شوپنهاور، همسفر راه

این مقاله، که خسته‌کننده است، نیازمند نوبت دوم در خواندن است؛ بنابراین آن را برای روز تعطیل، یا جمعه، اختصاص دادم. از جمله اموریتی که بیشتر انسان‌ها به آن گرایش دارند، صرف‌نظر از پیشرفت تمدنی یا فنی‌شان، یا عقب‌ماندگی‌شان، پذیرش نظرات دیگران است و «با اسب‌ها، ای بلوند!»؛ تا زمانی که اکثریت از آن مسیر پیروی کنند، این مسیر معمولاً مسیر درست، و شاید کوتاه‌تر و ایمن‌تر است، و ممکن است عکس آن درست باشد. بنابراین، تفکر خارج از چارچوب کلی، یا خارج از جعبه، مسئله‌ای دشوار شده است، زیرا بیشتر افراد برای حرکت در خلاف جهت جریان، آموزش ندیده‌اند، بلکه عمداً یا تصادفی، از تفکر مستقل دور شده‌اند. و فیلسوف شوپنهاور پاراگرافی بسیار مهم در کتابش «مقالات و سخنان ماندگار» منتشر کرده است، به‌ویژه در مقاله‌اش «در مورد تفکر مستقل»، که خلاصه آن این است که تفکر مستقل به‌ندرت رخ می‌دهد، زیرا مردم تمایل دارند نظرات آماده را بپذیرند و اجازه دهند افکار دیگران جایگزین افکارشان شود. من در تمام عمرم تلاش کرده‌ام تفکرم مستقل باشد، اما گاهی تحت تأثیر قرار می‌گیرم و هنوز تمایل دارم تحت تأثیر نظرات آماده قرار بگیرم و اجازه دهم نظرات و افکار دیگران بر من تأثیر بگذارند، و شاید به‌اندازه کمتر از دیگران. من در تمام عمرم فردی متفاوت از محیط خود بوده‌ام، در ظاهر و افکارم، و حتی در آنچه می‌پوشیدم، و البته در نظراتم. و مثالی از آن اقدام من در سنین پایین برای تراشیدن «سبیل‌ام» است که در دهه ۱۹۶۰ و قبل از آن و حتی امروز، از اموریتی است که برخی دستشان را روی آن می‌گذارند، وقتی می‌خواهند متعهد شوند یا قسم بخورند که کاری را انجام دهند یا درخواستی سخت را محقق کنند، با این ضروری که بگوییم تفاوت من با اکثریت، هرگز من را در هیچ حالتی برتر از آن‌ها نکرده است. همان‌طور که آرتور شوپنهاور، فیلسوف افسرده آلمانی، می‌گوید: «برخی افراد هرگز فکر نمی‌کنند، و وقتی فکر می‌کنند، کاری جز مرتب کردن مجدد افکار پیش‌فرضشان انجام نمی‌دهند!»؛ و این یکی از نقل‌قول‌هایی است که حول سوگیری و تفکر مستقل و خطر پیروی از نظرات دیگران می‌چرخد، و انسان، یا «مردی»، که خودش فکر نمی‌کند، اصلاً فکر نمی‌کند. «ویژگی اصلی نابغه این است که خودش فکر می‌کند»، بنابراین بیشتر مردم قادر به تفکر مستقل نیستند، بلکه فقط قادر به باور هستند، به‌ویژه اگر نظرات از «تأثیرگذاران» صادر شده باشند، یا شنیدن مکرر آن‌ها، زیرا «قدرت نظرات به‌حدی عظیم است که مردم بیشترین احمقانه‌ترین چیزها را باور خواهند کرد اگر به‌اندازه کافی تکرار شوند». ما بر اساس سخنان شوپنهاور می‌بینیم که «هرچه انسان قوی‌تر شود، نیاز کمتری به امور خارجی خواهد داشت». بنابراین، جامعه، یا کسانی که بر آن مسلط هستند، نمی‌خواهند انسان قوی باشد، زیرا این به او استقلال می‌دهد و نیاز او به دیگران کاهش می‌یابد؛ بنابراین، ما می‌بینیم که افراد با فرهنگ عمیق یا رفیع، توانایی بیشتری برای زندگی دور از دیگران دارند، و عکس آن نیز درست است. و از سخنان شوپنهاور: «بزرگ‌ترین حماقت‌ها، فدا کردن سلامت به‌ازای هر نوع دیگر از شادمانی است». وقتی باور کنیم که مواد مخدر، یا سیگار کشیدن، یا مصرف نوشیدنی‌ها مثلاً، ما را به شادمانی بیشتری می‌رسانند، و این به‌حساب سلامت ما تمام می‌شود، در نهایت باید قیمت سنگینی بپردازیم، و این اوج حماقت است. احمد الصراف