من فلسفه نمی‌کنم

بله، «ستقراه» فلسفه یا حشو کلام نیست؛ حقیقتی است که در تمام بحران‌های زندگی مرا هدایت می‌کند. هر تجربه منفی که در زندگی از سر می‌گذرانیم، لزوماً شر محض نیست و هر بحرانی که می‌آید و انرژی، امید و شور ما را می‌گیرد، در حقیقت تنها همین نیست. ممکن است بذره‌ای از چیزی باشد که اگر زندگی‌مان به آرامی و یکنواختی‌اش ادامه می‌یافت، هرگز نمی‌دیدیم. مشکل ما به طور کلی این است که وقتی مشکل پیش می‌آید، آن را در ابعاد کاملش می‌بینیم، در حالی که توانایی‌هایمان برای مواجهه با آن، حلش یا حتی پایان دادن به آن، کوچک و محدود به نظر می‌رسد. غیرممکن است که از دست دادن عزیزان را چیزی زیبا بدانیم یا از یک ضرر مالی بزرگ و ناگهانی، بدون هیچ مقدماتی، شاد شویم؛ اما در آن لحظه کاملاً فراموش می‌کنیم که ذهن انسان توانایی‌هایی دارد که انتظارش را نداریم و می‌تواند همان صحنه را از زاویه‌ای شگفت‌انگیز دیگر بازسازی کند. صرفاً با بازنویسی پرسش خود در لحظه وقوع هر مشکل یا بحران، قطعاً نگرش ما نسبت به همان صحنه و زاویه دیدمان تغییر خواهد کرد. چه کاری می‌توانم با آنچه از تلاش، اراده یا توانایی‌ام باقی مانده، یا حتی با آنچه از پولم پس از این مصیبت باقی مانده، انجام دهم؟ من شخصاً اغلب از این تشبیه برای توضیح باورم استفاده می‌کنم: تصور کنید در غاری بسیار تاریک هستید، دیوارهایش را نمی‌بینید و نمی‌دانید انتهای آن کجاست، سپس در جایی دوردست، نقطه‌ای بسیار کوچک از نور را می‌بینید. و اینجا حکمت یا گام خردمندانه پس از آن می‌آید که بین دو گزینه انتخاب کنید: یا به تمام تاریکی اطراف خود خیره شوید، یا چشمانتان را بر آن نقطه کوچک ثابت کنید که نور زیبایی از آن نشت می‌کند. همان‌طور که تاریکی حقیقت دارد، نقطه نور نیز حقیقت دارد؛ اما تفاوت اینجاست: بر کدام‌یک تصمیم به تمرکز گرفته‌اید؟ با هر دقیقه‌ای که بر نقطه نور تمرکز می‌کنید، حرکت به سمت آن آغاز می‌شود، زیرا او کم‌کم بزرگ‌تر می‌شود، سپس بزرگ‌تر می‌شود، و سپس کشف می‌کنید که آنچه فکر می‌کردید نقطه‌ای ناچیز و دیدنی نیست، در واقع راه‌حلی برای مرحله‌ای است که از آن عبور کرده‌اید؛ همان غار تاریک. و این‌گونه زندگی است. ممکن است نقطه نور در بیماری‌ای باشد که شما را مجبور به بازچینش زندگی‌تان کرد، یا در ضرری که ارزش آنچه باقی مانده بود را برای شما آشکار ساخت، یا در شکستی که آنچه موفقیت هرگز به شما نمی‌آموخت، به شما آموخت، یا در ناامیدی‌ای که حقیقت افراد را به شما شناخت داد، یا در تنهایی‌ای که برای اولین بار شما را با خودتان آشنا کرد. آنچه از سال‌های عمرمان می‌رود، چیزی را برای ما به جا می‌گذارد که قابل خریدن نیست: تجربه زندگی، با شیرینی‌ها و تلخی‌هایش. منظورم از این گفته این نیست که از بحران‌ها شاد و خوشحال شویم، بلکه منظورم این است که به بحران بیش از اندازه‌اش اهمیت ندهیم و اجازه ندهیم بیش از آنچه گرفته است، از ما بگیرد. تفاوتی بزرگ و عظیم میان انسانی است که پس از هر بحران از خود می‌پرسد: «چرا این اتفاق برای من افتاد؟» و همچنان به این پرسش خود ادامه می‌دهد، و انسانی دیگر که به محض آرام شدن فضا، پرسش دیگری مطرح می‌کند: «با آنچه اتفاق افتاده چه باید بکنم؟» و من فکر می‌کنم بخش بزرگی از قدرت ما در زندگی از اینجا آغاز می‌شود: ما همیشه آنچه بر ما می‌گذرد را انتخاب نمی‌کنیم، اما اغلب می‌توانیم انتخاب کنیم که با آن چه کنیم. وقتی تاریکی شدید می‌شود، درخواست نکنید که کل غار به یکباره روشن شود؛ تنها به دنبال نقطه‌ای از نور بگردید، هرچند کوچک، سپس بر آن تمرکز کنید و به سمت آن حرکت کنید، و مهم‌تر از همه، کوچک بودن آن را تحقیر یا دست‌کم نگیرید. اقبال احمد