جریمه... بدون قلب، بدون عقل، بدون وجدان!

جرم به ملیت، جنس یا هویت، و حتی به گروه سنی خاصی محدود نمی‌شود و تاریخ مشخصی نیز ندارد؛ بلکه همان‌گونه که کتاب‌های آسمانی اشاره می‌کنند، از آغاز تاریخ بشریت وجود داشته است. قتل قابیل هابیل که در قرآن کریم به آن اشاره شده، تنها تأکیدی بر تاریخچه این جرم و پیوند آن با انسان است. طبقه‌بندی جرم به قتل عمد محدود نمی‌شود، بلکه به سرقت اموال عمومی، جعل اسناد رسمی و حتی «جنایت» یا جرم خیانت و موارد دیگر نیز تعمیم می‌یابد که همگی تحت مفهوم «خیانت» و حکم دادگاه بر اساس مواد قانون جزا قرار می‌گیرند. هیچ جامعه‌ای، صرف‌نظر از سطح معیشت و تمدن آن، از جرم مصون نیست، هرچند که ماهیت آن از جامعه‌ای به جامعه دیگر متفاوت باشد. جرم انگیزه‌های متعددی دارد: طمع به مال، تسویه حساب‌ها، یا حتی انگیزه‌های مالی؛ و «اینجا بلا اصلی» است: مواد مخدر و سایر ممنوعات که انسان را از انسانیت، عقل و خردش دور می‌سازند. همچنین نباید جنبه‌های شرورانه‌ای را که شیطان برای انسان به ارمغان می‌آورد و ارتکاب جرم را برای او زیبا جلوه می‌دهد، نادیده گرفت. صرف‌نظر از دلایل، مفهوم جرم یکی است و بازتاب‌های آن بر جامعه خطرناک است، و پیش از آن بر خانواده قربانی و خانواده متهم. از آنجا که رفتارهای افراد در جامعه ما، مانند سایر جوامع، میان مردان و زنان متفاوت است، نمی‌توان جرم را نادیده گرفت، به‌ویژه در کشوری که اکثریت ملیت‌های جهان را در خود جای داده است. شاید نکته عجیب در این میان، نوع جرم، مرتکب و ابزارهای آن باشد. آنچه کشور در روزهای اخیر شاهد آن بوده، حمله به دو کودک توسط مادرشان است؛ و نکته عجیب اینجاست که این‌گونه جرم‌ها قطعاً مذموم و برای ما ناشناخته‌اند و هیچ عقل سلیمی نمی‌تواند آن‌ها را بپذیرد، زیرا از دایره انسانیت و عقل سلیم خارج شده و در مفهوم جنبه‌های شرورانه و انگیزه‌های شیطان قرار می‌گیرند، دور از هر مفهوم دیگری، مگر آلودگی ذهن به ممنوعات که ذهن انسان را آلوده کرده و او را به عرصه «حیوانیت» می‌کشاند. خداوند شما را گرامی دارد، که از آن عرصه تنها پس از بازگشت آگاهی و پشیمانی که دیگر دیر شده است، خارج می‌شود. خانه و صاحبان خیر یا شر، تعیین‌کننده رفتار و اخلاق انسان هستند؛ یا استقامت و اخلاق نیکو، یا راه گمراهی با تمام شر، جرم و طرد شدن از سوی جامعه و بدنامی‌ای که پس از «گذشتن فرصت، صدا نیز سودی ندارد» قابل بازگشت نیست. گربه‌ای کوچک را در کنار در مسجد می‌بینید که هر روز نشسته و به دنبال خنای کولر مسجد است و از نمازگزاران مراقبت می‌شود و به او آب و غذا می‌دهند؛ این برای یک حیوان کوچک است، پس چگونه ممکن است انسانی انسانی را به ناحق بکشد؟ یکی از حکما می‌گوید: «اگر قلب بمیرد، رحمت از بین می‌رود؛ اگر عقل بمیرد، حکمت از بین می‌رود؛ و اگر وجدان بمیرد، همه چیز از بین می‌رود.» و این وضعیت هر مجرمی است که نه قلبی دارد، نه عقلی و نه وجدانی... عمرتان طولانی باد. یوسف الشهاب