عضّ ناخنها میان واشنگتن و تهران؛ هرمز در قلب تقابل ارادهها
درگیری میان ایالات متحده و ایران دیگر صرفاً یک رویارویی نظامی آشکار نیست، بلکه به آزمونی طولانیمدت برای ارادهها، توانایی مقاومت و مدیریت ابزارهای فشار تبدیل شده است. این درگیری وارد مرحلهای جدید شده که در آن ابعاد نظامی و دیپلماتیک با هم آمیختهاند، و کشورهای خلیج فارس با یک چالش سیاسی و امنیتی بسیار حساس روبرو هستند که ممکن است تعادل قدرتها در منطقه را بازآرایی کند.
در کانون این درگیری، تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین اهرمهای فشار ایران برجسته شده است، پس از آنکه ترافیک دریایی در این تنگه به بخشی اساسی از مذاکرات سیاسی میان تهران و رقبایش تبدیل شد. در حالی که واشنگتن بر آزادی ناوبری اصرار دارد و هرگونه توافقی که به ایران اختیار بر حرکت کشتیها بدهد را رد میکند، تهران تلاش میکند پیش از بازگشت کامل به وضعیت پیشین، شرایط خود را تثبیت کند؛ امری که تنگه هرمز را به نمادی مستقیم از رقابت بر سر نفوذ و حاکمیت در خلیج فارس تبدیل کرده است.
همزمان با تشدید نظامی، سلطنت عمان در مسیری دیپلماتیک پیچیده حرکت میکند تا راهحلی برای بحران تنگه بیابد و زمینه را برای تفاهم گستردهتری فراهم کند. واشنگتن از پیشرفت در ارتباطات میان عمان و ایران خبر داده و انتظار میرود توافقی حاصل شود که امکان از سرگیری ترافیک دریایی تجاری بدون مانع را فراهم کند؛ مشروط بر اینکه ایالات متحده تحریمهای خود بر بنادر ایران را در صورت اجرای تعهدات توافقشده، لغو کند.
برای مدیریت آمریکا، بحران هرمز صرفاً یک پرونده ناوبری نیست که بتوان آن را از رویارویی گستردهتر با ایران جدا کرد. پذیرش واشنگتن هر فرمولی که به تهران نفوذ مستقیم بر حرکت کشتیها بدهد، ممکن است به عنوان عقبنشینی از یکی از اهداف فشارهای آمریکا تعبیر شود، در حالی که رد هرگونه سازش به تداوم رویارویی منجر میشود که هزینههای سیاسی و نظامی آن روزبهروز در حال افزایش است.
تحلیلها و گزارشهای اخیر نشان میدهد که دولت دونالد ترامپ پس از ماهها جنگ با گزینههای دشواری روبروست، زیرا برخی از اهدافی که واشنگتن در آغاز درگیری اعلام کرده بود، محقق نشدهاند. این امر دولت آمریکا را با معادلهای بسیار پیچیده مواجه کرده است: چگونه میتوان تصویر قدرت و بازدارندگی را حفظ کرد، بدون آنکه به جنگی طولانیتر و پرهزینهتر کشیده شد؟
از این رو، بازگشت دیپلماسی به خط مقدم بیشتر شبیه به تلاشی برای مدیریت درگیری است تا اعلام پایان آن. واشنگتن میخواهد ابزارهای فشار خود را حفظ کند، تهران تلاش میکند از تبدیل فشار نظامی به یک پیروزی سیاسی برای آمریکا جلوگیری نماید، و عمان در تلاش است فضایی میانه ایجاد کند که به توقف تشدید تنشها منجر شود، بدون اینکه هیچیک از طرفین احساس کنند امتیاز استراتژیک بزرگی دادهاند.
ایران تنگه هرمز را به عنوان یکی از برجستهترین اهرمهای قدرت خود در برابر فشارهای آمریکا میبیند. از طریق گره زدن آزادی ناوبری به مسیر کلی رویارویی، تهران سعی دارد پیامی مبنی بر اینکه هیچ ترتیب امنیتی یا سیاسی در خلیج فارس نمیتواند یکجانبه تحمیل شود، منتقل کند.
