چالشها در اجرای عملی قانون آیین دادرسی
قانون آیین دادرسی، با وجود اهمیتش در نظمبخشی به روند دادرسی، در کاربرد عملی خود با چالشهای متعددی همراه است که توجه مرا جلب کرده است. نخستین نکتهای که توجه مرا جلب میکند، سلطه شکلیتها بر ماهیت است؛ چرا که یک نقص جزئی در دادخواست یا ابلاغیه، ممکن است منجر به ساقط شدن حقی کاملاً محققشده گردد.
سپس، طولانی شدن مدت دادرسی مطرح میشود، جایی که حقوق اعتراض مشروع به ابزاری برای تأخیراندازی در دست طرف مقابل سوءنیت تبدیل میگردد. ابلاغ به طرفین نیز همچنان حلقهای ضعیف است که علیرغم آغاز تحولات الکترونیکی، همچنان به روشهای سنتی و کند متکی است.
و حتی پس از صدور حکم، نبرد جدیدی به نام اجرای حکم آغاز میشود؛ چرا که حکم قطعی لزوماً به معنای استرداد واقعی حق نیست. در مقابل، دیجیتالیسازی همچنان وعدهای ناتمام باقی مانده است؛ زیرا اقدامات اساسی همچنان اسیر روشهای کاغذی هستند.
این چالشها در مجموع، دادرسی را به سفری طولانی و پرهزینه تبدیل میکنند که گاه از هدف اصلی خود دور است. نقد من به معنای انکار ارزش قانون نیست، بلکه دعوتی است برای بازنگری و توسعه مستمر آن.
بنابراین، سادهسازی رویهها، کاهش شکلیتها، تسریع در اجرا و تکمیل دیجیتالیسازی، گامهای ضروری برای نزدیکتر کردن عدالت به هدف واقعی خود هستند.
سالم حامد الحرّیجی
دانشکده مطالعات بازرگانی - گرایش حقوق
