عون پیشدستی میکند و پیش از نشست ترامپ و نتانیاهو، «صورتجلسه اتهام» علیه نقض اسرائیل از «چهارچوب توافق» منتشر میکند
در حالی که منطقه در برابر «پنجرهای» که رئیسجمهور دونالد ترامپ باز گذاشته، ایستاده است؛ پنجرهای که امکان دستیابی به یک تفاهم «انتقالی» با تهران درباره مدیریت تنگه هرمز را فراهم میکند تا مذاکرات از سر گرفته شود، بیروت خود را درگیر جبههای مییابد که به دنبال گسستن از «طنابی است که دور گردنش پیچیده شده» است و این تلاش از طریق مسیر دیپلماتیکی که در چارچوب مذاکرات مستقیم با تلآویو با حمایت آمریکا طراحی شده، صورت میگیرد و به «نقشه راهی» منجر شد که توسط «فرمول چارچوب» ترسیم شده و بر پایه «امنیت برای اسرائیل و حاکمیت برای لبنان»، خروج از جنوب و خلع سلاح حزبالله استوار است.
هفتهای پس از دیدار ترامپ با رئیسجمهور لبنان، ژنرال ژوزف عون، در واشنگتن، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز سهشنبه به عنوان مهمان به کاخ سفید میآید. در این دیدار، موضوع لبنان یکی از محورهای اصلی بحث خواهد بود، در کنار جنگ با ایران که رئیسجمهور آمریکا آن را بر اساس افزایش فشار نظامی بر «جمهوری اسلامی» برای وادار کردن تهران به نشستن پشت میز مذاکره با شرایط خود و بدون کشاندن منطقه به یک انفجار همهجانبه مدیریت میکند؛ انفجاری که شاید یکی از سناریوهای «آخرین درمان، سوزاندن» باشد.
با خروج عون از قله مشترک با ترامپ، همراه با حمایت آمریکا از «فرمول چارچوب» که با فشار واشنگتن بر تلآویو برای آغاز مرحله آزمایشی سه منطقه تقویت شد (دو منطقه تحت آتش اسرائیل و منطقه سوم، زویترا غربی، که اطراف آن اشغال شده و در شمال رود لیطانی قرار دارد؛ موضوعی که شب قبل از دیدار دو رئیسجمهور رخ داد)، و همچنین هموار کردن مسیر توسط ایالات متحده برای سرمایهگذاریهای وعدهداده شده که به تقویت دولت لبنان برای مواجهه با «فردای» لبنانی کمک میکند، و صدور دستور از سوی پیشگامان این روند برای از سرگیری پروازهای هوایی به بیروت، نتانیاهو در حالی به کاخ سفید سفر میکند که با یک «لایحه اتهام» لبنانی مواجه است که در ساعات اخیر در خصوص نقضهای اسرائیل از «چارچوب» گسترش یافته است. افزون بر این، حلقههای مکانیسم نظارت بر پاکسازی مناطق خروجی و تخریب ساختار نظامی حزبالله در آن مناطق تکمیل نشده است، تا «بر پایه چیزی بنا شود».
این مکانیسم که قرار است طی روزهای آینده در بیروت به ریاست فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، براد کوپر، یا ژنرال جوزف کلیرفیلد مورد بحث قرار گیرد، یکی از عناوین چالشبرانگیز در مسیر مرحله آزمایشی است. اسرائیل تمایل دارد نقشی در نظارت ایفا کند، با تکیه بر این استدلال که تجربه قبلی از اجرای توافق ۲۷ نوامبر ۲۰۲۴ و اعلام کنترل ارتش لبنان بر جنوب لیطانی، ناکارآمدی آن را ثابت کرده است. در مقابل، بیروت چنین نقشی را به دلیل اصول حاکمیتی رد میکند، هرچند نسبت به فرمولی که ارتش لبنان ستون اصلی آن باشد و تحت نظارت آمریکا و شاید با مشارکت یونیفیل و کشورهای دوست که خلأ پس از پایان مأموریت نیروی بینالمللی (اواخر سال ۲۰۲۶) را پر کنند، گشوده است.
در حالی که انتظار میرود این مکانیسم و مراحل بعدی «مناطق آزمایشی» محور دور دوم مذاکرات لبنان و اسرائیل با میزبانی واشنگتن باشد که در ۴ اوت در رم برگزار میشود و به پلتفرمی اجرایی برای فرمول چارچوب تبدیل شده است (این فرمول در ۲۶ ژوئن بین سه طرف در واشنگتن امضا شد) و هسته اصلی آن خروج تدریجی اسرائیل از جنوب لبنان در برابر خروج موازی سلاح حزبالله است، بیروت رصد میکند که آیا ترامپ موفق خواهد شد نتانیاهو را به پیش بردن خروجهای متوالی ترغیب کند، بدون آنکه اهمیت آنچه پس از دیدار قله در جبهه ایران رخ خواهد داد را دستکم بگیرد؛ جبههای که رئیسجمهور تنها کسی است که «دکمههای کنترل» آن را در اختیار دارد. شایعه شده است که نخستوزیر اسرائیل «جعبه اسرار» به نام «اطلاعات حساس» را همراه خود به کاخ سفید میبرد.
عون، دوشنبه، به فولکر تورک، کمیسر عالی سازمان ملل متحد برای حقوق بشر، اطلاع داد که «ادامه تخریب منازل و خراب کردن روستاها توسط اسرائیل در مناطق جنوبی اشغالی، نقض مستقیم حقوق بشر و تخلف آشکار از قوانین و عرفهای بینالمللی است که نیازمند اقدام بینالمللی برای پایان دادن به آن و جلوگیری از تداوم طرح تخریبی است که پیشتر در غزه اجرا شد.»
