چرا کشورها از الگوهای جهانی به الگوهای منطقهای روی میآورند؟
رقابت در عصر هوش مصنوعی دیگر تنها درباره سرعت پذیرش فناوری نیست، بلکه درباره توانایی کنترل مفصلهای استراتژیک آن است.
پس از سالها باور به اینکه هوش مصنوعی به جهانی دیجیتال بیمرز منجر خواهد شد، دولتها در حال بازتعریف اولویتهای خود هستند، با این پرسش عمیقتر آغاز میکنند: چه کسی قدرت تصمیمگیری را در اختیار دارد، وقتی فناوری به بخشی از امنیت ملی تبدیل شود؟
این مرحله امروز در پشت سر ما قرار گرفته است. نه به این دلیل که جهانیشدن شکست خورده، بلکه به این دلیل که دولتها حقیقتی را درک کردهاند که دیگر نمیتوان نادیده گرفت: وابستگی دیجیتال افراطی، نمایانسازی استراتژیک محسوب میشود.
پس از بیش از پانزده سال همکاری با دولتهای خاورمیانه و شمال آفریقا در حوزه هوش مصنوعی و تحول دیجیتال، معتقدم که وارد مرحلهای کاملاً جدید میشویم. دولتها دیگر فقط نمیپرسند: چگونه هوش مصنوعی را بپذیریم؟ بلکه میپرسند: چه کسی بر آن کنترل دارد؟ دادههای ما کجا ذخیره میشوند؟ و آیا شراکتهای ما در آزمون واقعی مقاومت خواهند کرد؟
اینها پرسشهای فنی نیستند. آنها پرسشهای حاکمیتی هستند.
هوش مصنوعی در خلأ سیاسی عمل نمیکند، بلکه تحت تأثیر سیستمهای قانونی، اولویتهای اقتصادی و ارزشهای اجتماعی است که از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. به همین دلیل نمیتوان از یک مدل جهانی یکسان سخن گفت، زیرا واقعیت ژئوپلیتیک خود یکسان نیست.
آنچه امروز شاهد آن هستیم، صعود «حاکمیت منطقهای هوش مصنوعی» است، جایی که دولتها تصمیمات خود را بر اساس اولویتهای خاص خود اتخاذ میکنند. برخی کشورها بر استقلال فناوری تمرکز دارند، برخی دیگر بر اتحادهای قابل اعتماد، و برخی دیگر بر تسریع نوآوری، اما پرسشهای استراتژیک یکسان باقی میمانند: چه کسی بر دادههای ما کنترل دارد و چه کسی تواناییهای محاسباتی را فراهم میکند که سیستمهای ما را به کار میاندازد؟
رباتیک
روزنامههای الکترونیکی
مطالعات سیاسی
و در اینجا شایعترین تصور غلط درباره این موضوع برجسته میشود. حاکمیت به معنای انزوا نیست.
قویترین سیستمهای آینده، مستقلترینها نسبت به جهان نخواهند بود، بلکه آنهایی هستند که وابستگی خود به دیگران را درک میکنند و شراکتهای خود را با آگاهی میسازند. استقلال استراتژیک به معنای مالکیت همه چیز نیست، بلکه حفظ آزادی انتخاب است.
کشورهای خلیج فارس به دلیل چشماندازهای ملی بلندمدت، تواناییهای سرمایهگذاری و موقعیت جغرافیایی خود، از موقعیتی منحصر به فرد برای رهبری این مرحله برخوردارند. با این حال، سرمایهگذاری در این موقعیت نیازمند یک شرط است: ساختن سیستمهای قابل اعتمادی که تعادلی بین باز بودن و منافع ملی ایجاد کنند، نه انزواطلبی.
هر روزی که بدون پاسخ واضح به این پرسش بگذرد که: چه کسی هوش مصنوعی شما را اداره میکند؟ روزی است که آن پاسخ توسط طرفهای دیگر تدوین میشود.
کشورهایی که موفق خواهند شد، آنهایی نیستند که بلندترین دیوارها را میسازند، بلکه آنهایی هستند که قویترین تواناییها را توسعه میدهند. حاکمیت دیگر حاکمیت بر زمین نیست. حاکمیت بر تصمیم است.
مهندس و نویسنده
