्ष र दशकहरूमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अङ्ग हुनेछ। साथै, मानव पुँजी निरन्तर विकास हुँदैछ, सार्वजनिक निवेश कोषहरू उपलब्ध छन्, र निवेश आकर्षित गर्न कानूनी वातावरण धेरै क्षेत्रहरूसँग तुलना गर्दा उत्कृष्ट छ।” थप विवरणका लागि:

कुवेतका अधिकारीहरूले दोहास्थित विश्व लगानी मञ्चको नवौं संस्करणमा सहभागिता जनाउँदै, सहयोगी राज्यहरूका देशहरूमा नयाँ प्रकारका उद्योगहरू र प्रविधिहरू आकर्षित गर्ने क्षमता रहेको बताए। अब्दुलअजीज अल-मर्जुकले “सिलिकन रेगिस्तान” नामक एक क्षेत्रीय आर्थिक-प्रविधि क्षेत्रको अवधारणा प्रस्तुत गरे।

आर्थिक मामिला तथा लगानीका लागि राज्यमन्त्री र अस्थायी वाणिज्य तथा उद्योग मन्त्री अब्दुलअजीज अल-मर्जुकले भनिन, पूर्वाधारमा लगानी र विशेष गरी प्रविधिमा आधारित नयाँ उद्योगहरूलाई देशभित्र स्थापना गर्दा, आगामी दशकहरूमा खाडी क्षेत्र भविष्यको अर्थव्यवस्थाको केन्द्र बन्नेछ। खाडी सहयोग परिषदका देशहरूमा नयाँ प्रकारका उद्योगहरू वा प्रविधिहरू आकर्षित गर्ने क्षमता रहेकोले, यो एक नयाँ आर्थिक-प्रविधि क्षेत्र निर्माण वा सिर्जना गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ। उनले भने, “हामीसँग प्रमुख ऊर्जा स्रोतहरू छन् र आधुनिक प्रविधि उद्योगहरूलाई देशभित्र स्थापना गर्न चाहन्छौं, त्यसैले यसलाई ‘सिलिकन रेगिस्तान’ भन्नुमा के बाधा छ?”

यस कुराको उल्लेख मन्त्री अल-मर्जुकले दोहास्थित विश्व लगानी मञ्चको नवौं संस्करणअन्तर्गत आयोजित मन्त्रीस्तरीय गोलमेच “विकासका लागि लगानी” र खाडीमा लगानीको भविष्य सम्बन्धी सत्रमा सहभागिता जनाउँदा गरेका थिए, जुन सत्र खाडी सहयोग परिषदको सचिवालयले आयोजना गरेको थियो। संयुक्त राष्ट्रसंघको वाणिज्य तथा विकास सम्मेलन (अन्सेड) द्वारा कतारको राजधानी दोहामा आयोजित यस मञ्चमा उनले लगानीको गुणस्तर र यसको आर्थिक तथा विकासमा पार्ने प्रभावमा ध्यान केन्द्रित गर्ने महत्त्वमा जोड दिए।

अल-मर्जुकले थपे, “आज खाडी सहयोग परिषदलाई एकीकृत आर्थिक क्षेत्रमा रूपान्तरण गर्ने दृष्टिकोणबाट हेर्ने समय आएको छ। खाडीका देशहरूमा भविष्यको उदयमान आर्थिक क्षेत्र बन्ने सबै सम्भावनाहरू छन्, किनकि यो ऊर्जाको प्रमुख स्रोत हो, जुन आगामी वर्ष र दशकहरूमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अक्ष हुनेछ। साथै, मानव पुँजी निरन्तर विकास हुँदैछ, सार्वजनिक लगानी कोषहरू उपलब्ध छन्, र लगानी आकर्षित गर्न कानूनी वातावरण उत्कृष्ट छ।”

