اسرائیل در «علی الطاهر» و در لبنان پرسشی... پس از آن چه خواهد شد؟
گام بعدین پس از سقوط تپه استراتژیک علی الطاهر در اختیار ارتش اسرائیل قرار گرفت. این تپه در شمال رود لیطانی واقع شده و پس از حدود ۸۲ روز محاصره و نبرد که در آن دهها عضو حزبالله هدف قرار گرفتند و تکنولوژیهای «از راه دور» و استفاده از گازهای سمی برای کاوش «غیرمتعارف» از زیر آن پیش از به کارگیری «تیپ رباتها» غالب بود، به دست ارتش اسرائیل افتاد.
این پرسش، موضوع اصلی گفتگوها در بیروت از زمانی بود که اسرائیل (در شب پنجشنبه) «کنترل عملیاتی» بر تپه علی الطاهر «هم در سطح زمین و هم در زیر آن» را اعلام کرد و کار بر تخریب تأسیسات موجود در شبکه تونلهایی که تلآویو پیشتر اعلام کرده بود مرکز فرماندهی اصلی نیروی «بدر» وابسته به حزبالله بودهاند، ادامه داشت.
سقوط این تپه اهمیت ویژهای یافت، نه تنها به دلیل موقعیت استراتژیک آن که بر نبطیه، منطقه سیب، جبلالریحان و جزین نظارت دارد، بلکه به این دلیل که «تسلط» اسرائیل بر آن و اعلام آن به عنوان «تکمیل مرحله تضمین کنترل منطقه امنیتی در جنوب لبنان»، در زمانی بسیار حساس در جبهه ایران و ایالات متحده و همزمان با آزادسازی پنج اسیر جنگی سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۶ توسط تلآویو با حزبالله رخ داد.
در حالی که «خنثیسازی» مین تپه علیطاهر با سقوط آن و پیش از آن تحویل پنج اسیر (در روزهای پنجشنبه و جمعه) به عنوان «رهایی» مسیر مذاکرات مستقیم لبنان و اسرائیل از بارهایی که مانع برگزاری هشتمین دور مذاکرات در رم شده بود، تلقی شد و انتظار میرود زمان آن در روزهای آینده تعیین شود، خلاصهها و تضادهای متعددی بر آنچه شبیه به «نبرد بدون گرد و غبار» بر فراز و زیر تپه رخ داد، حکمفرما بود که مهمترین آنها عبارتند از:
- اعلام بنیامین نتانیاهو مبنی بر اینکه ارتفاعات دیگر «تهدیدی برای اسرائیل» نیستند و تأیید وزیر دفاعش، یسرائیل کاتس، مبنی بر اینکه این «پایان مرحله تثبیت کنترل اسرائیل بر منطقه امنیتی (جنوب لبنان)» است، نشان میدهد که نخستوزیر اسرائیل در جیب خود واقعاً «کارت طلایی» را برای انتخابات ماه آینده دارد و لبنان در دست او «گذرنامهای» برای مذاکرات «رم ۳» است که با آزادی اولین دسته از اسیران در چارچوب «توافق چارچوب» سهجانبه امضا شده بین دو کشور و ایالات متحده در ۲۶ ژوئن گذشته مهر و موم شده است.
- حزبالله که تلاش کرد با ایجاد ابهاماتی درباره ماهیت کنترل بر تپه و اعلام اینکه چنین اتفاقی «در واقعیت نظامی فاجعهبار نیست و همچنین پایان راه نیست»، از شدت خسارت ناشی از سقوط تپه بکاهد، به شکلی آشکار (بر اساس گفته رقبایش) نشان داد که آماده است اسرائیل را بر اشغال موقعیتهای استراتژیک خود (پس از اکثریت جنوب لیطانی) رها کند تا آنها را به ارتش لبنان تحویل دهد، این کار را «برای محافظت از روایتی» انجام داد که بر اساس آن، انجام چنین کاری به تلآویو «حق» تعیین نقاط دیگر را میدهد تا آنها را به نفع مؤسسه نظامی لبنان ترک کند و در نتیجه، سلاح خود را در شمال لیطانی در «امریه» اسرائیل و «توافق چارچوب» قرار دهد.
