لبنان تحت تأثیر موجت تشدید در جنوب... و تهدید به «بشکه خشم» در داخل
- کاتس: هیچ حساب باز باقی نخواهد ماند
- وزارت خارجه آمریکا درباره قاسم: پارادوکس آن است که مردی که دستوراتش را از کارفرمایان ایرانیاش میگیرد، به ما درسی درباره حاکمیت و تسلیم بدهد.
آیا واشنگتن تلاش میکند عصا را از میانه بگیرد؟ به عنوان میانجی بین بیروت و تلآویو و واسطه مذاکرات آنها، به گونهای که پیچیدگیهای این مسیر را به گونهای مدیریت کند که ثوابت آن در قبال «حتمیت» خلع سلاح و تجزیه حزبالله در چارچوب خروج تدریجی اسرائیل و در قالب مکانیسمی که جای تأویل ندارد، تثبیت شود؛ و در عین حال، انحراف بنیامین نتانیاهو به سمت شرکت در انتخابات کنست در اکتبر با کمپینهای «دوگانهرو» را مهار کند؟
این پرسش در بیروت با توجه به موضع بسیار شفاف وزارت خارجه آمریکا که از طریق سخنگوی خود به رسانههای لبنانی و عربی ابلاغ شد، مطرح گردید؛ این در حالی است که چند ساعت پس از خطرناکترین لغزش جبهه جنوب لبنان به سمت تشدید تنشها، که خطرناکترین آنها در چندین ماه گذشته بود و اسرائیل در آن روز شنبه حملاتی را خارج از «منطقه امنیتی» انجام داد که در نتیجه آن ۱۱ شهروند کشته و ۱۹ نفر دیگر از جمله فرماندهی از واحد «بدر» (ابوحسن علاء) و دیگری از «نیروهای رضوان» (علی سمیر الحاج حسن) که تابع حزبی هستند که تلآویو آن را متهم به نقض آتشبس و هدف قرار دادن نیروهایش در پیرامون ارتفاعات علی الطاهر کرده و ۳ سرباز را به شدت مجروح نمود، این موضع اعلام شد.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در واکنش به حملات اسرائیلی و سخنان دبیرکل حزبالله شیخ نعیم قاسم که شامل حملهای قدیمی اما جدید به مذاکرات لبنان و اسرائیل و مناطق آزمایشی مندرج در «توافق چارچوب» امضا شده بین دو کشور و همچنین ایالات متحده بود، و تهدید او به تغییر معادله در داخل لبنان «با انفجار خشمی در راه» چنین گفت: «مسیر مناطق آزمایشی همچنان تنها راه عملی برای دستیابی به صلح و امنیت بلندمدت برای لبنان و اسرائیل است. ما مشتاقانه منتظر تکمیل عملیات پاکسازی توسط ارتش لبنان در مناطق آزمایشی اولیه هستیم و پس از اطمینان از انجام آن، این عملیات گسترش خواهد یافت. خلع سلاح حزبالله بخش جداییناپذیر این فرآیند است.»
وی افزود: «ایالات متحده از چارچوب سهجانبه به موازات منافع ما در دستیابی به ثبات منطقهای، جلوگیری از بروز درگیریهای بیشتر و با برنامه رئیسجمهور دونالد ترامپ که هدفش تقویت صلح میان کشورهاست، حمایت خواهد کرد.»
وی ادامه داد: «حزبالله مانع اصلی پیش روی بهبود اقتصادی لبنان، تنها لکه ننگ بر آبروی بینالمللی آن و بزرگترین تهدید برای امنیت و ثبات لبنان بوده است. همچنین، تنها مسئولیت حضور اسرائیل در سرزمینهای لبنانی را بر عهده دارد. به همین دلیل خاص، باید حزبالله خلع سلاح و متلاشی شود.»
وی اشاره کرد که واشنگتن از جدیدترین سخنان قاسم آگاه شده و در پاسخ گفت: «پارادوکس آن است که مردی که دستوراتش را از کارفرمایان ایرانیاش میگیرد، به ما درسی درباره حاکمیت و تسلیم بدهد و سازمانی تروریستی را اداره کند که دههها در تبدیل لبنان به پایگاه عملیاتی پیشرفته برای ایران صرف کرده است.»