«अन्य क्षेत्रहरूको तुलनामा»। कुवेतका अधिकारीहरूले कुवेतको भविष्यको लगानी दृष्टिकोण क्षेत्रीय देशहरूमा विदेशी लगानी वा अन्य कुराहरू जस्तो नभई, यो लगानीको गुणस्तर र यसले क्षेत्रीय देशहरूका लागि थप थप मूल्य सिर्जना गर्ने कुरामा केन्द्रित छ भनेका छन्। उनले कुवेतले सात दशकभन्दा बढी समय अघिदेखि नै सार्वजनिक लगानीको गुणस्तरमा विशेषता कायम गरेको र खाडी देशहरूले दशकौंदेखि सार्वजनिक कोषहरू मार्फत गुणस्तरीय लगानीहरूमा संलग्न भई धेरै कम्पनीहरू र धेरै क्षेत्रहरूमा सफलताका बीउ रोप्ने काम गरेको स्पष्ट पारे। यस अवधिमा सहयोगी राज्य परिषदका देशहरूले आफ्ना सार्वजनिक कोषहरू मार्फत गुणस्तरीय लगानीहरूमा संलग्न भई धेरै कम्पनीहरू र धेरै क्षेत्रहरूमा सफलताका बीउ रोप्ने काम गरेका छन्, र यसले विश्वका धेरै आर्थिक क्षेत्रहरूलाई समेत सहयोग पुर्‍याएको छ।

वार्ताले टिकाऊ लगानीहरूलाई बलियो बनाउने, लगानी नीतिहरू विकास गर्ने र क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आर्थिक सहयोगका अवसरहरू विस्तार गर्ने उपायहरूलाई समेटेको थियो। मन्त्री अल-मर्जुकले आफ्नो सहभागिताको क्रममा लगानीको गुणस्तर र यसको आर्थिक तथा विकासप्रतिको प्रभावमा ध्यान केन्द्रित गर्ने महत्त्वलाई जोड दिए, जसले ज्ञान र प्रविधि हस्तान्तरण, उत्पादकता वृद्धि, राष्ट्रिय क्षमता विकास र निजी क्षेत्रको भूमिकालाई बलियो बनाउँदै टिकाऊ आर्थिक विकास हासिल गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ। उनले सहयोगी राज्य परिषदका देशहरू बीच आर्थिक र लगानीत्मक एकीकरणलाई बलियो बनाउने, व्यापार वातावरण विकास गर्ने र लगानीहरूको गतिशीलतालाई सरल बनाउने महत्त्वलाई पनि जोड दिए, जसले खाडी अर्थव्यवस्थाहरूको प्रतिस्पर्धात्मकतालाई बलियो बनाउँदै क्षेत्रलाई विश्वव्यापी लगानीका लागि आकर्षक केन्द्रको रूपमा स्थापित गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ।

फोरमको कार्यक्रमका क्रममा, मन्त्री अब्दुलअजीज अल-मर्जुकले नवौं विश्व लगानी फोरमका कार्यक्रमहरूमा सहभागि धेरै मन्त्रीहरूसँग भेटवार्ता गरेका थिए, जहाँ साझा चासोका विषयहरूमा विचार आदानप्रदान गरिएको थियो। कुवेतको यस फोरममा सहभागिता, जुन आज २७ गतेसम्म जारी रहनेछ, अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चहरूमा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाउने, अनुभव र अनुभवहरू आदानप्रदान गर्ने र टिकाऊ आर्थिक विविधीकरण तथा विकासका प्रयासहरूलाई समर्थन गर्ने गरी लगानीत्मक साझेदारीका अवसरहरू विस्तार गर्ने आफ्नो प्रतिबद्धताको पर्याय हो। लगानी

