دلایل رکود فکری

چیزی زمانی منجمد می‌شود که در ذات خود متحرک باشد، حداقل در سطح سلولی، اما در مرحله‌ای از حرکت باز می‌ایستد و به چیزی شبیه یخ جامد تبدیل می‌شود. فکر انسان نیز زمانی منجمد می‌شود که به دلایل کاملاً خودشیفتانه، از انعطاف‌پذیری فکری و رفتاری خودداری کند. قطعاً پیامدهای وخیمی برای جمود فکری وجود دارد که می‌توان آن‌ها را به صورت فجایع رفتاری مکرر در زندگی فرد منجمد فکری مشاهده کرد. نشانه‌های جمود فکری برای هر انسانی که دارای انعطاف‌پذیری فکری است، آشکار است. از جمله دلایل این بیماری تاریخی بشری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- طبیعت شخصیتی سخت و غیرقابل انعطاف: انگیزه اصلی پشت جمود فکری، سختی و عدم انعطاف‌پذیری ذات فطری فرد است. افراد خردمند بر جمود ژنتیکی خود از طریق آموزش و تربیت خود، و با کسب مهارت تفکر خلاق، و با تلاش برای بهره‌برداری واقعی از درس‌های زندگی، و باز نگه داشتن ذهن خود و انعطاف‌پذیر بودن، غلبه می‌یابند.

اما برخی دیگر عکس این مسیر را انتخاب می‌کنند؛ یا به دلیل تنگ‌نظری، یا به دلیل تأثیر محیط اطرافشان، یا به دلیل ضعف ذاتی، و شاید به دلیل بدبختی در شئون دنیوی.

- ترس فلج‌کننده: گویی قلب فرد منجمد فکری، تحت تأثیر ترس افراطی‌اش از هر چیزی که درک نمی‌کند و در ذهن وحشت‌زده‌اش آن را تهدیدی برای وجود خود می‌پندارد، از سینه‌اش بیرون می‌آید. او حتی پس از آشکار شدن حقایق در برابر چشمانش، از تغییر دیدگاه‌هایش خودداری می‌کند، زیرا انگیزه غالب و قوی بر ذهنش، ترس شدید از خروج به سوی نور است.

- بخل و خودخواهی: من درباره فردی منجمد فکری نخوانده‌ام، نشنیده‌ام یا رفتارهای آشفته‌اش را ندیده‌ام، مگر اینکه به وضوح بخیل و خودخواه باشد. لزوماً همیشه در مال خود بخیل نیست، اما در انجام کارهای نیک و احسان بخیل است، زیرا از همه مردم شرّ انتظار دارد. خودخواهی در او در نحوه نگاهش به دیگران و برخورد بدشان با آن‌ها آشکار می‌شود، به طوری که هر کس با او ملاقات کند یا مجبور به تعامل با او باشد، شاید تشنگی شدید و خستگی روانی ناگهانی را احساس کند.