«مرئیون».. قصص عمانی انسان را به عنوان مرکز داستان معرفی می‌کند

داستان‌های نویسنده عمانی، فائزه بنت سعید الهیملی، در مجموعه «مرئیون» (دیده‌شدگان)، در زمره ادبیات انسانی قرار می‌گیرد که روایت ادبی را با رویکرد مستندسازی درمی‌آمیزد. این داستان‌ها فضای درگیری‌ها، همانند جنگ بر غزه، و پرسش‌های روانی و عاطفی ناشی از آن‌ها را برای افراد زنده می‌کند. این آثار بر زبانی آرام و فشرده استوارند و ساختار روایی آن‌ها بر پایه کنایه و جزئیات حسی بنا شده است؛ جایی که اشیاء کوچک، مانند در خانه، تکه‌ای نان، یا صدای کودک، به نمادهایی تبدیل می‌شوند که معنای از دست دادن، آوارگی و جستجوی امنیت را خلاصه می‌کنند. این مجموعه بر اثر درگیری‌ها بر زندگی انسان‌ها، با تمرکز بر جزئیات همراه آن‌ها مانند ترس، انتظار، دلتنگی و تلاش برای چسبیدن به زندگی علی‌رغم همه چیز، نور می‌تاباند. خواننده را به سفری درون دنیای شخصیت‌های متعدد می‌برد که با آوارگی، از دست دادن و غیبت روبرو هستند؛ نه تنها از طریق رویدادهای بزرگ، بلکه از طریق لحظات ساده روزمره که شکنندگی و در عین حال قدرت انسان را آشکار می‌سازند. مجموعه با داستان‌هایی آغاز می‌شود که میان شخصیت‌های مختلف در حرکت‌اند که هر کدام آثار جنگ را به شیوه‌های متفاوتی تجربه می‌کنند؛ از پزشکی که تلاش می‌کند زخمی‌ها را در شرایط غیرممکن نجات دهد، تا مادری که منتظر بازگشت است، کودکی که نمی‌داند به کجا برود، و شخصیت‌های دیگری که در درون خود احساس دائمی آوارگی و غیبت را حمل می‌کنند. متون همچنین به مفهوم حافظه جمعی می‌پردازند و چگونگی حضور مکان‌ها و جزئیات کوچک در وجدان انسان را حتی پس از گذشت سال‌های طولانی از دست دادن، بررسی می‌کنند. داستان‌های این مجموعه که جلد آن با نقاشی هنرمند خمیس درویش البلوشی تزئین شده است، بر پایه یک ساختار روانی آرام استوارند که از خطابه مستقیم پرهیز می‌کند و بر صحنه‌های انسانی گذرا تمرکز دارد که تأثیر عاطفی عمیقی بر جای می‌گذارند. نویسنده از گفتگوی درونی و توصیف مختصر برای برجسته کردن احساسات مرتبط با ترس، انتظار و ناتوانی استفاده می‌کند تا تصویری انسانی از جنگ ارائه دهد، دور از اعداد و آمار. در داستان «دست‌های عهد» می‌خوانیم: «به دستانش فکر کرد، وقتی که هنوز کودک بود، و به دیوارهایی که روی آن‌ها نقاشی کشیده شده بود، و به خمیر، و به تمام اشیایی که دست‌ها می‌سازند و ما تنها زمانی به آن‌ها توجه می‌کنیم که غایب باشند. او گریه نکرد. نه به این دلیل که نخواهد، بلکه زیرا اشک‌ها نیز به انرژی نیاز دارند، و او دیگر هیچ انرژی‌ای نداشت.» و در داستان «کودکان کوچک» می‌خوانیم: «صداهایشان شبیه نفس‌هایشان بود، سبک و شکننده مانند بدن‌هایشان. این صداها که اتاق را پر می‌کردند، دیگر وجود ندارند. او اکنون آن‌ها را در سکوت می‌شنود.» و در داستان «بازگشت به حیفا» می‌خوانیم: «سه نسل گذشت و هنوز آن در آبی دور است.» و در داستان «نانی برای دوازده نفر» می‌خوانیم: «نگاهی که ابراهیم هنگام خروج انداخت هنوز آنجا است، در هوا معلق، که کسی آن را برنداشته است.» و در داستان «پیش از آنکه امین بگوید» می‌خوانیم: «سرانجام از منبر گفت: امروز خطبه‌ای ندارم (هیچ‌کس در سالن تکان نخورد)... تنها آنچه هر یک از شما دارید را دارم، قلبی شکسته و دعایی که واژه‌ای نمی‌یابد.» و در داستان «حاضر» می‌خوانیم: «با او تماس می‌گیرد تا مطمئن شود که او هنوز آنجا است.» و در داستان «زندگی» می‌خوانیم: «یک ثانیه از او صدایی خارج نشد. ثانیه‌ای که مانند ابدیت کش آمد. زنان نفس خود را حبس کردند. ام خالد چشمانش را بست. سپس فریاد زد. و در بیرون -در همان لحظه خاص- آتش‌باری ساکت شد. کسی نمی‌داند چرا. کسی نپرسید.» نویسنده از طریق این نمونه‌های روایی و سایر موارد، تلاش می‌کند انسان را به عنوان مرکز داستان بازتعریف کند، نه صرفاً به عنوان یک عدد در اخبار یا آمار، و اثر جنگ را بر حافظه‌های فردی و جمعی، و در جزئیات کوچکی که حتی پس از پایان رویدادها در زندگی مردم باقی می‌مانند، کاوش می‌کند.