भविष्यको बारेमा, कतारका विदेशी व्यापार मन्त्री अहमद अल-सैदले आफ्नो भाषणमा भने कि यस मञ्चको नारा “भविष्यमा लगानी” ले परम्परागत अर्थमा लगानीको अवधारणालाई नाघ्छ; बजारहरूले अर्को त्रैमासिकलाई हेर्न सक्छन् तर देशहरूले आफ्ना पुस्ताहरूको भविष्यको योजना बनाउँछन्। उनले थपे कि यसै दृष्टिकोणबाट कतारले दशकौंदेखि मानव स्रोत, आधारभूत संरचना, संस्थाहरू, प्रविधि, नवीनता र आपसी विश्वास र साझा हितमा आधारित साझेदारीहरू निर्माणमा लगानी गरेको छ। उनले संकेत गरे कि भू-राजनीतिक परिवर्तनहरू, आपूर्ति श्रृंखलाहरूमा परिवर्तन, तीव्र प्रविधि विकास, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र बढी टिकाऊ अर्थव्यवस्थातर्फको परिवर्तनको सन्दर्भमा विश्व अर्थव्यवस्थामा गहिरो परिवर्तनहरू भइरहेका छन्, जसले विश्व व्यापार र लगानीको दृश्यपटलाई पुनः आकार दिने कारकहरू हुन्। उनले उल्लेख गरे कि कतारले गत वर्षमा प्रत्यक्ष विदेशी लगानीका ३७३ परियोजनाहरू आकर्षित गरेको थियो, जुन गत वर्षसँग तुलना गर्दा ५०% भन्दा बढी वृद्धि हो, जसले १५,००० भन्दा बढी नयाँ रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्न सहयोग पुर्याएको थियो। उनले थपे कि यस गतिशीलतालाई सहयोग पुर्याउन कतारले एक अर्ब डलरको लगानी प्रोत्साहन कार्यक्रम सुरु गरेको छ, जसले प्राथमिकताका केही क्षेत्रहरूलाई लक्ष्य गरेको छ, जसमा उन्नत उद्योगहरू, लजिस्टिक्स, प्रविधि, डिजिटल सेवाहरू र वित्तीय सेवाहरू समावेश छन्। उनले स्पष्ट पारे कि कतारले हालै नयाँ आधारभूत संरचनासँग सम्बन्धित परियोजनाहरूको एक समूहको घोषणा गरेको छ, जसको कुल मूल्य आउँदा पाँच वर्षमा करिब ३८.५ अर्ब डलर हुनेछ, साथै रियल एस्टेट र पर्यटन क्षेत्रमा निजी क्षेत्रबाट लगानी करिब २२ अर्ब डलर हुने अपेक्षा गरिएको छ। ५,००० सहभागीहरूको सहभागितामा, संयुक्त राष्ट्रसंघीय व्यापार र विकास सम्मेलन (अन्सेड) को सचिवालयका उप-सचिव पिएड्रो म्यान्युएल मोरिनोले भने कि आज हामीले देशहरूलाई आफ्नै लगानी रणनीतिहरू निर्माण गर्न, आफ्ना संस्थाहरूलाई बलियो बनाउन र कौशल विकास गर्न मद्दत गर्नुपर्छ।

रूपांतरण गर्न सकिने क्षमताहरूले लगानीलाई अझ बढी उत्पादनशील बनाउँछन्, साथै ती रणनीतिहरूलाई ठोस वास्तविकतामा परिणत गर्न सक्षम साझेदारहरू पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ। उनले भन्नुभयो कि कतारले यस हप्ता विश्वलाई आफ्नो ढोका खोलेको छ, राष्ट्रप्रमुखहरू, मन्त्रीहरू, लगानी प्रवर्द्धन एजेन्सीहरूका प्रतिनिधिहरू, स्टक एक्सचेन्जहरू र लगानीकर्ता तथा उद्यमशीलहरूलाई स्वागत गर्दै, र स्पष्ट पार्दै कि यस फोरममा विश्वभरका करिब ५,००० सहभागीहरू सहभागी हुँदैछन्।

लगानीको आधा भाग: अर्कोतर्फ, संयुक्त राष्ट्र संघको व्यापार र विकास सम्मेलन (UNCTAD) को लगानी तथा परियोजना विभागकी निर्देशक नाना ली कोलिन्सले संयुक्त राष्ट्र संघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसको तर्फबाट सन्देश पढ्नुभयो, जसमा उहाँले भन्नुभयो कि गहिरो वैश्विक चुनौतीहरू देख्ने एक वर्षमा फोरमको नारा (भविष्यमा लगानी) ले एक मौलिक सत्यलाई पुष्टि गर्छ, अर्थात् लगानीले भोलिको दिन आजभन्दा राम्रो हुन सक्छ भन्ने विश्वासको अभिव्यक्ति हो। उनले भन्नुभयो कि कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सेमिकन्डक्टर, स्वच्छ ऊर्जा, उन्नत प्रविधिहरू र महत्त्वपूर्ण खनिज पदार्थका क्षेत्रहरूले नयाँ सृजना हुने परियोजनाहरूमा वैश्विक नयाँ लगानीको करिब आधा भाग ओगटेका छन्।

