هنوز موجودند..!

همیشه فکر می‌کردم که این نوع انسان‌ها دیگر در واقعیت ما وجود ندارند، اما هر بار کشف می‌کنم که هنوز باقی هستند؛ از طریق یک نفر یا کمی بیشتر، که اعتماد شما را به دستگاه دولتی به‌طور کلی باز می‌گردانند. چند سال پیش دربارهٔ آقای خالد الفضاله، که مسئول و مشاور در سازمان تأمین اجتماعی بود، نوشتم و چگونه حضور او در آن جایگاه «نعمتی» برای همهٔ کسانی است که با آن سازمان در ارتباط‌اند. امروز دکتر نادیه الجمعه، مسئول یکی از مهم‌ترین نهادهای پزشکی، و پیش از او دکتر ریم الرضوان، که او نیز مسئول نهاد دیگری است، را کشف کرده‌ام. اصل یا قاعدهٔ کار در دستگاه دولتی، که آن را در دستورالعمل‌های صادره به مسئولان در تمام نهادهای دولتی می‌بینیم، تسهیل و تسهیل‌گری برای شهروندان، به‌ویژه افراد ساده و عادی، همراه با پایبندی به روح قانون است. اما برخی هستند که چوب در چرخ‌دنده می‌اندازند و با رفتار خود دستگاهی که ریاست بر آن دارند را به آشوب می‌اندازند، بلکه سایر دستگاه‌های دولتی را نیز به‌دلیل عدم درک از نقش محوله به خودشان به هرج‌ومرج می‌کشند. اما در عین حال، کسانی نیز هست که یک قدم جلوتر از دیگران در پیشبرد کارها و تسهیل امور مردم هستند و با آن‌ها با روحیه‌ای ورزشکاری و نادر برخورد می‌کنند. مسئله «حساب» ساعت‌ها و میزان پیشرفت نیست، و نه سنجش با اعداد و گزارش‌ها، بلکه مسئله معیاری دیگر است که در دفاتر حسابداری ظاهر نمی‌شود و نهادهای دولتی نمی‌توانند آن را در جدول‌های عملکردی خود جای دهند: وجدان؛ همان چیزی که کارمند را به سر کار می‌آورد نه به‌خاطر آنکه چشمی بر او نظارت دارد، و نه به‌خاطر آنکه مدیری پشت سرش ایستاده، بلکه به‌خاطر آنکه در درونش چشمی بیدار و همواره هوشیار وجود دارد که هرگز نمی‌خوابد. چنین افرادی را سیستم‌های حضور و غیاب (سه امضا) نمی‌سازند و دوره‌های آموزشی آن‌ها را تولید نمی‌کنند؛ بلکه آن‌ها محصول تربیتی عمیق، ارزش‌های راسخ، و باوری هستند که انسان را با آنچه در غیاب دیگران انجام می‌دهد می‌شناسد. بسیاری از این افراد دارای وجدان زنده هستند که شاید آن‌ها را نشناسیم و هرگز نخواهیم شناخت، اما با وجود همهٔ این‌ها، آن‌ها چندان اهمیت نمی‌دهند که آیا مردم آن‌ها را می‌شناسند یا برای آن‌ها دست می‌زنند. هر یک از آن‌ها به‌گونه‌ای کار می‌کند که گویی نهاد، خانهٔ اوست و مأموریتی که پیش روی اوست، امانتی است که نباید به آن خیانت کند؛ و زمانی که حقوقش را دریافت می‌کند، حق دیگران بر آن است پیش از آنکه حقی برای خودش باشد. نهادی که ارزش چنین افرادی را می‌شناسد، نباید آن‌ها را صرفاً به‌عنوان اعداد در لیست حقوق‌ها ببیند، بلکه باید درک کند که آن‌ها روحی هستند که معنا را به کار می‌بخشند.

ناصر العبدلی