دولتها: میان صعود و سقوط
زمانی که کشورها نتوانند داراییهای خود را با خرد و کارایی مدیریت کنند، ثروت به تنهایی کشور قدرتمندی نمیسازد. تاریخ ثابت کرده است که ملتها به دلیل داراییهای نفتی، گازی یا سایر ثروتها متحول نمیشوند، بلکه آنچه کشورها را میسازد و از آنها محافظت میکند، توانایی آنها در ساخت نهادهای قوی و پایدار، حاکمیت قانون، مدیریت نیکو منابع و سرمایهگذاری بر روی انسان است. اینها ثروت واقعی هستند که کشورها را میسازند و از آنها محافظت میکنند.
تاریخ درسهای بسیاری به ما ارائه میدهد؛ کشورهایی با منابع محدود توانستهاند به قدرتهای اقتصادی پیشرفته تبدیل شوند، که این امر مدیون مدیریت خردمندانه و متعادل، ساخت نهادهای قوی و سرمایهگذاری در آموزش و دانش است.
در مقابل، کشورهایی وجود دارند که ثروتهای عظیمی دارند، اما آنها را هدر دادهاند و به دلیل سوءمدیریت، فساد و ضعف نهادهای خود در بحرانها غرق شدهاند. آنها فراوانی را به بحران تبدیل کردهاند و ثروتی که باید منبع قدرت باشد، به باری تبدیل شده که ثبات و آینده کشور را تهدید میکند.
مقالات فرهنگی و اجتماعی
روزنامههای روزانه
دولتها
اگر به سنگاپور نگاه کنیم، کشوری کوچک با منابع طبیعی محدود که با فقر، فساد، بیکاری و تنشهای نژادی دست و پنجه نرم میکرد، طی چند دهه به یکی از پویاترین اقتصادهای جهان تبدیل شد. این تحول مدیون مدیریت رشید، مبارزه با فساد، تکیه بر شایستگی، نهادهای قوی و توجه به انسان و آموزش است. در مقابل، ایران دارای ثروتهای عظیم نفتی، گازی و منابع طبیعی، زیرساختهای صنعتی و کشاورزی بزرگ و موقعیت جغرافیایی استراتژیک است.
با وجود تمام این امکانات، اقتصاد این کشور با بحرانهای پیوسته دست و پنجه نرم میکند و شهروندانش با افزایش نرخ فقر و بیکاری و تورم بالا مواجه هستند که قدرت خرید آنها را تضعیف کرده است. همچنین، ارزش پول ملی در طول سالها کاهش چشمگیری داشته است.
حکومت برای دههها بر هزینهکردن برای برنامههای نظامی و هستهای، مشارکت در درگیریهای منطقهای و مواجهات مستمر با جامعه جهانی تمرکز کرده است. اعمال تحریمهای گسترده تأثیر شدیدی بر اقتصاد گذاشته و فرصتهای توسعه و سرمایهگذاری را کاهش داده و بار سنگینی بر دوش شهروندان ایرانی گذاشته است.
سیستمهای استبدادی که حفظ قدرت را در اولویت قرار میدهند و آن را بر توسعه، اصلاحات و رفاه مردم ترجیح میدهند و نیروهای امنیتی را مسئول اداره ارکان کشور میکنند، معمولاً به انزوای داخلی و خارجی منجر میشوند.
تاریخ پر از نمونههایی از رهبران و سیستمهایی است که گمان میکردند حکومتشان ابدی خواهد بود، اما به شیوههایی دردناک از صحنه سیاست خارج شدند و مردم خود را در میان درد و آشوب رها کردند که همچنان هزینه سیاستهای نادرست آنها را میپردازند. قدرت ممکن است برای چند سال دوام بیاورد، اما هرگز ابدی نیست؛ اما اراده مردم همیشگی است.
تجربیات تاریخی ثابت کردهاند که توسعه و پیشرفت کشورها با شعارها یا صرفاً قدرت نظامی ساخته نمیشود، بلکه با ثبات، ادغام با جامعه جهانی، اقتصاد مولد، احترام به قانون و گشودگی به سوی جهان محقق میگردد.
ثروتی که با خرد مدیریت نشود، ممکن است به باری تبدیل شود، در حالی که کشورهای فقیر از نظر منابع میتوانند با داشتن رهبری رشید و نهادهای کارآمد، آیندهای پربار بسازند.
درس تاریخی واضح است: کشورها زمانی سقوط میکنند که منابعشان تمام شود، بلکه زمانی سقوط میکنند که آن منابع در درگیریهایی هدر رود که به نفع مردم نیست، زمانی که پاسخگویی غایب شود، وفاداری جایگزین شایستگی گردد و ایدئولوژی بر توسعه مقدم شمرده شود.
کشورهایی که انسان را محور سیاستهای خود قرار میدهند، کرامت شهروندان خود را محترم میشمارند و باور دارند که قدرت کشور از قدرت اقتصاد و نهادهایش آغاز میشود، تنها کسانی هستند که توانایی بقا و ساختن آینده را دارند.
نویسنده کویتی
