شکلگیری توافق اخیر میان واشنگتن و تهران
تهران میتواند بگوید که ایالات متحده او را مجبور به تسلیم نشده است، و همچنان قادر به کنترل بخش مهمی از معادله تنگه هرمز است، و مذاکرات با او انجام میشود نه بر او.
در سیاست، گاهی اوقات جلوگیری از دستیابی کامل حریف به اهدافش، شکلی از پیروزی محسوب میشود.
اما ایران نیز درک میکند که ادامه جنگ به صورت نامحدود، فشار بر اقتصادش را افزایش داده و ثبات داخلیاش را تهدید میکند.
به همین دلیل، به نظر میرسد تهران به یک توافق نیاز دارد، اما توافقی که در داخل ایران به عنوان نتیجه مستقیم فشارهای آمریکا به نظر نرسد. در اینجا میتوان سختگیری در بیانیهها را در کنار ادامه ارتباطات پشت پرده درک کرد.
اخبار اجتماعی
اخبار اقتصادی
سناریوی خوشبینانهتر این است که واشنگتن و تهران به یک توافق جامع یا شبهجامع دست یابند.
در این حالت، تنگه هرمز به تدریج باز میشود، ترتیبات امنیتی برای کشتیرانی وضع میگردد، بخشی از صادرات انرژی بازمیگردد، در مقابل امتیازات ایران در پرونده هستهای و پروندههای دیگر، و تخفیف تدریجی تحریمها.
این سناریو برای همه بهتر خواهد بود، اما نیاز به حل یک مشکل دشوار دارد: بازاریابی و توجیه توافق هم در ایالات متحده و هم در ایران.
ترامپ نیاز دارد که پیروز به نظر برسد، و ایران نیاز دارد که بازنده به نظر نرسد. راه حل احتمالاً در تدوین توافقی است که هر دو طرف بتوانند آن را برای افکار عمومی خود به عنوان یک دستاورد تفسیر کنند.
سناریوی دوم: آتشبس طولانیمدت، که شاید واقعبینانهترین سناریو باشد؛ نه صلح نهایی، و نه جنگ تمامعیار، بلکه توقف حملات، یک کریدور کشتیرانی محدود در هرمز، مذاکرات مستمر، تحریمهای جزئی، پیامهای متقابل، و باز ماندن اختلاف هستهای.
این فرمت ممکن است ماهها ادامه یابد، و در این حالت، جنگ از یک رویداد نظامی به یک نزاع منجمد تبدیل میشود که در صورت شکست مذاکرات، ممکن است دوباره شعلهور شود.
سناریوی سوم، انفجار مجدد تنگه هرمز است، و خطرناکترین سناریو، شکست تفاهمهاست.
اگر کشتیها همچنان در معرض خطر باقی بمانند، یا حمله بزرگی رخ دهد، یا مینگذاری دوباره انجام شود، یا یک نیروی نظامی تلاش کند عبور خود را به زور تحمیل کند، تنگه ممکن است به نقطه صفر بازگردد.
و در آن زمان، مسئله دیگر صرفاً یک بحران ایران-آمریکا نخواهد بود، بلکه یک بحران بینالمللی انرژی، تجارت و کشتیرانی خواهد شد که کشورهای خلیج فارس و بازارهای آسیایی و اروپایی پیش از دیگران تحت تأثیر قرار خواهند گرفت.
به همین دلیل، هرمز خط قرمزی است که واشنگتن و تهران نمیتوانند هزینه نادیده گرفتن آن را بپردازند.
اما سناریوی چهارم، جنگ اقتصادی طولانیمدت است؛ که ممکن است دراماتیکتر نباشد، اما در بلندمدت خطرناکتر باشد، یعنی جنگ نظامی پایان یابد و جنگ تحریمها آغاز شود.
این همان چیزی است که اکنون با تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا، صحبت درباره تحریمهای جدید و خفه کردن اقتصاد ایران، در حال ظهور است.
در این حالت، ممکن است سوال دیگر این نباشد که چه کسی بر هرمز تسلط دارد،
بلکه چه کسی میتواند از نظر اقتصادی برای مدت طولانیتری مقاومت کند؟
این آزمون کاملاً متفاوتی از آزمون نظامی است... و خلیج فارس همچنان بازیگری است که نباید از معادله غایب باشد.
نویسندهای سعودی
