वनस्पतिमा मात्र ६ वटा रुख... वैज्ञानिकहरूले यसको 'ब्याकअप' बनाउँछन्

अस्ट्रेलियाका शोधकर्ताहरूले दक्षिण कान्बेराको वन्यजन्तु क्षेत्रमा प्रकृतिमा केवल छ वटा रुखहरू मात्र बाँकी रहेको एक दुर्लभ युक्यालिप्टस प्रजातिलाई संरक्षण गर्न अस्ट्रेलियाका राष्ट्रिय बोटानिकल गार्डेनहरूमा यसको प्रजनन र नमुनाहरू सुरक्षित राख्ने काम गरिरहेका छन्।

‘युक्यालिप्टस रेकर्फा’ नामक यी रुखहरूको अस्तित्व नै खतरामा परेको छ किनभने तिनीहरूको बसोबास स्थलहरू एकअर्काबाट धेरै टाढा छन्, जसले गर्दा प्राकृतिक रूपमा प्रजनन हुन सक्दैन। दशकौं लामो प्रयासपछि, शोध टोलीले वन्यजन्तु क्षेत्रबाट लिइएका रुखका भागहरूलाई संकर जरा प्रणालीमा गाँस्न सफल भएको छ र छ वटा रुखमध्ये चार वटाका धेरै नमुनाहरू सुरक्षित राखेर प्रजाति लोप हुनबाट जोगाउने उद्देश्यले सुरक्षित भण्डारणको व्यवस्था मिलाएको छ।

तर यो कार्य अझै सकिएको छैन, किनभने यी बिरुवाहरूको फूल आउन करिब २० वर्ष लाग्न सक्छ र एक वर्षमा एउटा रुखले फूल फुल्दा अरू रुखहरूले नफुल्न सक्छन्। शोधकर्ताहरूले फूल फुल्ने प्रक्रियालाई छिटो बनाउन वृद्धि नियन्त्रक (growth regulator) को परीक्षण गरिरहेका छन्, ताकि अङ्कुरण योग्य बीउ उत्पादन गर्न सकियोस्। साथै, अन्य प्रजातिहरूको पराग बोक्ने कीराहरूबाट यसलाई टाढा राखेर अनैतिक संकरण हुनबाट रोक्न पनि प्रयास गरिरहेका छन्।