مسی؛ لحظهای که تصمیم گرفت توپ، زندگینامهاش را با یک پا بنویسد!
سعیده مفرّح - اگر از فوتبال بپرسیید که کاملترین لحظاتش کدام است، پاسخ به نام یک قهرمانی، یا عنوان یک ورزشگاه، یا تاریخ یک بازی نخواهد بود. احتمالاً به یاد پاهایی خواهید افتاد که با مهربانی نقاشان، هوشمندی شاعران و صبر نوازندگان با تو رفتار میکردند. در آنجا بود که نام لیونل مسی از مرزهای ورزش فراتر رفت و به داستانی درباره استعدادی تبدیل شد که به چنان درجهای از پاکی میرسد که غیرممکن، به امری روزمره تبدیل میشود که هر روز در برابر میلیونها چشم تکرار میگردد. بله، بازیکنانی هستند که خزانههایشان را با جامها پر میکنند و بازیکنانی هستند که حافظه مردم را با شگفتی پر میکنند. اما لیونل مسی هر دو کار را انجام داد، و سپس چیزی را پشت سر گذاشت که ماندگارتر از اعداد و قهرمانیها بود؛ اثری که شرح آن دشوار و فراموش کردنش غیرممکن است. بنابراین نام او دیگر تنها یک نام در تاریخ فوتبال نیست، بلکه مترادف آن زیبایی نادر شده است که گاهبهگاه به بازی سر میزند و به ما یادآوری میکند که ورزش میتواند هنر باشد و استعداد وقتی به اوج خود میرسد، به زبانی تبدیل میشود که همه آن را میفهمند. مسی نه جدیدترین بازیکن فوتبال بود و نه بیشترین تمایل به ساختن تصویر خود داشت. او با آرامش وارد زمین میشد، کسی که میدانست آنچه خواهد گفت با پاهایش خواهد بود. به محض تماس توپ با پای او، ریتم بازی تغییر میکرد، زمان کندتر میشد، فواصل کوتاهتر میشد و قوانین بازی گویی راه را برای او باز میکردند. وقتی او را دنبال میکنید، احساس میکنید توپ قبل از لمس شدن، مقصد خود را میشناسد و کل زمین بر اساس نقشهای حرکت میکند که جز او کسی آن را نمیبیند. بسیاری اهداف را ثبت میکنند و بسیاری شکوه میسازند، اما مسی احساسی جمعی و نادر خلق میکرد. او میلیونها نفر را در همان لحظه بلند میکرد، نفسهایشان را در همان لحظه حبس میکرد و به همان شگفتی لبخند میزد. و این چیزی فراتر از مرزهای ورزش است، زیرا اجتماع این تعداد عظیم از انسانها بر روی یک احساس، معجزه کوچکی است که هر بار که توپ را برمیدارد و با آن حرکت میکند، تکرار میشود. وقتی استعدادها بین انسانها تقسیم شد، سهم آن کودک آرژانتینی بیشتر از آن بود که توسط معیارهای معمولی قابل درک باشد. چیزی که علوم آن را تفسیر نمیکنند، آمارها آن را در بر نمیگیرند و رکوردهای عددی آن را خلاصه نمیکنند. اعداد تعداد اهداف را حفظ میکنند، اما از شمارش قلبهایی که با تماشای دریبلهایش تندتر میتپند عاجزند. آنها جامها را میشمارند، اما از شمارش کودکانی که اکنون بیشتر از بازیهایشان به پای چپش رویا میبافند، ناتواناند. گاهی به نظر میرسد که او روی چمن نمیدود، بلکه مانند نسیمی که صفحه آب را میپیماید، از آن عبور میکند. توپ به پای او برخورد نمیکند، بلکه با رضایتی مبهم به سوی او میآید. مدافع او را نمیبازد چون قدمهایش سریعتر است، بلکه چون دیرتر درک میکند که مسی قبل از پیشی گرفتن در حرکت، از نظر فکری پیشی گرفته است. به همین دلیل دریبل او واقعاً از اعمال هوشمندی بود، پاسش جملهای کامل از معنا بود و گل خاتمهای طبیعی برای داستانی بود که از لحظه دریافت توپ آغاز شده بود. و زیباترین ویژگی مسی این بود که عمرش را در تعقیب تصویر خود صرف نکرد. او بازی میکرد چون بازی زبان اول او بود و توپ وطن یگانهاش بود که به پاسپورت نیازی نداشت. و هر بار که جهان تلاش میکرد لقب جدیدی به او اضافه کند، با لبخند خجالتآمیزش