مدت آن یک روز است

تفاوتی عظیم میان زیستن و میان تمرینِ روزی است که از پیش برایمان مقرر شده و به عنوان زیست پذیرفته شده است، حتی اگر خود ما این زیست/قفس را ترسیم کرده باشیم و آن را برای خود پسندیده باشیم. بیشتر مردم روز خود را میان بیداری از خواب، انجام کاری که فرض بر این است که باید انجام دهیم، و زیستن لحظاتی گذرا با خود، خانواده و دوستان سپری می‌کنند، و سپس به خواب بازمی‌گردند تا برای بیداری جدید و آغاز روزی جدید آماده شوند؛ روزی که بیش از آنکه چیزی باشد، امتدادی از روز پیشین و کپی‌ای دقیق از آن است. جالب آنکه این سبک از زیست، از اولین لحظه ورودمان به مدرسه همراه ماست و در طول سال‌های تحصیل ادامه می‌یابد، سپس با انتقال به کار، ازدواج و تشکیل خانواده به دنبال ما می‌آید و چندان نمی‌گذرد که در آغوش روزی که آن را می‌شناختیم و ما را می‌شناخت، پیر می‌شویم؛ روزی که همان‌قدر که ما به آن عادت کرده‌ایم، بر ما عادت کرده است، بدون آنکه درک کنیم که عدم خروج از روتین و نشکستن الگوی تکراری و یکنواخت زندگی، به معنای زیستن عمری طولانی با یک روز واحد است. برخی معتقدند که رسیدن به ثروت، زیستی شاد را تضمین می‌کند، با این استدلال که ثروت توانایی تأمین نیازهای زندگی را دارد و به رفاه می‌انجامد. و من بارها نوشته‌ام: «ثروت بسیار ناتوان‌تر از آن است که شادی بخرد، و هیچ مکانی در روی زمین وجود ندارد که بتواند حتی ده گرم شادی به ثروتمندانِ ثروتمند بفروشد». و این مهم‌ترین درسی است که زیست می‌تواند به انسان بیاموزد: شادی با ثروت، یا با مقام، یا با جایگاه، یا با عمر گره نخورده است، بلکه حقیقت شادی در زیستن لحظه‌ای تازه، گذرا، ساده، خودجوش و طبیعی از شادی نهفته است و تنها همین لحظات اندک هستند که در نهایت، از عمری طولانی باقی می‌مانند. گاهی پیش می‌آید که انسانی، محاط به تمام رفاه و برکت، با این حال غمگین زندگی می‌کند، عمرش را روز پس از روز انباشته می‌کند، و کوششی فرساینده پس از کوشش دیگر، و انباشتن جایگاه اجتماعی پس از جایگاه دیگر، و تولید محصولی پس از محصول دیگر، دور از هرگونه زیستی تازه‌کننده که روح را لرزانده و خون را در رگ‌ها نوسازی کند؛ زیستی دور از آنچه برایمان ترسیم شده و به عنوان قفسی زیسته‌ایم، زیستی که اجزای آن را از دفتر باورهایمان انتخاب می‌کنیم، نه از کاتالوگ عادت، بازار و مصرف. و زیان ما زمانی فاجعه‌بار می‌شود که به زیستن در روزی عادت کنیم که خودش را زاییده و جز نسخه‌ای از خود نمی‌زاید. انتظار لحظه‌ای شاد/گشایش‌بخش آینده، حتی با وجود غیرممکن بودن آمدن آن، شأنی انسانی و مقدس است؛ اگر این هراس، این امید به آنچه خواهد آمد نبود، زندگی میلیون‌ها انسان ویران می‌شد. اما، میان انتظارِ آنچه نمی‌آید و زیستنِ لحظه‌ی گذرای زندگی که تکرار نمی‌شود، نخ باریکی کشیده شده که به وضوح می‌گوید: تو می‌توانی هر چه را خدا خواسته است انتظار بکشی، و تو می‌توانی زیستی دیگر را انتخاب کنی. تفاوتی بزرگ و عظیم میان آن است که خادمی وفادار و مطیع باشی که نیازهای خود را برآورده می‌کند، و میان آن است که زیستی را خلق کنی که به آن آرزو داری؛ و این همان تفاوت عظیم میان زیستن و زنده ماندن است. طالب الرفاعي