دزد بادمجان
روایت میشود که در دمشق مسجدی بزرگ به نام «جامع التوبة» وجود داشت. این مسجد به این نام خوانده میشد زیرا پیش از آن، مغازهای بود که در آن انواع مختلف گناهان مرتکب میشد. یکی از پادشاهان در قرن هفتم هجری آن را خرید، ویران کرد و به جای آن مسجدی ساخت.
در اوایل قرن گذشته (یعنی حدود صد سال پیش)، شیخی به نام شیخ سلیم سیوطی در آنجا اقامت داشت و مردم محله به او اعتماد میکردند و در امور دینی و دنیوی خود به او رجوع مینمودند.
او شاگردی داشت که به فقر و تنگدستی مشهور بود و در اتاقی در مسجد سکونت داشت. روزی دو روز از او گذشته بود که چیزی نخورده بود و نه چیزی برای خوردن داشت و نه پولی برای خرید غذا. وقتی روز سوم فرا رسید، احساس کرد که نزدیک به مرگ است و فکر کرد که چه باید بکند.
او از نظر فقهی به حد اضطرار رسید، حالتی که در آن خوردن میته یا دزدی به اندازه نیاز مجاز است. او ترجیح داد چیزی بدزدد که استخوانبندیاش را محکم نگه دارد.
مسجد در یکی از محلههای قدیمی قرار داشت، جایی که خانهها به هم چسبیده بودند و پشتبامها به هم متصل بودند، به طوری که فرد میتوانست پیاده از ابتدای محله به انتهای آن روی پشتبامها حرکت کند.
شاگرد بالا رفت به پشتبام مسجد و از آنجا به خانهای که مجاور آن بود رفت. وقتی زنانی را در آنجا دید، چشمانش را فروبست و دور شد. سپس خانهای خالی را در کنار آن دید و بوی خوش پختوپز از آن به مشام میرسید. او از شدت گرسنگی احساس کرد که بو مانند آهنربایی او را به خود میکشاند. او دو پرش از پشتبام به بالکن انجام داد و وارد خانه شد.
سپس فوراً به آشپزخانه دوید و وقتی درپوش قابلمه را کنار زد، بادمجان شکمپر را دید. یکی از آنها را برداشت و به شدت گرما را نادیده گرفت. به محض اینکه گاز کوچکی از آن زد، بدون اینکه آن را قورت دهد، عقل و دینش به او بازگشت و از کاری که کرده بود شرمنده شد.
به خود گفت: به خدا پناه میبرم! چگونه فراموش کردم که من طلبه علم هستم و در مسجد ساکنم، و سپس خانهها را نفوذ میکنم و از آنها دزدی میکنم؟
ای وای! پشیمان شد و استغفار کرد، بادمجان را به جای خود بازگرداند و از همان مسیری که آمده بود بازگشت، به مسجد پایین آمد و در حلقه درس شیخ نشست، در حالی که از شدت گرسنگی به سختی میتوانست آنچه را میشنود بفهمد.
پس از پایان درس و رفتن مردم، زنی حجابکرده (به سبک رایج زنان در آن روزگار) آمد و با شیخ صحبت کرد. شیخ صدای او را نشنید، پس دور خود چرخید و جز آن شاگرد گرسنه کسی را ندید. او را صدا زد و به او گفت:
آیا ازدواج کردهای ای پسر من؟
گفت: خیر.
گفت: آیا میخواهی ازدواج کنی؟
شاگرد سکوت کرد.
شیخ به او گفت: بگو آیا میخواهی ازدواج کنی؟
گفت: ای استاد، من حتی پول یک نان هم ندارم، خدا را شکر، چگونه میتوانم ازدواج کنم؟
شیخ گفت: این زن به من گفته است که غریبه است و به این شهر آمده و شوهرش فوت کرده و در این دنیا جز یک عمو پیر و فقیر ندارد که او را همراه آورده است. و به او اشاره کرد که در گوشهای از حلقه نشسته است. او خانه و تجارت شوهرش را به ارث برده است و دوست دارد مردی را پیدا کند که با او بر اساس سنت خدا و پیامبرش ازدواج کند تا تنها نماند و افراد شرور و فاسد به او طمع نکنند... آیا میخواهی با او ازدواج کنی؟
گفت: بله.
شیخ از زن پرسید: آیا او را به عنوان همسر میپذیری؟
زن گفت: بله.
پس شیخ عمویش را صدا زد، دو شاهد را فراخواند و بین آنها عقد ازدواج خواند و مهریه را به نام شاگردش پرداخت، سپس به او گفت: دست او را بگیر.
زن دست او را گرفت و او را به خانهاش برد، و دید که همان خانهای است که مدتی پیش در آن فرود آمده بود.
وقتی وارد خانه شد، حجابش را کنار زد و جوانی زیبا و دلنشین دید. با لحنی نازک از او پرسید: آیا غذا میخوری؟
گفت: بله.
او درپوش قابلمه را کنار زد و بادمجانهای شکمپر را دید که یکی از آنها کمبود داشت.
گفت: شگفتزدهام از کسی که وارد خانه شد و بادمجان را گاز زد!
جوان گریست و ماجرا را برای او تعریف کرد.
زن به او گفت: این پاداش امانتداری است. تو از خوردن بادمجان حرام خودداری کردی، پس خداوند تمام خانه و صاحبش را به حلال به تو عطا کرد.
هر کس چیزی را به خاطر خدا ترک کند، خداوند چیزی بهتر از آن به او جبران میکند.
خدایا ما را با حلال خود از حرام خود بینیاز کن و با فضل خود از غیر تو غنی گردان.
امام و خطیب