بسنده میکرد و به زمین بازمیگشت و پاسخگویی به تمام سوالات را به پایانش واگذار میکرد. او در این زمینه شبیه هنرمندان بزرگ است که درباره هنر زیاد صحبت نمیکنند، زیرا آثارشان این وظیفه را بر عهده دارند. و شبیه درختان بارور است که بیشتر درگیر تولید میوههایشان هستند تا متقاعد کردن مردم از بارور بودنشان. به همین دلیل حضورش پاک ماند، دور از نمایش و نزدیک به جوهرهای که مردم در هر استعداد واقعی به دنبال آن هستند. و چون نبوغ اغلب از آزمون سختی آغاز میشود، داستان او از بدنی کوچک آغاز شد که به او گفته شد هرگز به اندازه کافی رشد نخواهد کرد. انتظارات به مرزهای خود محدود شدند، شرایط سختتر شد و موانع در راه آن پسر ایستادند، در حالی که استعداد با اطمینانی آرام به راه خود ادامه میداد، گویی راه را قبل از همه میشناخت. به او زمزمه میکرد: برو، و درهایی که فقط تو میبینی برایت باز خواهد شد. پسر بزرگ شد و با او رویاهای شهرهای کامل بزرگ شدند. نامش در کوچههای فقیرنشین همانطور که در کاخها طنینانداز میشد، شنیده میشد. و تصویرش در اتاقهای کودکانی آویزان شد که نه اسپانیایی میدانستند و نه آرژانتین را میشناختند، اما خوب میدانستند که مردی وجود دارد که توپ را زیباتر از آنچه هست میکند. و از زیباترین دستاوردهایش این بود که کمی از معصومیت را به بازیای بازگرداند که توسط محاسبات تجاری سنگین شده بود. آن کودک در درونش باقی ماند که دنبال توپ میدود چون آن را دوست دارد. به همین دلیل مردم وقتی پیروز شد او را دوست داشتند، وقتی باخت او را دوست داشتند و وقتی گریه کرد او را دوست داشتند. آنها در او بازیکنی میدیدند که استعدادی استثنایی دارد و در عین حال شکنندگی و صداقت انسانها را نیز دارد، به همین دلیل هرچقدر فواصل دورتر میشد، برای همه نزدیک به نظر میرسید. و وقتی جام جهانی را در دوحه در سال ۲۰۲۲ بالا برد، بسیاری احساس کردند که پایان داستانی را میبینند که مدتها منتظرش بودند. آن لحظه تنها پیروزی در یک بازی نهایی نبود، بلکه تکمیل سفری طولانی بود که بارها با تعثّر مواجه شد و در نهایت به مقصد رسید. صحنه گویی صفحه آخر رمانی بود که اصرار داشت قهرمانش را به پایان شایستهاش برساند و صبرش را با تمام آن شادی به تعویق افتاده پاداش دهد. زندگی به کسی جاودانگی نمیبخشد، اما به برخی نامها اثری میدهد که فراموشی را به چالش میکشد. و مسی یکی از آن نامهاست. ممکن است بازیکنی سریعتر ظاهر شود، یا دیگری قویتر یا گلزنتر بیاید، اما اثری که یک بازیکن در وجدان مردم به جای میگذارد، تابع مقایسه نیست. استعداد ممکن است تکرار شود، اما آن احساسی که همراه آن است، به ندرت تکرار میشود. روزی خواهد رسید که چراغهای ورزشگاهها خاموش شوند و بازیها به فیلمهای قدیمی تبدیل شوند، و کودکی در خیابانی دور همچنان سایهاش را به همان روش دریبل بزند، بدون اینکه بداند بازیکنی را تقلید نمیکند، بلکه رویایی را تقلید میکند. و مردی مسن هر بار که نام مسی را در گفتگویی گذرا میشنود، لبخند خواهد زد، زیرا زمانی را زیسته است که معجزه فوتبال هر هفته به دیدنش میآمد. و اگر فوتبال توانایی نوشتن خاطراتش را داشت، با تاریخ اختراعش شروع نمیکرد، نه با نام قهرمانیهایی که قارهها را گردید، و نه با ورزشگاههایی که آن را در آغوش گرفتند. احتمالاً با یک جمله شروع میکرد که کل داستان را خلاصه میکند: «پاهای زیادی را شناختم، و فقط یک بار احساس کردم که به خانه بازمیگردم... و آن زمانی بود که پای مسی مرا لمس کرد.»
