دکتر فیصل الصایغ: واکسن «زونا»... مهم برای کسانی که سن آنها از ۵۰ سال گذشته است
دکتر فیصل عبدالله الصایغ، مشاور بیماریهای داخلی و خون، بر اهمیت پیشگیری از بیماری زونا، بهویژه در سالمندان و افرادی که ضعف ایمنی دارند، تأکید کرد و اشاره نمود که این بیماری تنها به یک بثورات پوستی دردناک محدود نمیشود، بلکه ممکن است منجر به دردهای عصبی شدید شود که ماهها و در برخی موارد سالها ادامه یابد.
صایغ توضیح داد که زونا ناشی از فعالسازی مجدد ویروس «واریسلا زوستر» (Varicella–Zoster Virus) است؛ ویروسی که همان عامل ایجاد آبلهمرغان نیز میباشد. پس از ابتلا به آبلهمرغان، ویروس برای سالهای طولانی در دستگاه عصبی نهفته میماند و ممکن است با افزایش سن یا تضعیف سیستم ایمنی مجدداً فعال شود. وی افزود که این بیماری معمولاً به صورت بثورات پوستی دردناک در ناحیهای مشخص از بدن ظاهر میشود، اما مهمترین عارضه آن «نورالژی پس از زونا» است که ممکن است حتی پس از محو شدن بثورات پوستی نیز ادامه یابد. همچنین در برخی موارد، عوارض خطرناکتری رخ میدهد، بهویژه زمانی که چشم درگیر شود.
**چه کسانی باید واکسن تزریق کنند؟**
صایغ اعلام کرد که واکسن «شینریکس» (Shingrix) برای گروههای زیر توصیه میشود:
- تمام بزرگسالان ۵۰ سال به بالا، حتی اگر از سلامت خوبی برخوردار باشند.
- بزرگسالان ۱۹ سال به بالا که دارای ضعف ایمنی هستند.
- بیماران مبتلا به سرطان، بهویژه سرطانهای خون، و کسانی که تحت شیمیدرمانی قرار دارند.
- افرادی که تحت درمانهای سرکوبکننده ایمنی هستند، از جمله پیوندیهای مغز استخوان و اندامها.
- بیماران مبتلا به بیماریهای خودایمنی و روماتیسمی که داروهای سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنند.
صایغ توضیح داد که «شینریکس» یک واکسن غیرزنده است و در دو دوز تجویز میشود. معمولاً دوز دوم بین دو تا شش ماه پس از دوز اول تزریق میشود، اگرچه در برخی بیماران ضعیف از نظر ایمنی، این بازه زمانی ممکن است بر اساس وضعیت بیمار و توصیه پزشک کوتاهتر شود. مطالعات نشان میدهند که اثربخشی واکسن در افراد با ایمنی طبیعی ۵۰ سال به بالا، بیش از ۹۰ درصد در پیشگیری از زونا است و همچنین محافظت بالایی در برابر دردهای عصبی مزمن ناشی از این بیماری فراهم میکند.
**سابقه ابتلا جایگزین واکسیناسیون نیست**
صایغ تأکید کرد که این باور که ابتلای قبلی به زونا ایمنی دائمی ایجاد میکند، نادرست است و امکان عود بیماری وجود دارد. بنابراین، واکسیناسیون حتی برای کسانی که قبلاً به این بیماری مبتلا شدهاند نیز توصیه میشود، مشروط بر اینکه این کار پس از پایان دوره حاد بیماری و بهبودی کامل انجام شود.
**پیوندیهای اندام**
صایغ بیان کرد که پیوندیهای اندام از گروههای مهمی هستند که باید پیشگیری از زونا در آنها مورد توجه ویژه قرار گیرد، زیرا داروهای سرکوبکننده ایمنی که پس از پیوند نیاز دارند، احتمال ابتلا به بیماری و عوارض آن را افزایش میدهد. وی افزود که از آنجا که «شینریکس» یک واکسن غیرزنده است، میتوان از آن در بیماران ضعیف از نظر ایمنی و پیوندیهای اندام استفاده کرد، اما زمانبندی تزریق آن اهمیت دارد و باید با هماهنگی تیم درمانی، بر اساس نوع پیوند، وضعیت اندام پیوندی و درجه سرکوب ایمنی تعیین شود. وی اشاره کرد که هر زمان که امکانپذیر باشد، تکمیل واکسیناسیون قبل از پیوند اندام ترجیح داده میشود. در غیر این صورت، بهترین زمان پس از پیوند، بر اساس وضعیت بالینی و درمان سرکوبکننده ایمنی تعیین میگردد.
**پیشگیری بهتر از درمان عوارض است**
صایغ بر این نکته تأکید کرد که اهمیت واکسیناسیون تنها به پیشگیری از بثورات پوستی محدود نمیشود، بلکه به کاهش یکی از برجستهترین عوارض زونا، یعنی دردهای عصبی مزمن که ممکن است ماهها یا سالها ادامه یابد و تأثیر شدیدی بر خواب، حرکت و کیفیت زندگی بیمار بگذارد، میانجامد.
وی در پایان گفت: «به هر کسی که سنش از ۵۰ سال گذشته و همچنین به افرادی که ۱۹ سال به بالا هستند و به دلیل بیماری یا درمان دچار ضعف ایمنی شدهاند، توصیه میکنم درباره دریافت واکسن زونا با پزشک خود مشورت کنند؛ چرا که پیشگیری از بیماری و عوارض آن، بهتر و آسانتر از مدیریت درد عصبی مزمن پس از وقوع آن است.»
