سیستمهایی که دیگر به مردم خود اهمیت نمیدهند
وضعیتهای اقتصادی و معیشتی رو به زوال در ایران امروز، حقیقتی را آشکار میسازد که نمیتوان نادیده گرفت: کشورها نمیتوانند آینده مردم خود را بر پایه جنگها، درگیریها و مداخلات خارجی بنا کنند و نمیتوانند مسابقه تسلیحاتی و پروژههای نظامی را جایگزین توسعه و شکوفایی کنند.
آنچه در ایران شاهد آن هستیم، شامل افزایش بیسابقه قیمتها، کاهش ارزش پول ملی، افت قدرت خرید و فشارهای فزاینده بر شهروندان، نتیجه طبیعی یک مسیر سیاسی است که بیش از چهار دهه ادامه یافته است.
دادههای موجود در گزارشهای اخیر نشاندهنده عمق بحران اقتصادی در ایران است؛ تورم سالانه در ژوئیه ۲۰۲۶ به حدود ۶۶ درصد رسید، در حالی که تورم قیمت مواد غذایی از ۱۲۸ درصد فراتر رفت؛ امری که دسترسی به نیازهای اساسی را برای بخشهای گستردهای از مردم ایران دشوارتر کرده است.
همچنین گزارشهای اقتصادی نشان میدهند که قیمت برخی مواد غذایی اساسی در سالهای گذشته به شدت افزایش یافته است، در حالی که ارزش ریال کاهش یافته و قدرت خرید شهروندان فرسوده شده است.
سؤال مهمی که در اینجا مطرح میشود این است: چگونه کشوری که دارای منابع طبیعی فراوان، ثروتهای نفتی و گازی، و ظرفیتهای انسانی و علمی گستردهای است، به این مرحله از فقر، گرانی و بیثباتی اقتصادی رسیده است؟
پاسخ در سیاستهایی نهفته است که رهبری ایران بیش از چهل سال پیش برگزید. ایران از ساختن اقتصادی تولیدی و پایدار دست کشید و به جای آن، سیاست خارجی مبتنی بر مداخله در امور کشورهای دیگر، حمایت از درگیریهای مسلحانه، تأمین مالی گروهها و شبهنظامیان، ورود به جنگهای مستقیم و غیرمستقیم، و همچنین هزینهکرد منابع عظیم برای توسعه تواناییهای نظامی، موشکی و برنامه هستهای را در پیش گرفت.
طبیعی بود که این سیاستها هزینه سنگینی بر دوش مردم ایران بگذارد. پولهایی که میتوانست صرف توسعه مدارس، بیمارستانها و زیرساختها، بهبود سطح معیشت و ایجاد فرصتهای شغلی شود، بخش عمدهای از آن به پروندههای نظامی، امنیتی و منطقهای اختصاص یافت، در حالی که شهروند ایرانی نتایج تحریمها، انزوا، کاهش سرمایهگذاری و افت ارزش پول ملی را تحمل کرد.
خطرناکتر از آن، ادامه تلاش برای کسب تواناییهای هستهای و نظامی پیشرفته در منطقهای بسیار حساس است. کسب سلاح هستهای در چارچوب این رویکرد تهاجمی، نه رفاه و امنیت برای ایران به ارمغان خواهد آورد و نه منطقه را به صحنهای خطرناکتر برای درگیری تبدیل نخواهد کرد؛ بلکه در بدترین حالت ممکن، میتواند منجر به ویرانی ایران و کل منطقه شود.
آنچه در ایران رخ میدهد باید درس روشنی باشد: سیاستهای تهاجمی آیندهای نمیسازند، جنگها اقتصاد را بنا نمیکنند و تسلیحات افراطی غذای شهروند را تأمین نمینماید. اگر ایران بخواهد از بحران خود خارج شود، راه حل آن با بازتوزیع منابع به نفع مردم، توقف سیاستهای مداخلهجویانه و تهاجمی، و بازگشت به منطق گفتوگو، همسایگی نیکو و توسعه آغاز میشود. مردم شایسته آن هستند که از امنیت و رفاه برخوردار شوند، نه اینکه هزینه سیاستهایی را بپردازند که جز فقر، گرسنگی و ویرانی برای آنها به همراه نداشته باشد.