و رقبای حزبالله معتقدند که این گروه با این «منطق»، تنها سعی در تأخیر انداختن در «دومینو» سقوط موقعیتهایش دارد که دیگر قادر به ایجاد تعادل با اسرائیل در حفاظت از آنها نیست، به اعتراف نمایندگانش و استقرار نظریه «بازدارندگی نسبی»، به منظور حفظ پیوند جبهههای لبنان و ایران، حتی اگر به قیمت اشغال نقاط بیشتر و شاید شهرهایی توسط تلآویو باشد که اکنون در واقعیت در برابر معادله «تحویل یا سقوط با زور» قرار گرفتهاند.
در این چارچوب، تعیین گام بعدی اسرائیل پس از علیطاهر دشوار به نظر میرسد، در حالی که کارشناسان نظامی نگرانند که «بعدی» در فهرست اهداف نتانیاهو «نبرد ارتفاعات» متوالی باشد، به ویژه به سمت منطقه سیب و جبلالریحان و در نهایت به بعلبک غربی، که به طور عملی امکان ایجاد یک نوار امنیتی حائل را فراهم میکند که از نظر جغرافیایی به منطقه حائل در سوریه متصل میشود.
در حالی که حمله شب جمعه اسرائیل به غرب البقاع (عینالتینه) به عنوان «آموزشِ» تعیین «مرحله بعدی» از نظر نظامی تلقی شد، و همچنین حملات به نبطیه و ناحیه صیدا (که منجر به کشته شدن ۴ نفر از جمله یک جوان و زخمی شدن ۳۰ نفر از جمله زنان و کودکان شد) و ارتش اسرائیل اعلام کرد که این حملات در پاسخ به پرتاب پهپاد توسط حزبالله علیه نیروهایش در منطقه امنیتی و با هدف «حذف تهدید فوری» علیه شهروندانش انجام شده است، تعیین این موضوع دشوار به نظر میرسد که آیا تلآویو در چنین نوعی از تشدید «غیرقابل پیشبینی» که فراتر از «عملیات جراحی» انجامشده در العلیالطاهر و از اواسط ژوئن ادامه داشته است، دستخود خواهد بود یا خیر.
در این زمینه، منابع سیاسی معتقدند که ایالات متحده که تشدید اسرائیل را به سمت جنوب هدایت کرده تا از فروپاشی مذاکرات مستقیم بین بیروت و تلآویب جلوگیری کند یا انفجاری را که «محاصره با نشت صفر» را که علیه ایران آغاز کرده است، از بین ببرد، به سختی میتواند با هر اقدامی از نتانیاهو که این معادله ظریف را خراب کند، موافقت کند، بدون اینکه مانع از آن شود که او شاید با تکرار «سناریوی تپه» در ارتفاعات دیگر، یعنی به روش پیمانهای و محاصره، در صورت ادامه وضعیت فعلی رویارویی با تهران تا انتخابات میانهدوره آمریکا در نوامبر، پیش برود.
- تلاش نزدیکان به محور ایران برای قرار دادن سقوط العلیالطاهر در چارچوب توافقها یا تفاهمهای آمریکایی-ایرانی، به «تنظیمکنندگی» تشدید کمک کرده است تا ورود تهران به خط نبرد تپه را تحریک نکند، پس از آنکه از طریق واسطهها هشداری مبنی بر حمله گسترده به این ارتفاعات ارسال کرده بود که تهران را مجبور به پاسخ میکرد. این تلاشها توسط مخالفان حزبالله در دسته «زیباییسازی واقعیت تلخ» قرار میگیرد که اشغال این ارتفاعات و آغاز عملیات اسرائیل برای پاکسازی کامل زیرساختهای آن، با این القا که آنچه رخ داده نتیجه «تعادلی» بوده که ایران ایجاد کرده و عملاً به تحمیل این موضوع منجر شده که «تلآویو تپه را با چنگال و چاقو بخورد، نه اینکه گاز بزند».
به نظر این افراد، چنین فضاهایی در ذات خود نشان میدهد که ایران، که تلاش کرده از طریق جبهه لبنان «پیشنهاداتی» را از ایالات متحده تحریک کند تا «سکوت مذاکرهای» آمریکا با آن را بشکند و رئیسجمهور دونالد ترامپ شعار «هیچ صدایی بلندتر از صدای محاصره نیست» را بالا ببرد، در لبنان دیگر هیچ کاری جز دادن به واشنگتن و حتی از جیب خود حزبالله ندارد.
