‘ഒരേ ലെബനൻ, രണ്ടല്ല’ എന്നതിൽ നിന്ന്... ലെബനന് വേണ്ടി ഒരേയൊരു സർക്കാർ

كان شعار صائب سلام، رئيس الوزراء اللبناني الراحل بعد أحداث العام 1958 «لبنان واحد لا لبنانان». رفع هذا الشعار، الذي يرمز إلى الوحدة بين المسيحيين والمسلمين في لبنان، بعد الأحداث التي هزت البلد وانتهت بانتخاب فؤاد شهاب، قائد الجيش، رئيسا للجمهورية. خلف فؤاد شهاب كميل شمعون، الرئيس الذي شهدت، نهاية عهده، أحداثا في أساسها العداء الذي قام بينه وبين جمال عبد الناصر، الذي كان أي خطاب يلقيه يهز العالم العربي من المحيط إلى الخليج.

في أيّامنا هذه، بات السؤال في غاية البساطة. هل في لبنان حكومة واحدة على رأسها نواف سلام، ابن شقيق صائب سلام، أم حكومات عدة، لكلّ منها أجندة خاصة بها، يتحكّم بها هذا الوزير أو ذاك؟

كان طبيعياً أن يحسم نواف سلام، الأمر وأن يمنع وزير الدفاع ميشال منسّى، من الكلام في الجلسة النيابية التي شهدت تصويتاً على قانون العفو بحسناته وسيئاته التي تعبّر أفضل تعبير عن حال لبنان بكل اهتراءاتها وتجاذباتها.

لا يدلّ على هذه الاهتراءات اللبنانيّة أكثر من التحالف القائم بين «حزب الله» و«التيار الوطني الحر». وقف هذا التحالف ضدّ قانون العفو وتضامن مع وزير الدفاع الذي أراد أن يعبر عن موقف للجيش اللبناني من قانون العفو، بما ينسف النظام القائم من أساسه وذلك بتصويره الجيش كياناً مستقلاً عن مجلس الوزراء. أي أن الجيش يمتلك رأياً خاصاً به في موازاة قرار مجلس الوزراء الذي يمثّل السلطة التنفيذية... أو هكذا يفترض.

أن يتحدّث وزير الدفاع في جلسة مجلس النواب، كان يعني ذلك أن لبنان صار يمتلك أربع سلطات. السلطة التنفيذية والسلطة التشريعية والسلطة القضائية... وسلطة اسمها سلطة الجيش اللبناني، بدل أن يكون هذا الجيش في إمرة السلطة التنفيذية ممثلة بمؤسسة مجلس الوزراء مجتمعاً ورئاسة الجمهوريّة. هل المطلوب وجود سلطة جديدة في بلد يمرّ في مرحلة أقلّ ما يمكن أن توصف به بأنّها مرحلة مصيرية سيتقررّ في ضوئها هل لبنان بلد قابل للحياة أم لا.

ليس صدفة هذا التحالف بين «حزب الله» و«التيار الوطني الحر»، أي التيار العوني، نسبة إلى ميشال عون الذي كان عهده، بين 2016 و 2022، بمثابة «عهد حزب الله» لا أكثر. وضع ميشال عون، الدولة اللبنانية بإمرة «حزب الله»، أي بإمرة إيران. جاء ذلك في وقت كان «الحزب» في كلّ وقت معترضاً على أي نشاط للجيش اللبناني في الأراضي اللبنانية.

كان اعتراضه الأوّل على وجود الجيش اللبناني في جنوب لبنان. من يتذكّر إسقاط مروحية الضابط سامر حنا، في جنوب لبنان على يد مقاتل من «الحزب» أطلق سراحه لاحقاً. من يتذكّر أنّ ميشال عون، برّر قتل الضابط الطيار بقوله «ما الذي كان يفعله (سامر حنا) في جنوب لبنان»؟

فعل ميشال عون، ذلك قبل أن يصبح رئيساً للجمهورية. كان ذلك في مرحلة تقديم أوراق اعتماده لـ«حزب الله»، وهي مرحلة استمرت عشر سنوات، بدأت في 2006. سبقت تلك المرحلة وصوله إلى قصر بعبدا بصفة كونه مرشّح «حزب الله» الذي لا يعترض على أي قرار يتخذه الحزب.

يدلّ التحالف بين العونيين و«حزب الله» على انتهازية ليس بعدها انتهازية. كذلك، يدلّ على رهان على نسف حكومة نواف سلام، من داخل بغرض واحد هو تعطيل أي تقدّم في المفاوضات الدائرة بين لبنان وإسرائيل. حسناً فعل رئيس مجلس الوزراء عندما قطع الطريق على ميشال منسّى، الذي لم يكن أكثر من ضابط متقاعد يمتلك نيات طيبة لا يدرك حجم الأضرار الناجمة عن سوء استخدامها، خصوصاً من قبل إيران التي تتحكّم كلّياً بـ«حزب الله».

