بیلهای طلا و بیلهای فساد
وقتی که هیجان طلا در سال ۱۸۴۸ ایالات متحده آمریکا را فرا گرفت، صدها هزار نفر با بیل و کلنگ خود به دنبال رویای ثروت بیرون آمدند.
آنها در فضای باز میخوابیدند، از بیابانها و کوهها عبور میکردند و ممکن بود یکی از آنها با تکهای طلا که زندگیاش را دگرگون میکند بازگردد، یا خالی دست و پس از هدر دادن عمر در تعقیب آن، بازگردد. اما طلا در آنجا در زمین دفن شده بود و پیش از اینکه صاحبش با تلاش، عرق جبین و ماجراجویی خود آن را بیابد، متعلق به کسی نبود.
اما در عراق، به نظر میرسد که ما درگیر هیجان دیگری هستیم که به همان شدت مخرب است، اما زشتتر و دردناکتر. این هیجان تصاحب اموال عمومی است؛ جایی که دیگر بیلها به سمت شکاف درهها و کوهها نشانه نمیروند، بلکه به سمت خزانههای دولت، پروژهها، قراردادها و بودجههای آن معطوف میشوند.
سرگرمیها و اوقات فراغت
فلکشناسی
مقالات دیدگاه
در اینجا برخی به دنبال طلای دفنشده در زمین نیستند، بلکه به دنبال طلایی هستند که از جیب فقرا، رویاهای جوانان و آینده نسلهای بعدی استخراج میشود.
هیجان طلای آمریکا شهرها، جادهها، بازارها و نهادهایی را پدید آورد و با تمام تجاوزات و مصائبی که به همراه داشت، در ساخت اقتصاد رو به رشدی نقش داشت. اما هیجان فساد در عراق، شهرهایی از ویرانی، جادههای فرسوده، نهادهای فرسوده، بیمارستانهایی که از سادهترین امکانات خدماتی محروماند و مدارس نیازمند نجات پیش از فرو ریختن بر سر دانشآموزانشان به وجود آورده است.
در ایالات متحده، کاوشگر طلا جان و مال خود را به خطر میانداخت تا به ثروتی دست یابد که ممکن است نصیبش شود یا نشود. اما در عراق، برخی فاسدان تنها جسارت بیشتری را به خطر میاندازند و میدانند که قانون ممکن است خواب آلود باشد، پاسخگویی ممکن است به تأخیر بیفتد و شعارها گاهی قادرند بزرگترین عملیات غارت اموال عمومی را پنهان کنند.
سؤالی که امروز خود را تحمیل میکند این است: اگر هیجان طلا مردم را بر آن داشت تا بیلهای خود را به دست گرفته و به دنبال گنجینههای زمین بروند، آیا روزی خواهد رسید که عراقیها بیلهای خود را برداشته و به سمت مزارع و کاخهای سیاستمداران حرکت کنند تا اموال غارتشده خود را بیابند؟ و آیا شهروندی ساده را خواهیم دید که بگوید: آنچه به دنبالش هستم، تنها سهم دزدیدهشدهام از میهنی است که پیش از آنکه به ثروتهایش غنی باشد، باید به اهالیاش غنی بوده است؟
این سؤال نه دعوت به هرجومرج است و نه تحریک به نقض قانون، بلکه تصویری نمادین از حجم خشم انباشتهشده مردمی است.
وقتی شهروند احساس کند حقوقش در جایی دفن شده است، شروع به پرسیدن میکند که آن حقوق به کجا رفتهاند. و وقتی درباره میلیاردها دلار که تبخیر شدهاند، پروژههایی که هرگز به ثمر ننشستهاند، کاخها، مزارع و ثروتهایی که رشدی غیرقابل توضیح داشتهاند میشنود، با تلخی میپرسد: طلاهای عراق کجا رفتند؟
خطرناکترین چیزی که فساد ایجاد میکند، تنها از دست رفتن پولها نیست، بلکه از دست رفتن اعتماد بین شهروند و دولت است. دولت تنها زمانی فرو نمیریزد که خزانههایش خالی شود، بلکه زمانی فرو میریزد که مردم ایمان خود را از دست بدهند که قانون قادر به بازپسگیری حقوقشان است. در آن لحظه، بیلی که زمانی ابزار ساختوساز بود، به نمادی از اعتراض تبدیل میشود و پرسش درباره اموال غارتشده، پررنگتر از پرسش درباره آینده میهن حاضر میشود.
تجربه ملتها به ما آموخته است که مردم زمانی به دنبال طلا نیستند که عدالت حاضر است، بلکه زمانی به دنبال عدالت میگردند که طلا ناپدید میشود. عراقیها نمیخواهند در مزارع کسی کاوش کنند یا کاخهایش را جستوجو کنند؛ آنها هرگز رویای شکار گنج را در سر نپروردهاند، بلکه آرزوی شهروندانی را دارند که با کرامت در کشوری زندگی کنند که ثروتهایشان را محافظت کند و از متجاوزان به آنها پاسخخواهی نماید.
راه بازپسگیری طلاهای عراق از میان بیل و کلنگ نمیگذرد، بلکه از طریق قوه قضاییهای قوی، مستقل و مورد حمایت همگان، نهادهای نظارتی قدرتمند، اراده سیاسی که راهی برای مصالحه با فاسدان نمیشناسد و آگاهی عمومی که اجازه نمیدهد دزدان به قهرمان تبدیل شوند، میگذرد. میهنها با کندن زمین بازپس گرفته نمیشوند، بلکه با کاوش عمیق در پروندههای فساد تا زمانی که حق به نور روز آشکار شود، بازپس گرفته میشوند.
نویسندهای عراقی
