«مدارس الطیبین»... خاطرات دوران خوش، غبار گچ را از چهره میزداید
- یوسف النجار: ما در کلاسهایمان زیر صدای پنکه (دیسک سقفی) و غبار گچهای رنگی درس میخواندیم... و زمین ورزش مدرسه «قیر و شن» بود.
- من گاهبهگاه با برخی از همکلاسیهای مدرسه دیدار میکنم و خاطرات دوران تحصیل را مرور میکنیم.
- فیصل المقصید: «ای کاش آن روزها باز میگشتند»... ما با وجود شوخیهای زیاد با معلمان، مانند یک خانواده بودیم.
- زمانی که مسئولیتهای اجرایی به من سپرده شد، از دبیرستان الجاحظ دیدن کردم و خاطرات خوش دوران تحصیل را زنده کردم.
- عادل الراشد: زیباترین خاطراتم مربوط به دبیرستان الدوحه است و قشنگترین روزهای هفته، روز خدمت سربازی بود.
- ما هفتهای یکبار لباس نظامی میپوشیدیم، درست مانند سربازان ارتش.
- احمد الحنیان: ما همیشه فوتبال را در زمین ورزش مدرسه بازی میکردیم... به همین دلیل نسلهای قدیمی متمایز بودند.
- منتظر اتوبوس میماندیم تا در سرما... به مدرسه السالمیه برسیم.
زیر صدای «پنکه» و غبار گچ، معلم در مدارس کویت قدیم روز آموزشی خود را آغاز میکرد؛ امکانات آنها فاقد دستگاههای تهویه مطبوع بود و از هیچیک از فناوریهایی که مدارس امروز از آنها بهره میبرند، بیبهره بودند. اما آن بناهای آموزشی استوار در برابر گذر زمان، که از دهه ۱۹۶۰ میلادی پابرجا ماندهاند، شاهد نسلی نیکسرشت هستند و در حافظه آن نسل زندهاند؛ جایی که خاطرات خوش، روزها و موقعیتهای فراموشناپذیر نهفته است.
مدارس قدیمی که بخشی از آنها توسط وزارت آموزش و پرورش در فهرست تخریب و بازسازی قرار گرفتهاند، برخی از آنها از چرخه نوسازی مصون ماندهاند و «بودجه» آنها از مدتها پیش بسته شده است. و اگرچه «هر ضرری ممکن است نفعی در پی داشته باشد»، اما وجود آن ساختمانها با آن ظاهر در برخی مناطق مسکونی امروز، حتی اگر قدیمی باشند، همچون روحی تپنده برای ساکنان آنهاست و تاریخی را با خود حمل میکند که شامل دوران کودکی و روزهای خوشی است که دانشآموزان هرگز نمیتوانند فراموششان کنند.
و در نوار خاطرات، روزنامه «الرای» عقربههای زمان را به عقب برگرداند و برخی از مدارس را که در دهه ۱۹۶۰ در منطقه الجهراء ساخته شده بودند، از نزدیک بررسی کرد. با وجود دیوارهای فرسوده آنها، امروزه آنها به عنوان نمادهای تاریخی برای دانشآموزانشان و روایتگر زیباترین داستانها، و نمایشدهنده روزهای کودکی، نوجوانی و جوانی هستند. همچنین با برخی از مدیران ارشدی که در آن مدارس تحصیل کردهاند، گفتوگو کرد تا بر خاطرات دوران تحصیل در «دوران نیکسرشتان» نور افکند.
در ابتدا، یوسف النجار، معاون وزیر سابق بخش تأسیسات آموزشی در وزارت آموزش و پرورش، احساسات خود را نسبت به دبیرستانش توصیف کرد و آن را حس تعلق و خاطراتی زیبا دانست و گفت: «من هر روز آن را میبینم، زیرا همچنان پابرجا است، اما نام آن از دبیرستان الروضة به دبیرستان عبدالله الجابر تغییر کرده است.»
و النجار به «الرای» بیان کرد که او و همکلاسیهایش زیر «پنکهها» (دیسکهای سقفی) و با گچهای سفید و رنگی درس میخواندند و زمین ورزش مدرسه از «قیر و شن» تشکیل شده بود، اما دارای کتابخانه مدرسهای بود و ساختار آن محکم بود.
النجار تأکید کرد که او گاهبهگاه با برخی از همکلاسیهای مدرسه دیدار میکند و برخی دیگر همیشه با آنها در ارتباط هستند و افزود: «زمانی که به عنوان معاون بخش تأسیسات آموزشی و کادر مهندسی در وزارتخانه منصوب شدم، از دبیرستانم دیدن کردم و کادر مهندسی در انجام اقدامات لازم برای آن کوتاهی نکرد.»
در مورد برخی از موقعیتهای مدرسهای که در حافظه مانده است، النجار گفت: «من در دوره متوسطه ممتاز بودم اما در آن روز بیمار بودم و نتوانستم تکالیف را انجام دهم، بنابراین معلم مرا تنبیه کرد. وقتی فهمید که بیمارم، مرا در آغوش گرفت و با لطیفترین کلمات از من عذرخواهی کرد؛ این موقعیت پدرانه به دلیل نیکی و انسانیت آن معلم، در ذهن من ماندگار شد.»