അവസാനം, ലെബനാനിന് അമ്നിയുടെ നിയമത്തിലെ എല്ലാ കുറവുകളും മറികടന്ന് വളരെ വലിയ മറ്റൊരു പ്രശ്നമുണ്ട്. ഇസ്രായേലിന്റെ അധിനിവേശത്തിൽ നിന്ന് രാജ്യം എങ്ങനെ മോചനം നേടും എന്നതിലൂടെയാണ് ലെബനാനിന് ഒരു ചരിത്രപരമായ പരീക്ഷണം നേരിടേണ്ടി വരുന്നത്. തങ്ങളുടെ ആയുധം നിലനിർത്താനുള്ള ന്യായീകരണമായി, പ്രത്യേകിച്ച് മറ്റ് ലെബനീസ് ജനങ്ങളുടെ മുന്നിൽ, ഹിസ്ബുല്ലാഹ് ഈ അധിനിവേശം തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

നവാഫ് സലാമിന്റെ പ്രവർത്തനം, ഇസ്രായേലിന്റെ ഒരു ഭീകരശക്തിയുമായി നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾ മാത്രമാണ് ലെബനാനിന് മുന്നിൽ അവശേഷിക്കുന്ന വഴി എന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, അത്യന്തം ദേശീയപരമായ ഒരു പ്രവർത്തനമായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശത്തെ ഗ്രാമങ്ങളിലും പട്ടണങ്ങളിലും കൂടുതൽ നശീകരണത്തിലൂടെയും സ്ഫോടനങ്ങളിലൂടെയും ലെബനീസ് തെക്കന്റെ സ്വഭാവം മാറ്റാൻ ഇസ്രായേൽ സാധ്യമുള്ള എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും നടത്തുന്നു.

ഈ ദൃഷ്ടികോണിൽ നിന്ന്, ലെബനാനിന് അമ്നിയുടെ നിയമത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകാൻ അനുവദിക്കാനാകില്ല. രാജ്യത്തിന്, കുറഞ്ഞത് ഇപ്പോഴത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ, ഹിസ്ബുല്ലാഹ് തങ്ങളുടെ ആയുധം നിലനിർത്തുന്നത് ഇസ്രായേലിന് മാത്രമാണ് ഗുണകരമാകുന്നത് എന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തെ മനസ്സിലാക്കാനും പ്രതികരിക്കാനും മാത്രമേ കഴിയൂ. ഹിസ്ബുല്ലാഹിനെ രക്ഷിക്കാനും നവാഫ് സലാമിന്റെ സർക്കാരിനെ തകർക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നവർ തങ്ങളെ ഇസ്രായേലിന്റെയും അധിനിവേശത്തിന്റെയും സേവകരാക്കി മാറ്റുന്നു. അതിന് പുറമെയുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വാഷിംഗ്ടണും ടെഹ്റാനും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടോ അല്ലാതെയോ നടക്കുന്ന ചർച്ചകളിൽ ലെബനാനെ ഇറാനിയൻ പണയക്കാരനാക്കാനുള്ള 'ഇസ്ലാമിക റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ' (ഇറാൻ) പദ്ധതിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

ഓൺയുടെ അനുയായികളും അവരുടെ പിന്തുണക്കാരും വീണ്ടും ഹിസ്ബുല്ലാഹിന്റെയും ഇറാനിന്റെയും സേവകരാകുന്നത് അപമാനകരമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ, ലെബനീസ് സൈന്യത്തെ ഒരിക്കലും പിന്നിൽ നിന്ന് കുത്തിയ ഒരു പക്ഷത്തിന് ഇത്തരം പ്രവർത്തനം സ്വാഭാവികമാണ്. 1990 ഒക്ടോബറിൽ, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരും സൈനികരും ബൈറോസിലെ പ്രസിഡന്റ് കൊട്ടാരത്തിലേക്കും പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയത്തിലേക്കും മുന്നേറുന്ന സിറിയൻ സൈന്യത്തെ ധീരതയോടെ നേരിടുമ്പോൾ, മിഷേൽ ഓൺ ബബ്ഡയിലെ ഫ്രഞ്ച് ദൂതവാസത്തിലേക്ക് കടന്നുപോയിയില്ലേ? 1990-ൽ സിറിയൻ സൈന്യത്തെ ബൈറോസ് കൊട്ടാരത്തിലേക്കും പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയത്തിലേക്കും കൊണ്ടുവന്നവർക്ക്, 2026-ൽ ലെബനാനിൽ ഇറാനിയൻ പദ്ധതിക്ക് സേവനം അർപ്പിക്കാൻ എളുപ്പമാണ്.