او تأکید کرد که «لبنان که «فریمورک توافق» را در پی مذاکرات واشنگتن امضا کرده، متعهد به اجرای آن است، اما در مقابل نگران است که اعمال اسرائیل بر کارایی آن تأثیر بگذارد، به ویژه اینکه لبنان نخواهد پذیرفت که بنود آن به طور مداوم نقض شود و حمایت بینالمللی برای احترام به آن نادیده گرفته شود.»
در شب پیش از نشست کاخ سفید، «نخ پیچیدگی» بین اسرائیل و «حزبالله» بار دیگر آشکار شد و هر دو طرف به دلایل خود به دنبال کند کردن «فریمورک توافق» اولیه بودند؛ زیرا نخستوزیر اسرائیل نمیخواهد وارد انتخابات با «بالهای شکسته» شود که از خروج از لبنان نشأت میگیرد، و حزبالله نیز میداند که این مسیر در نهایت به بستن صفحه سلاحش منجر خواهد شد، امری که تهران حداقل زمانی که درگیر «جنگ بقا» است و نیازمند مدیریت بازوهای خود بر اساس مقتضیات آن و تثبیت جبههاش در کوتاهمدت و بلندمدت پس از نبرد، در صورتی که نظامش از دست برود، نمیپذیرد.
در حالی که کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد که نتانیاهو در جریان دیدار با ترامپ، مخالفت خود را با درخواست آمریکا برای خروج از جنوب لبنان و سوریه ابراز خواهد کرد، در بیروت «معما»ی اینکه کدام یک اولویت دارد، خروج کامل یا جمعآوری کامل سلاح، دوباره مطرح شد که پشت آن تقاطع غیرپنهان بین حزبالله و تلآویب، بر اساس ادعای مخالفان حزبالله، پنهان است.
بیانگرترین نشان از این واقعیت، تمرکز حزبالله از طریق مواضع نمایندگانش بر این نکته بود که «حکومت کینهتوز و نادان» هیچ تضمینی برای خروج به دست نیاورده است، و افزود که خروج کامل تنها در مقابل انحصار سلاح در دست دولت در جنوب لیطانی خواهد بود و سلاح در شمال رودخانه پس از آن مشروط به گفتوگوی داخلی درباره استراتژی دفاعی خواهد ماند؛ امری که تلآویب از آن برای تبلیغ این موضوع که هیچ تضمینی برای توانایی دولت لبنان در خلع سلاح حزبالله در سراسر کشور وجود ندارد، استفاده میکند و این را شرطی برای خروج جامع قرار میدهد.
علی فیاض، نماینده حزبالله، در اتهام به «حکومت لبنان» فراتر رفت و گفت که این حکومت «به اشغالگر به عنوان فرصتی نگاه میکند که باید غنیمت شمرده شود و بیشترین بهره را از آن برد تا واقعیت لبنان را به طور ریشهای بازآرایی کند، از طریق صلح با دشمن، پایان دادن به وضعیت حزبالله یا تضعیف و محاصره آن، و تغییر تعادلهای داخلی به حساب مؤلفه شیعه»، و به مسئله بزرگتری برای حزبالله اشاره کرد که «تمایز بین جنوب و شمال رودخانه» در مورد سلاحش «بر اساس فریمورک توافق» لغو شده است. در موازات این موضوع، و پس از سفرش به بغداد با عنوان «ارتباط و یکپارچگی استراتژیک با کشورهای منطقه در بخشهای مختلف، به ویژه انرژی، ارتباطات و حمل و نقل، به گونهای که از فرصتهای تحولات کنونی بهرهبرداری شود»، نخستوزیر لبنان، نواف سلام، با وزیر خارجه سوریه، اسعد الشیبانی، تماس گرفت و بر «اهمیت تقویت پیوندهای منطقهای برای منافع متقابل همه طرفها» تأکید کرد.
در مقابل، وزیر خارجه یوسف رجب تأکید کرد که حزبالله «ایرانی در ذات خود» است و معتقد است که این گروه خود را «مقاومت لبنانی» نمینامد، بلکه ایدئولوژیای را دنبال میکند که از چارچوب ملی فراتر میرود.
او تأکید کرد که قبل از خلع سلاح حزبالله، نمیتوان بین بازوی نظامی و سیاسی آن تفکیک قائل شد و تأکید کرد که اولویت همچنان بازپسگیری انحصار سلاح مشروع توسط دولت است.
در موازات این رویداد و پس از سفرش به بغداد، با عنوان «ارتباط و یکپارچگی راهبردی با کشورهای منطقه در بخشهای مختلف، بهویژه انرژی، ارتباطات و حملونقل، بهگونهای که امکان بهرهبرداری از فرصتهای ناشی از تحولات کنونی فراهم شود»، نواف سلام، نخستوزیر، با اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، تماس گرفت و بر «اهمیت تقویت پیوندهای منطقهای به نفع متقابل همه طرفها» تأکید ورزید.
پس از نشست وزرای خارجه که سلام ریاست آن را بر عهده داشت، بول مرقس، وزیر اطلاعرسانی، اعلام کرد: «در این نشست، درباره اتصال لبنان به خط لوله بصره-طرابلس به دلیل منافع مشترک و ظرفیت بالای لبنان در زمینه ذخیرهسازی بحث شد؛ همچنین با هدف تأسیس یک پالایشگاه جدید، همه این موارد در چارچوب عزم عراق برای افزایش تولید نفت بررسی گردید. علاوه بر این، درباره تشکیل یک کمیته فنی لبنانی-عراقی برای بررسی این موضوعات و پیشبرد آنها، بهویژه در زمینه همکاری در خصوص منطقه ویژه اقتصادی، بحث و تبادل نظر صورت گرفت.»
