سقف شجاعت... تا چه زمانی؟

آینه‌های روح

در زمانی که شبکه‌های اجتماعی به فضایی باز برای صحبت درباره همه چیز تبدیل شده‌اند، مشکل دیگر در «صحبت کردن» نیست، بلکه در «چگونه صحبت کردن»، «چه گفتن» و «در مقابل چه کسانی گفتن» است.

اخیراً متوجه شده‌ایم که برخی شخصیت‌های زن جسارت فزاینده‌ای از خود نشان می‌دهند که از حد شجاعت در بیان مطالب فراتر رفته و به نقض حرمت حیا و ورود به موضوعات حساسی دست زده‌اند که تنها شایسته بحث در تنگاتنگ‌ترین حلقه‌هاست.

این به معنای منع زنان از ابراز وجود نیست؛ زنان حق دارند حضور داشته باشند، آگاه باشند، صاحب نظر و دیدگاه باشند. اما ارزش آگاهی با کلماتی که پرده‌های حیا را کنار می‌زنند، ثابت نمی‌شود. حیا یک شعار، یک موضع‌گیری و یک زبان است که نباید تنها زمانی که به نفع است بلند شود و زمانی که هدف جلب توجه و نورافکنی رسانه‌ای است، از آن دست کشید.

متأسفانه برخی زنان به مسائل خصوصی خود و موضوعاتی می‌پردازند که اصلاً شایسته نیست در معرض دید مردان قرار گیرد، گویی حیا امری ثانویه شده است. چه خجالت‌آور است که زن خصوصیات خود را با دست خود هدر دهد و آنچه باید حفظ و پوشیده بماند را به موضوعی برای گفتگوی همگانی تبدیل کند.

تفاوتی وجود دارد میان آگاه‌سازی و فاش‌سازی اسرار، و میان بررسی یک مسئله اجتماعی و تبدیل جزئیات حساس به محتوای سرگرمی. پارادوکس اینجاست که برخی این جسارت را به «صراحت» یا «شکستن تابوها» توجیه می‌کنند، گویی صراحت به معنای لغو ادب است و گویی پیشرفت زمانی کامل می‌شود که همه چیز مجوز بحث پیدا کند.

تفاوت روشن است: جسارت در مطرح کردن موضوعات حساس و خصوصی که شایسته نیست در برابر همه مطرح شود، ممکن است از دید برخی شجاعت تلقی شود، اما جسارت در شیوه بیان لزوماً چنین نیست.

به این ترتیب، جسارتی که شایسته زن نیست، بلکه به تصویر و جایگاه او لطمه می‌زند. زن آگاه می‌داند چه چیزی را مطرح کند و موضوعات و واژگان خود را با دقت انتخاب می‌کند تا احترام و وقار خود را حفظ کند و شبکه‌های اجتماعی را به فضایی تبدیل نکند که در آن از ادب یا حیا خود کوتاه بیاید.

قدرت زن با میزان جسارت او یا توانایی‌اش در به کار بردن عبارات یا اصطلاحاتی که از حدود ادب فراتر می‌روند، و یا مطرح کردن موضوعات ناراحت‌کننده، زشت و شرم‌آور که با شأن زن همخوانی ندارد، سنجیده نمی‌شود؛ بلکه در دانستن زمان سخن گفتن، زمان سکوت و زمان تعیین حد برای گفتار است. هنگامی که درهای پلتفرم‌ها را به روی همه باز می‌کنیم، باید به یاد داشته باشیم که پشت این صفحات، نسل‌هایی در حال یادگیری هستند، دخترانی الگوبرداری می‌کنند و جامعه‌ای در حال شکل‌گیری ذائقه خود از آنچه مکرراً در معرض دیدشان قرار می‌گیرد است. آنچه امروز «فقط یک کلمه» می‌پنداریم، ممکن است فردا به زبانی رایج تبدیل شود. همه شهرت به معنای موفقیت نیست؛ برخی کلمات بازدید را افزایش می‌دهند اما هیبت را از بین می‌برند، و برخی جسارت‌ها اعداد را بالا می‌برند اما ارزش فرد را کاهش می‌دهند.

پلتفرم‌ها همچنان آینه صاحبان خود هستند. زیباست که انسان حضور داشته باشد و شنیده شود، اما زیباتر آن است که حضورش محترم شمرده شود. حیا ضعف یا عقب‌نشینی نیست، بلکه تعالی است وقتی در جای خود باشد، آگاهی است وقتی بر کلمه حاکم باشد، و هیبت است وقتی مانع شود صاحبش هر آنچه به ذهنش می‌رسد را نگوید.

و پرسشی که باید پیش از فشار دادن دکمه «انتشار» از خود بپرسیم این است: آیا هر آنچه می‌توانم بگویم، شایسته آن است که بگویم؟

گاهی اوقات، همین پرسش به تنهایی کافی است تا به پلتفرم‌ها بخشی از احترامشان و به کلمه بخشی از ارزشش و به انسان بخشی از وقارش را بازگرداند.

*نویسنده کویتی*