زندگی بدون تلفن همراه

من در دفتر کارم عادت دارم که با آرامش کار کنم و وقتی یکی از همکاران وارد می‌شود، از او می‌خواهم ساکت باشد تا من کارم را تمام کنم. برخی از آن‌ها ترجیح می‌دهند بعداً بیایند و بروند، اما یکی از آن‌ها به من گفت که تا زمانی که من کارم را تمام کرده‌ام، ساکت خواهد ماند. واقعاً من کارم را با آرامش برای مدت طولانی انجام دادم تا احساس کردم که تنها در اتاق دفتر هستم، پس برگشتم تا مطمئن شوم، و با تعجب دیدم که او مستقیماً به من نگاه می‌کند. گفتم: «بسم الله الرحمن الرحیم، چرا ساکتی و به من این‌گونه مانند مجسمه نگاه می‌کنی؟» او پاسخ داد که مشکلی نیست. گفتم: «تو ترسناک هستی وقتی که این‌گونه به من نگاه می‌کنی، تلفن را بردار و شبکه‌های اجتماعی را دنبال کن.» او گفت: «من نیازی به این کار ندارم.» این موقعیت باعث شد که من با او برای مدت طولانی تحقیق کنم: چگونه؟ چگونه انسان امروز می‌تواند برای مدت طولانی بدون انجام هیچ کاری آرام بماند؟ با تعجب شنیدم که او گفت در خانه ساعت‌های طولانی بدون تلفن، تلویزیون یا حتی کتاب می‌نشیند، بلکه برای مدت طولانی در اتاقش ساکت می‌ماند. گفتم: «حالت چطور است؟» او پاسخ داد: «بهترین حالت.» یک روز به یکی از کلینیک‌ها رفتم و مردی را دیدم که با مادرش که روی صندلی چرخان نشسته بود، منتظر نوبت خود بودند. این مرد در حالی که کاغذهای پزشکی مادرش را در دست داشت، هدفون‌ها را در گوش‌هایش گذاشته و صفحه‌ی تلفن را جلوی خود قرار داده بود و یک قسمت از یک سریال را دنبال می‌کرد. ما به شدت به استفاده از فناوری و شبکه‌های اجتماعی معتاد شده‌ایم، به حدی که فردی که برای مدت طولانی بدون هیچ کاری باشد، باعث نگرانی و پرسش می‌شود. کتابخانه‌ی من در خانه پر از کتاب است و تصمیم گرفتم ساعت‌های مطالعه‌ی روزانه‌ام را افزایش دهم تا به زودی تمام آن کتاب‌ها را بخوانم. در ابتدا این کار سخت بود، زیرا متوجه شدم که به طور مداوم به تلفنم دست می‌زنم و فقط برای دنبال کردن شبکه‌های اجتماعی آن را باز می‌کنم، نه برای یک کار مهم. در آن زمان تلفن را از خودم دور کردم و روی صندلی مطالعه نشستم و کتاب را خواندم. احساس بی‌حوصلگی کردم و احساس کردم که نیاز دارم کاری انجام دهم؛ شاید قهوه درست کنم، اتاق را مرتب کنم یا یک قسمت از سریال «دوستان» را دنبال کنم. تمام این افکار زمانی که فقط می‌خواستم یک کتاب بخوانم، به ذهنم رسید. آیا کتاب خسته‌کننده است؟ نه، اما احساس جدیدی است؛ زیرا قبلاً یک کتاب را در دو روز تمام می‌کردم، اما اکنون یک کتاب برای من یک تا دو ماه طول می‌کشد تا آن را تمام کنم. چه چیزی باعث می‌شود که ما فکر کنیم که می‌توانیم همزمان کارهای زیادی انجام دهیم؟ چرا به هر چیزی حق زمان نمی‌دهیم؟ با وجود اینکه من به شدت به نظم علاقه دارم، همیشه احساس می‌کنم که ۲۴ ساعت در روز برای کارهایی که می‌خواهیم انجام دهیم کم است؛ بیشتر روز در کار و خواب می‌گذرد و فقط ساعت‌های کمی برای انجام کارها و دستاوردها یا شاید ورزش و جبران بدن برای زمان‌های استراحت و خواب یا نشستن طولانی در کار باقی می‌ماند. فکر محدود و کوتاه بودن عمر انسان باعث می‌شود که فرد احساس کند که همیشه دستاوردهای کافی ندارد، حتی اگر واقعاً یک فرد دستاوردگرا باشد؛ تشنگی برای دستاورد تمام نمی‌شود و این باعث می‌شود که ما نگران زمان باشیم. اما تناقضی که ما تجربه می‌کنیم بسیار ترسناک است؛ ما از هدر دادن زمان می‌ترسیم، اما آن را در چیزهای بی‌اهمیت مانند تماشای ویدیوهای کوتاه که هیچ پایانی ندارند، هدر می‌دهیم. اغلب ذهن ما به دنبال راحتی بیشتر از سود است. خواندن کتاب نیاز به صبر، تمرکز و تلاش دارد و گاهی اوقات تحمل بی‌حوصلگی اگر نویسنده بر ذکر جزئیات غیرمهم در رمان اصرار داشته باشد. اما تلفن به ما تفریح فوری، اطلاعات جدید هر ثانیه، برخی از آن‌ها اطلاعات غلط، و احساس موقتی از لذت و فرار از فشارهای زندگی و کار می‌دهد. و ما به خودمان توجیه می‌کنیم که ما قطع رابطه با خانواده را انجام نداده‌ایم؛ زیرا آن‌ها در تلفنی که در دست ما است وجود دارند و در هر زمانی می‌توانیم با آن‌ها تماس بگیریم. و امروز نیازی به پوشیدن لباس و رفتن به بازار نیست؛ ما می‌توانیم از طریق تلفن خرید کنیم و همچنین می‌توانیم از طریق تلفن کار کنیم.

