خلیج فارس و تنگه هرمز
دول خلیج فارس سالهاست که در حال توسعه راههای جایگزین برای صادرات نفت هستند و هرچه بسته شدن تنگه طولانیتر شود، انگیزههای اقتصادی و سیاسی برای کاهش وابستگی به آن افزایش مییابد. برآوردهایی وجود دارد که نشان میدهد برخی از کشورهای خلیج فارس میتوانند در سالهای آینده وابستگی خود به این تنگه را به شدت کاهش دهند.
به عبارت دیگر، ایران ممکن است امروز از تنگه هرمز برای مختل کردن اقتصاد جهانی استفاده کند، اما با این کار ریسک آن را میپذیرد که جهان را به سرمایهگذاری بیشتر برای دور زدن این گلوگاه در آینده وادار کند.
آخرین ارتباطات ایران و عمان درباره ایجاد یک کریدور دریایی موقت در داخل تنگه هرمز نشان میدهد که راهحل مورد بحث لزوماً بازگشایی کامل تنگه از همان لحظه اول نیست، بلکه ممکن است بازگشایی تدریجی و بر اساس ترتیبات امنیتی و دریایی باشد.
محتوای ویدیویی انحصاری
یادگیری فرهنگ عربی
مرور روزنامههای روزانه
این جزئیات بسیار مهم است؛ زیرا اگر ایران یک کریدور موقت را بپذیرد، لزوماً از «برگ هرمز» دست نمیکشد، بلکه شاید آن را از یک برگ نظامی به یک برگ چانهزنی تبدیل کند. به این معنا که پیام ایران میتواند این باشد: «ما تنگه را برای همیشه نمیبندیم، اما آن را رایگان باز نمیکنیم.» این موضوع توضیح میدهد که چرا تا امروز بحثها درباره توافق به یک اعلامیه نهایی تبدیل نشده است. و سوال این است: آیا جنگ پایان یافته است؟
دقیقترین پاسخ این است: خیر، اما ممکن است از جنگ آشکار به جنگ ارادهها تغییر یافته باشد. گزارشهای فعلی از توقف حملات هوایی مستقیم و گسترده نسبت به مراحل قبل خبر میدهند، اما درگیری پایان نیافته است. بحران تنگه هرمز همچنان پابرجاست، تحریمهای آمریکا در حال تشدید است و تهران و واشنگتن همچنان پیامها و تهدیدها را مبادله میکنند. در مقابل، تهران همچنان بازگشایی تنگه را به پایان جنگ و پایبندی به شرایط خود گره زده است.
این بدان معناست که ما با یک آتشبس جزئی روبرو هستیم، نه یک تسویه نهایی برای جنگ. تفاوت بین این دو بسیار زیاد است.
ترامپ میتواند اعلام کند که ایران عقبنشینی کرده و ایالات متحده موفق به تحمیل شرایط خود شده است، اما اعلامیه یک چیز است و واقعیت چیز دیگر.
اگر جنگ بدون توافق واضحی درباره پرونده هستهای پایان یابد، مشکل بازمیگردد. و اگر تنگه هرمز بدون ترتیبات بلندمدت بازگشایی شود، بحران میتواند تکرار شود.
و اگر واشنگتن تنها به تحریمها بسنده کند، تجربیات گذشته نشان میدهد که تحریمها به تنهایی لزوماً تسلیم ایران را تضمین نمیکنند و ممکن است در عوض او را به جستجوی مسیرهای جدید اقتصادی و سیاسی برای دور زدن تحریمها سوق دهند.
در حالی که اگر ایالات متحده به حملات بازگردد، ریسک شعلهور کردن مجدد جنگ در لحظهای را میپذیرد که بازارها و کشورهای متحد تمایل بیشتری به ثبات دارند.
بنابراین به نظر میرسد ترامپ با دو گزینه روبرو است که هر دو پرهزینه هستند: یک معامله ناقص که ممکن است به عنوان یک پیروزی ظاهری تلقی شود، یا جنگی جدید که هزینههای آن ممکن است بیشتر از منافع آن باشد.
و ایران چه میخواهد؟
ایران نیز در موقعیتی نیست که بتواند پیروزی نظامی سنتی کسب کند، اما لزوماً در موقعیت شکست کامل نیز قرار ندارد.
این نکتهای اساسی برای درک مرحله آینده است.
نویسندهای سعودی
