دادگاه تاریخ... و متهم، جهان است
دادگاه تاریخ اعلام کرد که جلسه استثنایی خود را آغاز میکند. این پرونده نه علیه کشور خاصی بود و نه علیه رهبر یا حکومتی، بلکه علیه جهانی بود که فاجعه را شاهد بود، ابزارهای جلوگیری از آن را در اختیار داشت، اما به صدور بیانیههای نگرانی بسنده کرد.
همه در سالن ایستاده بودند. صندلیهای ویژهای برای قدرتهای بزرگ اختصاص داده نشده بود و پرچمی بر فراز تریبون برافراشته نشد؛ چرا که تاریخ حق وتو را به رسمیت نمیشناسد و به کسی مصونیت دائمی نمیبخشد.
قاضی پرسید: چه کسی مسئول جنگهایی است که منافع آنها را شعلهور میکنند، اما بیگناهان بیلت آن را پرداخت میکنند؟
نمایندگان قدرتهای بزرگ، استدلالهای همیشگی خود را ارائه دادند: امنیت ملی، ضرورتهای سیاسی، موازنه قوا و حفاظت از منافع. توجیهات فراوان بود، اما هیچیک از آنها نمیتوانست کودکی را به مدرسهاش، خانوادهای را به خانهاش یا زندگی را به بیمارستانی که به آوار تبدیل شده بود، بازگرداند.
سپس قاضی پرونده عدالت بینالملل را گشود. میثاقهای زیبا، دادگاههای عالی و سخنرانیهایی درباره حقوق بشر یافت؛ اما همچنین دریافت که قانون در برابر ضعیفان سختگیر و در برابر قدرتمندان انعطافپذیر است. پس پرسید: اگر اصول یکسان هستند، چرا عدالت با تغییر نام قربانی یا هویت مجرم تغییر میکند؟
سکوت برقرار شد. متهم این بار فردی قابل فدا شدن نبود، بلکه سیستمی بینالمللی بود که مدیریت فاجعهها را بهتر از جلوگیری از آنها میشناخت؛ کمکها را پس از ویرانی میفرستد، پس از سقوط قربانیان به رعایت خویشتنداری دعوت میکند و به دنبال راهحل میگردد پس از آنکه شهرها از میان بروند.
قاضی پرونده را بست و گفت: حکم امروز صادر نخواهد شد؛ زیرا تاریخ در صدور احکام خود عجله نمیکند، اما جرایم را به مرور زمان از یاد نمیبرد و کسی را که قدرت جلوگیری از فاجعه را داشته اما ترجیح داده در جایگاه تماشاگر بایستد، تبرئه نمیکند.
جلسه منحل شد، اما یک پرسش معلق بر فراز جهان باقی ماند: وقتی تاریخ آخرین شهادت خود را مینویسد، آیا خواهد گفت که ما ناتوان بودیم انسان را محافظت کنیم... یا اینکه توانستیم، اما نخواستیم؟
