تنگارههای سلطه... نبرد استراتژیک جزایر ششگانه
جزایر کوچک و پراکنده در غرب اقیانوس آرام دیگر تنها نقاط جغرافیایی حاشیهای نیستند، بلکه به ستونهای استراتژیک در بازی شطرنجی پرتنش ژئوپلیتیک میان واشنگتن و توکیو از یک سو، و پکن از سوی دیگر تبدیل شدهاند. این درگیری تلاشی برای بازتعادل موازنه قدرت در منطقهای است که به عنوان شریان حیاتی اقتصاد جهانی شناخته میشود.
این زنجیره جزایر به شکل یک قوس جغرافیایی عظیم، به طول حدود پنج هزار کیلومتر در کنار ساحل قاره شرق آسیا گسترده شده و دریاهای حاشیهای چین را از اقیانوس آرام باز جدا میکند.
این زنجیره از بخشهای شمالی آغاز شده و از طریق مجمعالجزایر ژاپن و جزایر کوریل میگذرد، سپس به سمت جنوب از طریق مجمعالجزایر ریوکیو حرکت میکند، از جزیره تایوان که سنگ بنای این مسیر و نقطه اتصال حساس در میانه آن است عبور مینماید و سپس به سمت جنوب از بخشهای شمالی فیلیپین تا بورنئو و اندونزی ادامه مییابد. این موقعیت دقیق، مانند یک مانع طبیعی عمل کرده و ناوگان چین را محاصره میکند و هرگونه خروج دریایی به سمت آبهای عمیق اقیانوس آرام را تحت نظارت شدید اطلاعاتی و نظامی قرار میدهد.
این زنجیره مانند دیواری طبیعی عمل کرده و ناوگان چین را در دریای چین شرقی محصور میسازد. تحرکات اخیر آمریکا و ژاپن بر حضور نظامی در این منطقه افزوده و آن را با سیستمهای راداری پیشرفته و تواناییهای موشکی مجهز کرده است که هدف آنها ایجاد حالتی از انکار استراتژیک برای چین است.
این بدان معناست که هرگونه تلاش پکن برای گسترش نفوذ خود با یک شبکه دفاعی یکپارچه مواجه خواهد شد که هرگونه حرکت دریایی را بسیار پرهزینه میسازد. و نبرد در اینجا تنها به قدرت سخت محدود نمیشود، بلکه به جنگ دادهها و نظارت زیرسطحی گسترش یافته است، جایی که زیردریاییها برای اعمال کنترل پنهانی با یکدیگر رقابت میکنند.
از نظر اقتصادی، این درگیری با امنیت انرژی و حرکت زنجیرههای تأمین جدا نیست؛ زیرا بیش از یکسوم تجارت دریایی جهان از این آبها میگذرد.
هرگونه اصطکاک نظامی، یا حتی تهدید به اعمال محاصره، نشانهای از اختلال فوری در بازارهای انرژی، افزایش هزینههای حملونقل، و همچنین تهدید جریان تراشههای الکترونیکی است که شریان اصلی فناوری مدرن را تشکیل میدهند.
از سوی خود، ژاپن از شکنندگی امنیت انرژی خود آگاه است و به این جزایر به عنوان خط دفاع اول برای حفاظت از خطوط تأمین دریایی خود مینگرد، در حالی که میداند قطع این شریان به معنای فلج شدن کامل اقتصادی داخلی است.
در این صحنه پیچیده، واشنگتن تلاش میکند تا «تقسیم بارها» را تقویت کند، با این باور که اتحاد با توکیو برای بقای نفوذ غرب در آسیا ضروری است. در مقابل، چین این تحولات را به عنوان امتدادی از سیاست «محاصره اژدها» میبیند که پکن را به تقویت بیسابقه تواناییهای دریایی و هوایی خود وامیدارد.
و در ظل این رقابت پرتنز، کشورهای جنوب شرقی آسیا خود را در موقعیتی حساس مییابند که مجبور به تعادلجویی مستمر میان شریک امنیتی خود در واشنگتن و بزرگترین شریک اقتصادیشان در پکن هستند.
دادهها تأیید میکنند که تشدید نظامی بهترین راه حل نیست. و رویکرد واقعگرایانه مستلزم موارد زیر است:
۱- فعالسازی کانالهای ارتباطی مستقیم: ایجاد خطوط داغ بین فرماندهان نظامی برای جلوگیری از سوءتفاهم.
۲- مدیریت مشترک منابع: تبدیل مناطق تنش به صحنههایی برای همکاریهای علمی و زیستمحیطی، که تنش سیاسی را کاهش میدهد.
۳- دیپلماسی اقتصادی: تقویت چارچوبهای منطقهای که ضامن آزادی ناوبری در دوری از سیاست ایجاد واقعیتهای آمرانه باشد.
نبرد جاری در اعماق دریاها تنها آینهای از یک واقعیت بینالمللی جدید است که با چندقطبیگری نگرانکنندهای مشخص میشود. خرد سیاسی ایجاب میکند که این جزایر از «نقاط اصطکاک» به «پلهای تعادل» تبدیل شوند؛ زیرا در دنیایی که از نظر اقتصادی به هم پیوسته است، هیچ برندهای در جنگی وجود ندارد که زنجیرههای تأمین را بشکند و بشریت را بر لبه رویارویی با پیامدهای غیرقابل پیشبینی قرار دهد.
نویسنده کویتی
