وزارت آموزش و پرورش فعال.. و پروندههای جایگزینی و غیره!
وزارت آموزش و پرورش اخیراً در صدور تصمیمات و بیانیههای متعدد، فعالیتی چشمگیر از خود نشان داده است؛ تمامی این موارد از موضوعات مهم پیش از آغاز سال تحصیلی جدید هستند. نمیتوان انکار کرد که وزارت آموزش و پرورش در ماههای اخیر مجموعهای از تصمیمات کلیدی را اتخاذ کرده که مستقیماً با هسته و اساس فرآیند آموزشی در ارتباط است و برخی از این تصمیمات سالهاست که مورد انتظار بودهاند. برجستهترین این موارد، رسیدگی به عدم تعادل در تعداد نیروی انسانی آموزشی، تأسیس مدارس ویژه دانشآموزان مستعد، و اجرای نظام دروس و مسیرهای تحصیلی در مقطع متوسطه دوم است. در این راستا، از وزارت آموزش و پرورش و وزیر پرتلاش آن، آقای جلال الطبطبایی و تیمش، بابت تلاشهای خستگیناپذیرشان در توسعه نظام آموزشی قدردانی میشود.
با وجود اهمیت این موضوعات و تصمیمات، ضرورتها و اهداف مثبت آنها، به عنوان مثال نظام مسیرهای تحصیلی در مقطع متوسطه دوم که از پیش خواستار آن بودیم تا دانشآموز در این مقطع، تخصص خود را بر اساس علایق و مهارتهایش انتخاب کند، حجم، دقت و حساسیت این تصمیمات ایجاب میکرد که پیش از آغاز سال تحصیلی، با فاصله زمانی بیشتر و بدون اعلام یک مکانیسم شفاف برای اجرا، اعلام نشوند. نکته اینجا کیفیت تصمیمات نیست؛ چرا که بر سر هر چیزی که منجر به توسعه فرآیند آموزشی شود، اختلافی وجود ندارد. اما پرسش مهمتر این است: آیا این تصمیمات به فضای زمانی بیشتری بین زمان اعلام و زمان اجرا نیاز داشتند؟
در پرونده جایگزینی و پایان خدمت بیش از هفت هزار معلم و معلم زن خارجی، باید اشاره کرد که ما از حجم ناهماهنگی در تعداد نیروهای آموزشی، مازاد در برخی رشتهها و توزیع نادرستی که مدارس در برخی رشتههای دیگر با آن دست و پنجه نرم میکنند، آگاهیم. با این حال، تصمیم نباید صرفاً یک عدد باشد که از سوابق آموزشی پاک شود و موفقیت آن نیز تنها با صحت آن روی کاغذ سنجیده نشود، بلکه باید میزان شفافیت آن برای بدنه اجرایی و آمادگی مدارس برای پذیرش آن نیز مورد توجه قرار گیرد. برای مثال، آیا عواقب احتمالی تصمیم جایگزینی با شروع سال تحصیلی، مانند ایجاد سردرگمی در برخی مدارس، بررسی شده است؟ آیا واقعاً تمام مدارس نیاز خود از معلمان در این رشتهها را برطرف کردهاند، به ویژه در شرایطی که شوراها، مرخصیهای پزشکی و سایر مواردی که برخی معلمان و معلمها از آن بهرهمند هستند، وجود دارد؟ و مهمتر از همه، آیا این تصمیم بدون در نظر گرفتن میزان تمایز معلمان و پتانسیلهایی که «آموزش و پرورش» میتواند از تجربیات این معلمان ممتاز (در صورت وجود) در چارچوب برنامه جایگزینی برای آموزش نیروهای ملی اتخاذ کند، گرفته شده است؟ به ویژه با توجه به گزارشهای مطبوعاتی درباره قصد برگزاری برنامههای آموزشی برای معلمان تازهکار. این تعداد زیاد از معلمان صرفاً یک عدد نیستند، بلکه میتوانستند فرصتی برای سرمایهگذاری در توسعه نیروی انسانی آموزشی ملی باشند.
در خصوص تأسیس مدارس تخصصی برای دانشآموزان مستعد، این ایدهای عالی است و شایسته تحسین، تأیید و حمایت است. با این حال، آرزو میکردیم وزارت آموزش و پرورش زودتر از این زمان درباره این مدارس اعلام نظر میکرد، اهمیت آنها را روشن میساخت و توضیح میداد که چه حمایتها و پرورشهایی از استعدادهای فرزندانمان ارائه خواهد داد، و روش تدریس و تفاوت آن با مدارس عادی چیست. بسیاری از والدین هنوز از جزئیات این مدارس و آنچه میتوانند برای فرزندانشان فراهم کنند، بیخبرند و در نتیجه اقدام به ثبتنام نکردهاند.
همین موضوع درباره نظام دروس و مسیرهای تحصیلی نیز صدق میکند که وزارت آموزش و پرورش آغاز اجرای آن را در سال تحصیلی جدید برای دانشآموزان پایه دهم در مدارس خاصی اعلام کرده است. ارائه این نظام در قالب هشت مسیر، از جمله علوم، ریاضیات، فناوری، هوش مصنوعی، حقوق و غیره، گامی عالی است که میتواند زندگی مدرسهای در مقطع متوسطه دوم را برای دانشآموزان پربارتر و خلاقانهتر کند. دانشآموز قادر خواهد بود در مسیری که با آرزوها، علایق و مهارتهایش همخوانی دارد، ثبتنام کند، به ویژه با توجه به اینکه آموزش نوین بیشتر به سمت کشف علایق و تواناییهای دانشآموز و پیوند آموزش با نیازهای بازار کار حرکت میکند. با این حال، مشکل در سرعت اجرای این تصمیم بدون آمادهسازی قبلی دانشآموزان و تشویق واضح آنها برای پیوستن به این تجربه در مدارس اعلامشده نهفته است. هر نظام جدید نیازمند یک کمپین آگاهیبخشی و شفافیت در اعلام مکانیسمها، اهداف و سایر موارد است.
در پایان، همه ما از توسعه نظام آموزشی حمایت میکنیم که در طول سالها از پدیدههای متعددی رنج برده است که منجر به افت سطح دانشآموزان ما شده است. امیدواریم این تصمیمات به نفع دانشآموزان باشد تا به پیشرویی خود که با آن شناخته میشویم، بازگردیم. اسرار جوهر زندگی