بهسرعت این موضعگیری آمریکایی به نقطهای برای بررسی دقیق در بیروت و خوانش بین خطوط تبدیل شد، زیرا در اوج تلاشهای مستمر واشنگتن برای دستیابی به تفاهماتی درباره «منطقههای آزمایشی» و تثبیت نقشهها و «مرزهای» آنها که در یک «طرح نمادین» آمده است، و مهمتر از همه، دستیابی به توافق بر سر مکانیسمی برای تأیید خروج اسرائیل از تمام «منطقههای آزمایشی»، استقرار ارتش لبنان در داخل آنها و خلع سلاح هر ساختار نظامی حزبالله در آنها و جلوگیری از بازگشت او به آنها، رخ داد. این امر منتظر وحدت دیدگاهها درباره طرف سوم است که این وظیفه را بر عهده خواهد گرفت (واشنگتن حضور نظامی میدانی هرگونه را نمیخواهد) و کشورهای دیگر که در عملیات نظارت مشارکت خواهند کرد (احتمالاً اروپایی و آسیایی)، همچنین تثبیت جستجو و تحقیق، بهویژه در مورد بازرسی املاک خصوصی و خانهها و حتی تعریف «ساختارهای حزب» و اینکه آیا مؤسسات با ماهیت بهداشتی، اجتماعی و مالی جزو آنها محسوب میشوند یا خیر.
در حالی که هنوز تاریخ رسمی برای آغاز مجدد هشتمین دور مذاکرات (فرضاً اوایل سپتامبر در رم برای سومین بار متوالی) تعیین نشده است و در میان رصد پیامدهای «شنبه آتشین» بر آن است که آیا به عنوان یک «طوفان گذرا» عمل خواهد کرد یا مقدمهای برای دورهای جدیدی از تشدید، سخنان سخنگوی آمریکایی تأیید جدیدی بر این موضوع داشت که «عملکرد عملیاتی» مناطق آزمایشی بر اساس ترتیب «تأیید اول» در داخل منطقه اول (زوتر غربی فرون و صریفا) که کار در آن ۲۷ روز پیش آغاز شده است، سپس گسترش آن، یعنی انتقال به محدوده دوم و سپس سوم و ... انجام میشود. همچنین از طریق معادلهای که محتوای آن این است که «حضور اسرائیل در سرزمینهای لبنان به دلیل سلاح حزبالله است»، بر آنچه سفیر آمریکا در بیروت، میشل عیسی، جمعه گفت، تأکید کرد که وقتی سلاح حزب تحویل داده شود «همه چیز متوقف میشود» (جنگ پایان مییابد)، یعنی در عمل تثبیت «پیوند دادن مناقشه» بین خروج و جمعآوری سلاح.
دایرههای سیاسی دیدند که موضع وزارت خارجه آمریکا، که سر آن یعنی وزیر مارکو روبیو، اهرم اصلی مسیر مذاکرات بین لبنان و اسرائیل قبل از اینکه رئیسجمهور دونالد ترامپ شخصاً آن را به عهده بگیرد، واقعاً نشاندهنده پذیرش یا درک روایت تلآویو درباره تشدید اخیر و شرایط سقوط غیرنظامیان است، که توسط بیانیه نتانیاهو توجیه شد که «ارتش تنها در زمان بعدی آگاه شد که حزبالله عمدتاً غیرنظامیان را در مقر فرماندهی خود قرار داده و از آنها به عنوان سپر انسانی استفاده کرده است».
اما دایرهها معتقدند که این درک لزوماً به معنای پوشش بیشتر برای تشدید نیست، بلکه بیشتر به روش «تسلیح» تلآویو برای موضعگیری یا رضایتبخشی به آن در قبال بازداشتن آن از هرگونه خروج از ضوابط در مورد جبهه لبنان و در نتیجه اجتناب از هر چیزی که ممکن است مسیر مذاکرات را خراب یا متوقف کند، است که اسرائیل آن را میداند و از هرگونه هدفگیری حزبالله در حومه جنوبی بیروت مثلاً خودداری میکند.
همچنین همان دایرهها دیدند که ماهیت موضعگیری آمریکایی که توسط سخنگوی آن بیان شد، نشاندهنده تمایل به تثبیت نقشه «زمینی که واشنگتن بر آن ایستاده» در مورد جبهه لبنان و ارسال پیامی با رسم تهدید قاسم برای داخل لبنان است که به نظر میرسد با پیشگامان «عقیده حرکت» یکپارچه برای بازوهای ایران در منطقه مرتبط باشد که از طریق آن حزبالله «متوازی» - اگرچه با توقف اجرا - با رفتار حوثیها در داخل یمن رفتار کرده است.
