عبدالحمید اسماعیل... ریش، خلاقیت نمیسازد
دو هفته پس از رفتن همکار و دوستم، سامی محمد، هنرمند و مجسمهساز، همکار دیگرمان در مجسمهسازی، دوست خوشاخلاق عبدالحمید اسماعیل نیز ما را ترک گفت.
هنرمندی خاموش که سکوت و بیصدایی را بر سروصدا و خودنمایی ترجیح میداد، زندگیاش را در سادگی، بلکه کمتر از سادگی سپری کرد. او از نسل دهه ۱۹۴۰ بود و من از کودکی، به عنوان دوست و هممدرسهای و همسایهی محلهاش، او را میشناختم. هرگز نشنیدم صدایش را بالاتر از حد ضرورت بلند کند.
او و برادر بزرگترش، یحیی، که چهار سال پیش به دیار باقی شتافت، دوستانی در محله شرق بودند. هر دو هنر، فرهنگ، مطالعه و کتابدوستی را دوست داشتند و من با تواضع، سومین نفر در این سهگانه محسوب میشوم.
ما در عصرها، بسته به شرایط و آبوهوا، در «براحة» (میدان باز) که به تمام کوچهها باز میشد، یعنی آنچه «فريج العوضية» نامیده میشود، مینشستیم. عبدالحمید علاقهمند و عاشق مطالعه و خرید کتاب نبود، اما میخواند. تفاوت او با ما، یعنی برادر مرحومش یحیی و نویسنده این سطوح، اشتیاقش به نقاشی و هنرهای تجسمی بهطور کلی بود.
او پس از کلاس دوم متوسطه از مدرسه انصراف داد، اما دلیل آن را نمیدانم. این انصراف حتی برای همسایگان نیز موضوعی بود؛ شاید به دلیل انتقال به محلهای دیگر. ارتباط من با او پس از انتقال آنها از محله قطع نشد و من از گاهگاهی او را ملاقات میکردم، بهویژه در «مرسم الحر» (کارگاه آزاد)، که مخصوص هنرمندان تجسمی تماموقت بود و مرکز آن در مدرسه ابتدایی قتیبه قرار داشت که بعدها به کالج تربیت معلم تبدیل شد.
عبدالحمید پس از ترک مدرسه، به سمت کار دولتی رفت و در شهرداری کویت استخدام شد. این شهرداری در آن زمان دروازهای برای هر کسی بود که به دنبال کار میگشت، زیرا شهرداری دارای اختیارات گسترده و جغرافیای وسیع بود. اما عبدالحمید فعالیت دیگری را نشان داد، زمانی که دیدم در نمایشگاههای هنری که توسط وزارت آموزش و پرورش در مدرسه المبارکیه برگزار میشد، شرکت میکند. این نمایشگاه که به «نمایشگاه بهار» معروف بود، یک رویداد سالانه بود که برای همه علاقهمندان به نقاشی، مجسمهسازی و سایر صنایع دستی از شهروندان و مقیمان، از هر دو جنس، باز بود.
پس از مدتها دوری، او را دیدم که ریش پرپشتی بر چهره داشت که به سختی میشد ویژگیهای صورتش را تشخیص داد. سپس پس از چند سال دیگر، او را دیدم که ریشش را تراشیده بود. این موضوع کنجکاوی مرا برانگیخت و به او گفتم: «رخت کجا رفت؟» پاسخ داد: «ریش هنر نمیسازد.»
شورای ملی فرهنگ، هنر و ادبیات کویت، همانطور که همیشه مهربانانه عمل میکند، به سرعت درگذشتن دوست، هنرمند تجسمی و مجسمهساز، عبدالحمید اسماعیل را تسلیت گفت و به جوایزی که در طول مسیر هنریاش کسب کرده بود و انواع متریالهایی که در آثارش، بهویژه چوب، استفاده میکرد، اشاره کرد.
با وجود برخی سختگیریها، هنر بهطور کلی و هنر تجسمی بهویژه و مجسمهسازی پسنرفته است. در هر فصل هنری، سالنهای نمایش آثار هنری عالی را به نمایش میگذارند. آنچه توجه را جلب میکند، حضور زنان و دختران جوان است و این نشان میدهد که هنر تجسمی در کویت در وضعیت خوبی به سر میبرد و نیاز به پیگیری بیشتر، مراقبت و حمایت بیشتر از سوی مسئولان دولت، بهویژه نهادهای مرتبط با هنر، فرهنگ، ادبیات و موسیقی است، زیرا هر یک از این حوزهها ویژگیهای هنری خاص خود را دارند.
خداوند دوست، رفیق و همکارمان عبدالحمید اسماعیل را بیامرزد. او فردی خوشاخلاق و دوستی قابل اعتماد بود... این دنیا سرای رفتن است و برای مردم تنها اعمالشان باقی میماند. پس بر مردگان رحمت فرستیم و برای زندگان خیر و نیکی آرزو کنیم.
خبرنگار کویتی
