این چهرهی من نیست
«برادر عزیزم، طالع، از روشی که برای تحلیل این رمان به کار بردی، بسیار لذت بردم و حتماً آن را جستجو خواهم کرد تا بخوانمش.» پیام کوچکی از دوستی به دستم رسید که همراه آن یک ویدیو بود. آن را باز کردم و باورم نمیشد آنچه میبینم. همان منم؛ با چهرهام، نگاههایم، مدل موی سفیدم و لحن صدایم، پشت میز کارم نشستهام که هر روز در آن کار میکنم و درباره یک رمان ترجمهشده صحبت میکنم. با کنجکاوی به تماشای ویدیو نشستم و با شروع جمله اول، به شدت شوکه شدم: من این رمان را نمیشناسم و تا به حال آن را نخواندهام و قطعاً هرگز دربارهاش صحبت نکردهام. ویدیو را متوقف کردم. نفس عمیقی کشیدم و به صفحه خاموش خیره شدم و فکر میکردم: چگونه به این دوست پاسخ دهم؟ اما پیش از آنکه با او تماس بگیرم، تماسی از سوی او دریافت کردم: «این یک ویدیوی هوش مصنوعی است.» پیش از آنکه حتی یک کلمه بگویم، این موضوع را یادآوری کرد. گفتوگوی آرامی میان ما شکل گرفت. به من گفت که این آزمایش را عمداً با من انجام داده است، زیرا او دوست صمیمی من است، نویسندهای شناختهشده هستم و در پلتفرمهای مختلف شبکههای اجتماعی دنبالکنندگان دارم و احترام متقابلی بین من و آنها وجود دارد و در نهایت، و این مهمترین نکته است، مصاحبهها و ویدیوهای متعددی از من در اینترنت موجود است. «برادر عزیزم، جهان تغییر کرده و ما باید برای آن آماده شویم و از خودمان محافظت کنیم.» به من گفت که هر شخصیت شناختهشدهای که ویدیوهایی از او در اینترنت وجود دارد، میتوان تمام ویژگیهای شخصیاش را از آن استخراج کرد: چهره، نگاه چشمها، ویژگیهای متمایز، از لحن صدا شروع شده و به برخی کلماتی که بر زبان او میآید ختم میشود. سپس این اطلاعات به یک برنامه تخصصی هوش مصنوعی منتقل میشود که همراه با سیرهنامه (بیوگرافی) شخص و ضبط اصلی مورد نظر برای تقلید قرار میگیرد و از او خواسته میشود تا شخصیت را وادار به بیان محتوای جدیدی کند که از پیش آماده شده است. از او پرسیدم: «میزان تخصص متخصصان برنامههای هوش مصنوعی برای کسب این توانایی چقدر است؟» پاسخ داد: «زیاد نیست، زیرا ابزارهای یادگیری تکنیکهای هوش مصنوعی به صورت رایگان و در دسترس همه قرار دارند.» مکالمهمان طولانی شد. صحبتهای دوستم بسیار مرا ترساند؛ زیرا یک ویدیوی کوچک ممکن است یک خانواده را نابود کند، آینده یک جوان را به پایان برساند، باعث اخراج یک کارمند از یک مؤسسه مالی شود، و اینگونه و آنگونه... من به صحبتهایش گوش میدادم که میگفت: «ما باید در باور کردن و تحلیل هر چیزی که به دست ما میرسد بسیار محتاط باشیم و بدون اطمینان اولیه، هر اقدامی را در قبال هر شخصی به سرعت انجام ندهیم و در نهایت، باید با نهادهای ذیربط تماس بگیریم و چنین آثاری را به آنها ارائه دهیم.» تماس را تمام کردم و ذهنم آشفته بود؛ نه تنها به فکر خودم، بلکه به این موضوع که چگونه باید خودمان، همسرانمان، فرزندانمان و تمام دوستانمان را محافظت کنیم. توصیه طلایی دوستم در ذهنم ماند: «مگر در موارد ضروری، خود را در هیچ ویدیویی قرار ندهید.» اینها قوانین زندگی هستند؛ هر اختراع جدیدی مزایای مثبت خود را دارد و در عین حال خطراتی نیز به همراه میآورد و خطراتی که از جانب هوش مصنوعی منتظر ماست، بسیار زیاد است. سوالی که آن شب هنگام خاموش کردن صفحه تلفن همراهم مرا به فکر فرو برد، درباره ویدیو نبود، بلکه درباره خودِ چهرهام بود: چند «من» دیگر در این جهان وجود خواهد داشت که درباره آنها چیزی نمیدانم و آنها نیز درباره من چیزی نمیدانند، جز اینکه کاملاً شبیه من هستند؟ طالب الرفاعي
