خلیج فارس میان چتر حمایتی آمریکا و خطر ایران
مشکل کشورهای خلیج فارس امروز تنها موشکها و پهپادهای ایرانی نیست، بلکه این است که منطقه به میدان نبرد تبدیل شده است که کشورهای خلیج فارس نه اختیار آغاز آن را دارند و نه شرایط پایان آن را.
ایالات متحده عملیات «خشم حماسی» (Epic Fury) را در ۲۸ فوریه گذشته با اهداف آشکار و گستردهای آغاز کرد که شامل نابودی توان موشکی، پهپادی و دریایی ایران، و زیرساخت صنعتی-دفاعی آن میشد؛ اما ایران همچنان قادر به شلیک موشک و پهپاد، تهدید کشتیرانی و تأسیسات خلیج فارس است.
از سوی دیگر، اظهارات رئیسجمهور دونالد ترامپ میان تهدید به تخریب، اشاره به مذاکره، اعلام دستیابی به اهداف و بازگشت به تشدید تنش در نوسان است. این نوسان به معنای فقدان قدرت آمریکا نیست، بلکه نشاندهنده فقدان یک راهبرد سیاسی پایدار و آشکار برای پس از استفاده از نیرو است. نتیجه این وضعیت همان چیزی است که پیشتر در گفتگویی با شبکه «الجزیره» چند روز پیش، آن را «تشدید ملایم» نامیدم: ضربات و تهدیدهای گسسته که به جنگ تمامعیار نمیرسند، اما مانع ثبات میشوند و خلیج فارس را تحت فشار امنیتی و اقتصادی طولانیمدت نگه میدارند.
خبرهای سیاسی
خبرنامه
راهحل در انتظار ضربهای آمریکایی نیست که ایران را تعیینکننده کند، و نه در تفاهمات جداگانه و موقت کشورهای خلیج فارس با تهران. راهحل با ساختن یک موضع مشترک خلیج فارس آغاز میشود که مسیری تدریجی به سمت یک نظم امنیتی منطقهای الزامآور را هدایت کند که کشورهای خلیج فارس و ایران در آن با تضمینات بینالمللی واضح مشارکت داشته باشند.
این شامل توقف حملات، عدم استفاده از خاک کشورهای خلیج فارس برای انجام عملیات تهاجمی بدون رضایت صریح دولت مربوطه، حفاظت از کشتیرانی، و ایجاد مکانیسمی برای نظارت، تأیید و پاسخ به تخلفات است.
اما دستیابی به این هدف دشوار است؛ زیرا کشورهای خلیج فارس در ارزیابی خطر با یکدیگر تفاوت دارند و از نظر نظامی به ایالات متحده متکی هستند، در حالی که خود واشنگتن نیز دیدگاه ثابتی درباره نقطه پایان ندارد.
علاوه بر این، ایران پایگاههای آمریکا در خلیج فارس را بخشی از نبرد میبیند و از هدف قرار دادن منطقه برای فشار بر واشنگتن استفاده میکند.
آنچه مورد نیاز است، رها کردن مشارکت امنیتی با ایالات متحده نیست، بلکه تبدیل آن از رابطهای مبتنی بر وابستگی امنیتی به شراکتی واقعی است که بر اساس مشورت، رضایت و تقسیم تصمیمگیری باشد.
خلیج فارس تحت چتر امنیتی آمریکایی قرار دارد که هشدار زودهنگام، دفاع هوایی و اطلاعات اطلاعاتی را برای آن فراهم کرده است، اما این چتر مانع از تعرض به کشورهای عضو نشده و مصونیت امنیتی در برابر پیامدهای رویارویی را برای آنها به ارمغان نیاورده است. در مقابل، کشورهای خلیج فارس همچنان فاقد یک راهبرد جامع هستند که چالشهای نظامی، سیاسی و اقتصادی را به عنوان پروندههای به هم پیوسته، نه مسائل جداگانه، بررسی کند.
و در ظل این غیاب، خلیج فارس هزینه تصمیمات دیگران را میپردازد بدون آنکه شریک واقعی در تدوین آنها باشد. خلیج فارس امروز بیشتر شبیه یک فضای جغرافیایی همجوار است تا یک بلوک سیاسی و امنیتی که با ارادهای واحد حرکت کند و اختلافات خود را برای دفاع از منافع گستردهتر خلیج فارس کنار بگذارد.