संयुक्त राष्ट्र संघको व्यापार र विकास सम्मेलन (UNCTAD) का महासचिव रिबेका ग्रीनस्पानले कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सेमिकन्डक्टर, स्वच्छ ऊर्जा र महत्त्वपूर्ण खनिज पदार्थका क्षेत्रहरूको वैश्विक नयाँ लगानीमा भएको हिस्सा पाँच वर्षमा १७ प्रतिशतबाट करिब ५० प्रतिशतसम्म बढेको संकेत गर्नुभयो।

आर्थिक महत्वाकांक्षाहरूको अनुवाद: अर्कोतर्फ, खाड़ी सहयोग परिषदका महासचिव जसम अल बुदौवीले भन्नुभयो कि कतारले विश्व लगानी फोरम (WIF 2026) को नवौं संस्करणको आयोजना गर्नुले अन्तर्राष्ट्रिय लगानी साझेदारीहरूलाई बलियो बनाउन यसको अग्रणी भूमिकालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ र वैश्विक विकास तथा समृद्धिका लागि नयाँ आकाश खोल्छ। अल बुदौवीले कतारले आफ्नो सम्भावना र क्षमताहरूको प्रयोग गरेर प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूलाई आकर्षित गर्ने र तिनीहरूलाई

अवसर निर्माण र देशहरू बीच आर्थिक नजिकता बढाउन प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्दै, उनले दोहाको यस विश्व फोरमको आयोजनाले कतारको अन्तर्राष्ट्रिय अर्थव्यवस्थाको नक्शामा आफ्नो उपस्थिति सुदृढ पार्ने र लगानी तथा विकास सहयोगको मार्ग निर्माणमा आफ्नो बढ्दो योगदान दिने महत्वाकांक्षी दृष्टिकोणको प्रतिबिम्ब देखाएको उल्लेख गरे।

उनले यस फोरमको महत्त्व विचार र दृष्टिकोण आदानप्रदानको मञ्च भन्दा पर गएर आर्थिक महत्वाकांक्षालाई उत्पादक साझेदारीमा परिणत गर्ने र लगानीका नयाँ मार्गहरू तयार पार्ने अवसर प्रदान गर्दछ, जसले अर्थव्यवस्थाहरूको विविधीकरणलाई समर्थन गर्दछ, व्यापारिक तथा लगानीका अवसरहरूको आधारलाई विस्तार गर्दछ र देशहरूलाई टिकाऊ वृद्धि र व्यापक आर्थिक समृद्धि हासिल गर्ने क्षमतालाई बलियो बनाउँछ, भन्ने कुरामा जोड दिए।

उनले सहयोग परिषदको सचिवालयको यस फोरमका कार्यक्रमहरूमा सहभागिताले परिषदका देशहरूले आन्तरिक र बहिर्देशी लगानी क्षेत्रहरूलाई कति महत्त्व दिन्छन् भन्ने कुराको प्रतिबिम्ब देखाएको उल्लेख गर्दै, परिषदका देशहरू भित्र लगानी र विश्वभरि खलीफागी लगानीको मात्रा र मूल्यले परिषदका देशहरूले लगानी आकर्षित गर्न र यस क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फैलिन हासिल गरेको सफलताको सबैभन्दा ठूलो प्रमाण भएको स्पष्ट पारे।

सचिव महासचिवले आफ्नो वक्तव्यको समापन गर्दै फोरमका कार्यहरू सफल र सफलतापूर्ण हुने शुभकामना व्यक्त गरे, र कतार देशका सम्बन्धित निकायहरूले यस अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक कार्यक्रमलाई सफल बनाउन अनुकूल वातावरण तयार पार्नमा योगदान पुर्‍याउने आधारहरू प्रदान गर्दै गरेका प्रशंसनीय प्रयासहरूको लागि पुनः आभार र कृतज्ञता व्यक्त गरे।