کودکان ما و «بازی جهنمی»

در گذشته، ما از خیابان، دوستان ناباب و هر غریبه‌ای که ممکن است به فرزندانمان نزدیک شود، می‌ترسیدیم. به همین دلیل، وقتی کودک به خانه بازمی‌گشت و در اتاقش را می‌بست، آرامش می‌یافتیم. امروز... موضوع تغییر کرده است. کودک ممکن است در اتاقش، در مقابل چشمان ما، و تنها با یک در بسته از ما جدا باشد، اما در واقع در دنیایی دیگر حضور دارد که نمی‌دانیم چه کسانی در آن هستند، با چه کسانی ارتباط برقرار می‌کند و شکل این ارتباط چگونه است. بله، او از نظر جسمی نزدیک ماست... اما ممکن است از نظر فکری و وضعیت روانی کاملاً از ما دور باشد.

من با دقت و تحسین فراوان یک اثر دراماتیک را دنبال کردم که به دلیل قدرت پیام، کارگردانی و بازیگری‌اش تأثیر عمیقی بر من گذاشت و زنگ خطری مهیب را در درونم به صدا درآورد که با این پرسش ساده آمیخته بود: آیا واقعاً می‌دانیم فرزندانمان وقتی درهای اتاقشان را می‌بندند و گوشی‌هایشان را روشن می‌کنند، چه می‌کنند؟

«بازی جهنمی»... سریالی سه قسمتی و پرمحتوا، در مجموعه «داستان کامل»، در پایان خود پرسش مهمی را پیش روی تمام خانواده‌ها قرار می‌دهد: آیا تعامل فرزند یا کودک ما با گوشی همراهی که در دست دارد و کامپیوتری که در اتاقش از آن استفاده می‌کند، در جهانی باز و بدون نظارت و گفت‌وگو... ایمن است؟ خطرات الکترونیکی امری بسیار محتمل هستند؛ کودکی آن‌ها را به شکلی جذاب و روان، نه ترسناک، در مقابل خود می‌یابد. خطر ممکن است در قالب یک بازی... یا یک چالش... یا از طریق یک ماجراجویی یا دوست پنهان باشد.

معمولاً انزوای فرزندان ما با دستگاه‌های الکترونیکی‌شان، فاصله آن‌ها را به تدریج از خانواده‌هایشان افزایش می‌دهد و پیوندشان را با کسانی که آن‌ها را پشت صفحه نمایش به خود جلب می‌کنند، چه بازی، چه ماجراجویی و چه شخص حقیقی، بیشتر و بیشتر می‌کند.

من این نوع آثار دراماتیک را بیشتر یک زنگ هشدار تربیتی می‌دانم تا وسیله‌ای برای سرگرمی؛ زیرا این گونه دراماها چیزی را بیان می‌کنند که ده‌ها سخنرانی و بروشور آگاه‌ساز از توانایی آن برنمی‌آیند. نظارت واقعی در دنیای امروز، تنها به جستجوی گوشی در هر شب محدود نمی‌شود، بلکه ساختن رابطه‌ای با کودک است که باعث شود خودش (پدر، مادر، جد، مادربزرگ یا هر خویشاوند نزدیک دیگری) به سراغ ما بیاید، زمانی که احساس کند اتفاق غیرعادی یا غریبی در حال رخ دادن است.

این اثر دراماتیک شگفت‌انگیز، من را شخصاً با پرسش حساسی مواجه کرد: آیا مفید است که فرزندان ما چنین سریال‌هایی را تماشا کنند؟ پاسخ قطعاً ساده نیست، زیرا برخی جزئیات این اثر دراماتیک خشن است و ممکن است بسته به سن کودک، اثر روانی بر جای بگذارد. برای فرزندان بزرگ‌تر، که به طور مستقل وارد دنیای بازی‌های الکترونیکی و رسانه‌های اجتماعی شده‌اند، ممکن است مفید باشد که آثار آگاه‌ساز از این نوع را تماشا کنند، به شرطی که والدین یا یکی از آن‌ها حضور داشته باشند، هرگاه رده سنی آن اجازه دهد، تا گفت‌وگو و پاسخ به پرسش‌هایی که ممکن است در ذهن آن‌ها در حین تماشای اثر شکل بگیرد، امکان‌پذیر شود. در اینجا، صفحه نمایش از منبع خطر به فرصتی برای گفت‌وگو تبدیل می‌شود و می‌توان در حین تماشا، پرسش‌هایی مانند این‌ها را مطرح کرد: اگر این اتفاق برای تو بیفتد، چه می‌کنی؟ آیا به ما یا به یکی از نزدیکان‌ترین افراد اطلاع می‌دهی؟ اگر کسی از تو بخواهد که به ما نگویی، چه می‌کنی؟ و اگر خطایی مرتکب شوی و با تهدیدی همراه باشد، چگونه رفتار می‌کنی؟

حفاظت واقعی از کودکان و فرزندان امروز، این است که به آن‌ها بگوییم: اگر اشتباه کردید، پیش ما بیایید و نترسید. این جمله بسیار مهمی است که باید فرزندت را متقاعد کنی تا ترس از تنبیه، او را به آغوش کسی که او را باج‌خواهی یا تهدید می‌کند، نراند.

از همه کسانی که با پیام، سبک و تسلط خود در تمام سطوح، در موفقیت این اثر دراماتیک سهیم بوده‌اند، سپاسگزارم.

اقبال الاحمد