شستشوی مغز... به صورت سرد!
برای اینکه صاحبِ فکر شوی، باید عینک ضخیمی به چشم بزنی، کتابی را زیر بغلت نگه داری که نیمی از مردم عنوانش را نمیفهمند، سپس در یک کافه فرهنگی بنشینی که متأسفانه ابری از دود سیگار دورت را فرا گرفته است و درباره آینده امت سخن بگویی، در حالی که آن امتِ بیچاره در بیرون نشسته و منتظر آیندهاش است و نمیداند از کدام در خواهد آمد!
متفکر ایده را در پایتخته میپزد، سپس حزب مقداری ادویه به آن میافزاید، مجله فرهنگی آن را بستهبندی میکند و بعد به شهرها و روستاها میفرستد.
و کافی بود یک مجله به یک روستای دورافتاده برسد تا دیوانیه روستا در شب به یک کنفرانس فکری کوچک تبدیل شود: یکی قومی شد، دیگری مارکسیست، سومین اسلامگرا، و چهارمی هیچچیز نفهمید اما از احترام به جمعیت سر تکان میداد!
اما امروز آشپزخانههای قدیمی بسته شدهاند، یا تقریباً بسته شدهاند، و هر شهروند آشپزخانه مخصوص خود را در جیبش دارد: تلفن همراه! این دستگاه کوچک که قرار بود فقط به همسرت بگویی: «من در راهم»، اکنون به ابزاری برای مدیریت امور خاورمیانه، تحلیل سیاست آمریکا، مداخله روسیه، ارزیابی اقتصاد چین، حل مسئله فلسطین و سپس قبل از خواب، توضیح دلایل افزایش کلسترول تبدیل شده است!
امروز برادری که نمیفهمد میتواند فوراً به برادری که فکر میکند میفهمد پاسخ دهد، سپس سومینی که اصلاً از موضوع سر در نمیآورد وارد میشود و پس از پنج دقیقه، هر سه نفر استراتژیستهای خبره میشوند!
با این حال، نباید بیش از حد برای عصر طلایی روشنفکران حسرت بخوریم. اگر تمام دستورالعملهایشان موفق بود، امت ما به وضعیتی که پس از دهها سال سخنرانی، سمینار، بیانیه و کتابهایی که همگی با عبارت «امت عربی در مرحلهای حساس قرار دارد» آغاز میشوند، نمیرسید!
و فاجعه بزرگتر از شعارها شد، و خون بیشتر از بیانیهها ریخت، و مردم شروع به پرسیدن سوالاتی کردند که طرح آنها در گذشته کافی بود تا یکی از زیر میز بیرون بیاید و برچسبی آماده به تو بزند.
و اینگونه سوالات سالها در یخچال ماندند، در حالی که خون عربی تنها چیزی بود که داغ سرویس میشد.
سپس چهره ایران آشکار شد، کشوری که سالها بازی شعارهای بزرگ را به خوبی بلد بود: فلسطین، مقاومت، وحدت جبههها، رویارویی با استکبار.
و هرگاه درباره پروژهاش در سرزمینهای عربی میپرسیدیم، به ما گفته میشد: خودتان را با جزئیات کوچک درگیر نکنید، نبرد با دشمن است!
سپس رویاروییهای آخر رخ داد و عربها دریافتند که برخی از تفنگهایی که مدتها به آنها گفته شده بود برای دفاع از مسائل امت است، میتواند به سمت سرزمینها و تأسیسات آنها نشانه رود.
بنابراین مشتری شروع به خواندن آنچه روی قوطی نوشته شده کرد.
و کشف کرد که برخی از کالاهایی که تحت عنوان «آزادسازی فلسطین» به او فروخته شده بود، در درونشان یک پروژه نفوذ سیاسی کامل نهفته بود، و برخی از کسانی که شبانهروز برای دفاع از امت فریاد میزدند، چه عمداً و چه ناخواسته، درهای آن را به روی پروژه دیگری باز میکردند؛ پروژهای که به خاک بسنده نمیکند.
هر کس تلفن همراهی دارد، و تلفن همراه دوربین دارد، و دوربین حافظه دارد، و حافظه در سیاست فاجعه است!
زبانی که ده سال پیش گفتی وجود دارد، سخنرانیای که انکار کردی وجود دارد، توییتی که پاک کردی وجود دارد، و ویدیویی که در آن برعکس آنچه امروز میگویی را گفتی وجود دارد.
در قدیم ذهن تو در روزنامه، حزب یا گروهی شسته میشد، اما امروز ممکن است در یک کلیپ سی ثانیهای شسته شود، سپس صاحبش در پایان به تو بگوید:
در قدیم ذهن عربی تعداد محدودی شستشودهنده داشت، اما امروز هزاران شستشودهنده پیش روی اوست، و این او را مجبور میکند - اگر از آنچه خداوند به او عطا کرده به خوبی استفاده کند - به مقایسه، پرسش و شک بپردازد.
بنابراین لازم نیست شیخ طریقت قدیمی را با شیخ «ترند» جدید جایگزین کنیم، یا از پست حزب فرار کنیم تا در آغوش صاحب یک میلیون دنبالکننده بیفتیم.
