من بازنشسته از خانهام؟!
ما عادتیم که با بازنشستگی از کار، سفر جدیدی با شرکت عمومی تأمینات اجتماعی آغاز شود، اما آیا امروز نوع دیگری از بازنشستگی پدیدار شده که پیش از این نمیشناختیم؟ بازنشستگی از خانه! و این بار با اقدامات وزارت مسکن! آیا ممکن است انسانی پس از بازنشستگی از شغلش، از او خواسته شود که از خانهاش نیز بازنشسته شود؛ خانهای که گمان میبرد آخرین ایستگاه زندگیاش خواهد بود؟ تصور کنید مردی که عمرش را در کار گذراند و فرزندانش را بزرگ کرد، و پنداشت خانهای که در آن ساکن شد، پایان مسیر اوست؛ خانهای را کامل تحویل نگرفت، بلکه از مال خود بر آن هزینه کرد، برای سازندهاش وام گرفت تا آن را برای سکونت مناسب کند و سالهای عمرش را پیش از آنکه اثاثیهاش را در آن بگذارد، در آن صرف نمود. سپس پس از تمام آن سالها به او گفته میشود: از نو آغاز کن. شاید جوانی سیساله بتواند نشانی خود را تغییر دهد، اما آیا مردی هفتادساله میتواند نشانی و آرامش خود را جابهجا کند؟ و آیا خاطرات را میتوان مانند اثاثیه در جعبهها بستهبندی کرد؟ خانه در پایان عمر، نه بر اساس تعداد اتاقها، بلکه بر اساس خاطراتی که در آغوش گرفته، نوههایی که راه خود را به آن یافتهاند، و آرامشی که در دیوارهایش ساکن شده، سنجیده میشود. بنابراین، این مسئله فراتر از یک قرارداد یا یک ساختمان است؛ این به احساس امنیت انسان در مرحلهای میپردازد که دیگر از دنیا جز آرامش نمیخواهد. این بدان معنا نیست که کسی درخواست تعطیلی قانون یا معافیت کسی از اجرای آن را دارد؛ حاکمیت قانون خواست همه است، و این شهروندان از نخستین کسانی بودند که به دستورهای شهرداری پایبند ماندند و تخلفات خارج از محدوده منازل خود را برطرف کردند، به این باور که قانون باید محترم شمرده شود و بر همه اعمال گردد. اما قانون برای تحقق عدالت آمده است، و عدالت با راهحلها تنگنظر نیست؛ بنابراین امید همچنان به صاحبان تصمیم در وزارت مسکن و دولت دوخته شده است تا راهحلی بیابند که ثبات خانوادههای مشروع «شرق تیماء» (از کسانی که خانهشان را فروختند) را حفظ کند و به هدف قانون دست یابد، بدون آنکه آرامشی را که صدها خانواده سالها بر آن زیستهاند، از دست بدهد. دولتی که شهرهای مسکونی را بنا نهاد و مؤسساتی را برای ثبات خانواده کویتی ایجاد کرد، توانایی یافتن راهحلی را نیز دارد که میان هیبت و روح قانون، و میان اجرای قانون و حفظ کرامت انسانی جمع کند. و پرسش باقی میماند: آیا عدالت این است که متن قانون را همانگونه که هست اجرا کنیم، یا عدالت واقعی این است که متن را بخوانیم و همزمان عمر انسان و شرایطش را نیز در نظر بگیریم، تا پایان عمر به آغاز جدیدی تبدیل نشود که هیچکس آن را آرزو نمیکرد؟ سخن پایانی: اگر در این سطوح چیزی هست که شایسته خواندن مجدد باشد، شاید این خوانش، جنبهای انسانی را آشکار کند که به راهحلی منجر شود. ممکن است مسئول این مقاله را یک بار بخواند، یا دو بار، اما امید آن است که چیزی فراتر از کلمات در آن ببیند؛ چهرههای پدران، مادران و نوههایی را که نه درخواست معافیت از قانون دارند، بلکه امید دارند که در قانون جایگاهی برای رحمت بیابند و در تصمیمی که ثبات سالهای زندگیشان را حفظ کند. طلال مطر الوردان