بسیاری از افراد امروز دیگر به دفتر کار نمی‌روند و همکارانشان را نمی‌بینند، بلکه از طریق لپ‌تاپ یا تلفن همراه در خانه کار می‌کنند. حتی معتقدم که تلفن همراه یکی از دلایل دلسردی جوانان از ازدواج بوده است؛ زیرا همه دوستان هستند و در شبکه‌های اجتماعی حضور دارند و کسی احساس تنهایی و انزوا نمی‌کند. بلکه وقتی درباره خانواده و ازدواج صحبت می‌کنند، جنبه‌های منفی آن را یادآوری می‌کنند که این امر قاطعیت جوانان را در باورهایشان تقویت می‌کند.

سؤالی که باید همیشه از خود بپرسیم این است: اگر دستگاه‌های الکترونیکی و اینترنت از بین بروند، آیا می‌توانیم در زندگی‌مان به موفقیت دست یابیم؟ پس از آنکه عادت کرده‌ایم مدت‌های طولانی را پشت صفحات نمایش بگذرانیم و بیشتر اوقات تنها باشیم، بدون حضور افراد اطراف، چه اتفاقی برای ما خواهد افتاد وقتی زندگی به حالت سابق بازگردد؛ یعنی بدون ارتباط مجازی از همدیگر دیدن کنیم و در فروشگاه‌ها خرید کنیم؟

همزمان لبخند زدم و غمگین شدم وقتی آهنگ هنرمند مرحوم عبدالکریم عبدالقادر را شنیدم که می‌گوید: «در این دنیا نه کاغذی بود و نه پستی.»

او این آهنگ را در زمانی خواند که مردم نامه‌ها را ارسال می‌کردند و هفته‌ها و گاهی ماه‌ها منتظر پاسخ بودند. اما امروز، پیام تنها در عرض یک یا دو ثانیه به مقصد می‌رسد. چگونه می‌توانیم از این مزایا دست بکشیم؟