از سوی دیگر، فیصل المقصید، معاون سابق بخش فعالیتهای آموزشی و توسعه در وزارت آموزش و پرورش، بیان کرد که «صحبت از مدرسه، صحبت از خاطرات و روزهای خوش است؛ ای کاش آن روزها باز میگشتند، ما با وجود شوخیهای بسیارمان با معلمان، مانند یک خانواده بودیم.»
المقصید به «الرای» تأکید کرد که او در مدارس الدسمه تحصیل کرده است؛ ابتدا از مهدکودک بلال که هنوز وجود دارد اما بسته است، سپس دبستان ابتدایی الدسمه، و در نهایت دبیرستان الجاحظ که بخشی از آن توسط دبیرخانه عمومی اوقاف و بخش دیگر آن توسط آکادمی حسن ابل مورد استفاده قرار میگیرد.
او تأکید کرد که «تحقیق بر روی نیمکتها و (درهای بسته) انجام شد و زمین شنبازی مدرسه تنها پناهگاه ما بود؛ جایی که قبل از مراسم صبحگاه، در زنگ تفریح و پس از پایان ساعات مدرسه در فصل زمستان، فوتبال بازی میکردیم.»
وی افزود: «زمانی که مسئولیت آموزش و پرورش را بر عهده داشتم، از دبیرستان الجاحظ بازدید کردم؛ این بازدید در حاشیه جلسهای با دبیرکل اوقاف صورت گرفت. در آنجا از امکانات مدرسه بازدید کردم و بیشتر خاطرات شیرین گذشته را مرور کردم. ما با کادر اداری و آموزشی مدرسه صمیمیت زیادی داشتیم، با وجود شوخیها و کلکلهای زیادی که با آنها داشتیم.»
در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط با دوستان مدرسه، گفت که هنوز دائماً با آنها دیدار میکند و در ارتباط است؛ «آنها یادآور خاطرات شیرین روزهایی هستند که در گذشته سپری کردیم و دیگر هرگز باز نخواهند گشت.»
همچنین، احمد الحنیان، عضو مجلس تأسیس دانشگاه عبداللهالسلام، استاد کامپیوتر و سیستمهای اطلاعاتی، به خاطرات خود از مدارس قدیمی اشاره کرد و گفت: «ما در سرما و مدتی قبل از رسیدن اتوبوس، منتظر آن میشدیم تا به دبیرستان ابتدایی السالمیه برسیم که امروز به دبیرستان العسعوسی تغییر نام داده است. خاطرات بسیار شیرینی بود.»
الحنیان به روزنامه «الرای» گفت که مدرسه قدیمی او هنوز با دیوارها، دانشآموزان و معلمانش در خاطرات زنده است؛ «این مدرسه تنها یک مکان برای تحصیل نبود، بلکه محیطی کامل برای تمایز، بازی و فعالیتهای فوقبرنامه بود که شامل زمین شنبازی فوتبال، سالن ورزشی و فعالیتهای غیردرسی مانند خوشنویسی، نقاشی، موسیقی، دکوراسیون، برق و تئاتر میشد.»
وی افزود: «محبوبترین بازی در مدرسه فوتبال در زمین شنبازی بود، به همین دلیل نسلهای قدیمی در این بازی متمایز بودند.» الحنیان توضیح داد که «تحصیل بر روی نیمکتها انجام میشد و تعجب میکنم چرا والدین هر کدام مبلغ ۵ دینار برای خرید کولر گازی کلاس کمک نکردند؛ زیرا گرما از ماه مه تا سپتامبر بسیار شدید بود.»
الحنیان تأکید کرد که «مدارس قدیمی از نظر امکانات، ویژگیهای دولتی داشتند؛ دیوارهای بلند و ساختمانهای بزرگ.» او بر ادامه ارتباط خود با دوستان مدرسهاش تأکید کرد که امروزه برخی از آنها به پزشک، خلبان و وزیر تبدیل شدهاند.
در مورد یکی از مهمترین خاطرات مدرسهای، الحنیان گفت: «من در تمام عمرم در صف صبحگاه ایستادهام، زیرا از دانشآموزان ممتاز در زمینه خواندن بودم و به گروه رادیو مدرسه پیوستم.»
از سوی دیگر، عادل الراشد، مدیر سابق امور آموزشی منطقه آموزشی احمدی، برخی از خاطرات شیرین خود از دبیرستان الدوحه را بازگو کرد و گفت: «من شیرینترین خاطرات و موقعیتها را در آنجا تجربه کردم و این مدرسه هنوز با همان نام سابق پابرجاست.»
الراشد به «الرای» افزود: «زیباترین روزهای هفته برای ما، روز خدمت نظامی در مدرسه بود؛ ما یک روز در هفته لباس نظامی به تن میکردیم، مانند سربازان ارتش. همچنین علاقه داشتم در فعالیت خوشنویسی و گروه ریاضیات شرکت کنم، زیرا عاشق این درس بودم.»
وی توضیح داد که «ما تنها یک معلم کویتی در مدرسه داشتیم که ریاضی تدریس میکرد و ما او را بسیار دوست داشتیم.» الراشد بیان کرد که «اکثر معلمان در آن دوره از نیروهای خارجی بودند که در تخصصهای خود کارآمد بودند.» او تأکید کرد که «کلاسهای درس مجهز به پنکه بودند، بر خلاف مدارس امروزی که با سالنها و دستگاههای کولر گازی پوشیده شدهاند. زمین مدرسه از شن بود، در حالی که زمینهای مدارس امروز همگی از چمن مصنوعی با کیفیت بالا ساخته شدهاند.»