و در حالی که واشنگتن تصمیم گرفته است که پرونده سلاح و خلع سلاح آن به عنوان پایهای برای مسیر حل در جبهه لبنان عمل کند، این امر ابعاد عمیقتری کسب کرده است زیرا بر قدرت لبنان فشار خواهد آورد، همچنین با توجه به اینکه حزبالله و جنبش حماس با هماهنگی و کمک ایران در حال افزایش سطح تماس با ارتش اسرائیل هستند، «در حالی که اسرائیل به دلیل فشارهای آمریکایی مرتبط با مذاکرات با لبنان محدودیتهایی در آزادی پاسخگویی خود دارد»، همانطور که سایت عبری «واللا» منتشر کرده است.
این تحولات با فضای نزدیک به محور ایران همزمان شد؛ جایی که تهران اعلام کرده هیچ عملیاتی علیه مکان علی الطاهر و زیرساختهای آن را که محل یک تأسیسات راهبردی حزبالله است، تحمل نخواهد کرد و در این شرایط به اسرائیل پاسخ خواهد داد. این موضعگیری با در نظر گرفتن محدودیتهای ترامپ بر نتانیاهو و عدم تمایل نخستوزیر اسرائیل به بستن «پنجرههایی» که ممکن است به دستاوردهای دیپلماتیکی منجر شود، صورت گرفته است؛ دستاوردهایی که اسرائیل برای جبران افق مسدود تاکنون در جبهه ایران، به ویژه در لبنان و غزه، به آنها نیاز دارد.
در حالی که هنوز مشخص نیست که آیا محدودیتهای آمریکا بر نتانیاهو مانع از تلاش او برای محاصره مکان علی الطاهر به زور خواهد شد یا خیر تا این اقدام به عنوان «قیمت» بازگشت او به تعهد جدی به آتشبس و توقف عملیاتهای سوزاندن، شخمزنی و تخریب در منطقه امنیتی تبدیل شود، یا اینکه او مجبور به ادامه محاصره مکان تا «تسلیم» دهها عضو حزبالله و سپاه پاسداران در زیرساختهای آن شود، اسحاق هرצוג، وزیر دفاع اسرائیل، پس از تشدید شدید تنشها در جنوب لبنان، به «ضربه شدید» تهدید کرد.
او در پلتفرم «ایکس» نوشت: «هیچ حساب باز در هیچ صحنهای باقی نخواهد ماند. ما به شدت ضربه خواهیم زد تا از سربازان و شهروندانمان دفاع کنیم.»
از سوی دیگر، ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، گفت: «امیدوارم در آستانه تشدید تنش با لبنان باشیم و باید بازی گربه و موش را متوقف کنیم و آنها را نیز در بیروت سرکوب کنیم.»
در مقابل، و در پی حملات هوایی شدید اسرائیل به علی الطاهر و اطراف آن که شبیه به یک کمربند آتشین بود، انفجارهای شدید در چندین شهر جنوبی، پرواز پهپادهای شناسایی بر فراز حومه جنوبی بیروت و پهپادهای جنگی بر فراز مناطق متعددی از لبنان، تعیین گام بعدی حزبالله و پشت سر آن ایران را دشوار کرده بود. به ویژه پس از آنکه محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس خبرگان و بزرگترین مذاکرهکننده ایران، به طور آشکار بر ادامه ارتباط مستقیم با عناصر «حزبالله» در خطوط مقدم در لبنان تأکید کرد. این در حالی بود که قاسم سلیمانی نیز با تهدید به «بشکه باروت خشم»، گویی اعلام میکرد که تهران جبهه جنوب را از نظر نظامی و حزبالله «جبهه داخلی» را در اختیار دارد. این وضعیت نگرانیها را عمیقتر میکند که مذاکرات لبنانی-اسرائیلی اکنون بین چکش فتیله تشدید تنشهای قابل اشتعال از دو سوی (اسرائیل و ایران) و سندان «ساعت زمانبندی» قرار گرفته است؛ ساعتی که حزبالله آن را بر روی «بمب خشم» قرار داده است، هرچند به سبک... «بعد از من طوفان».
