آیا الفرجان هنوز مسکونی است؟
سالهاست که مناطق مسکونی خصوصی در کویت بر پایهای شفاف بنا شدهاند: خانهای که یک خانواده در آن زندگی میکند، خیابانی که تعداد مشخصی از ساکنان را خدمترسانی میکند، پارکینگهایی متناسب با نیازهای آنها و خدمات عمومی که بر اساس این معادله ساده طراحی شدهاند. با گذشت زمان، برخی از خانوادههای کویتی گسترش یافتند و برای میزبانی از فرزندان پس از ازدواج، طبقات یا آپارتمانهایی به داخل خانههای واحد اضافه شد. این امر در آن زمان مشکل جدی ایجاد نمیکرد، زیرا همسایگان محله یکدیگر را میشناختند و جمعیت در حدی باقی ماند که منطقه قادر به جذب آن بود. اما آنچه امروز در برخی مناطق مسکونی مشاهده میکنیم، کاملاً متفاوت است. در تعدادی از محلهها، برخی خانهها دیگر صرفاً محل سکونت خانوادگی نیستند، بلکه شامل تعداد زیادی واحد مسکونی، ساکن و خودرو شدهاند، در حالی که خیابانها، پارکینگها و خدمات عمومی بدون تغییر باقی ماندهاند. نتیجه برای هر کسی که در این مناطق زندگی میکند، آشکار است. بحران پارکینگ دیگر یک استثنا نیست، بلکه به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است. خودروهایی که در دو طرف خیابان و جلوی ورودی خانهها پارک شدهاند و خودروهای دیگری که به دنبال هر فضای خالی ممکن هستند، حتی اگر به قیمت آسایش همسایگان یا سهولت حرکت در محله تمام شود. مشکل اینجا خود خودرو نیست، بلکه تراکم جمعیتی است که هنگام طراحی منطقه در نظر گرفته نشده است. خانهای که مساحت و موقعیت داخلی آن تنها توانایی میزبانی از چهار یا پنج خودرو را دارد، عملاً نمیتواند به منبعی برای ده یا پانزده خودرو تبدیل شود که برای تکمیل نیازهای پارکینگ خود به خیابان عمومی متکی هستند. این امر به ترافیک سنگین محدود نمیشود. سطلهای زبالهای که برای خدمترسانی به یک خانه اختصاص داده شده بودند، اکنون موظف به خدمترسانی به چندین خانواده هستند. به همین دلیل، منظره کیسههای زباله انباشته شده خارج از سطلها در برخی مناطق تکرار شده است، نه به دلیل کوتاهی در نظافت، بلکه زیرا حجم استفاده بسیار فراتر از آنچه این خدمات برای آن طراحی شدهاند، است. شاید آزاردهندهترین جنبه، جنبه اجتماعی باشد. در گذشته، اگر خودرویی به صورت نادرست پارک شده بود یا ورودی خانهای را مسدود میکرد، راه حل ساده بود. همه یکدیگر را میشناختند و یک تماس تلفنی یا زدن به یک در، کافی بود تا مشکل در عرض چند دقیقه حل شود. اما امروز، همسایه ممکن است خودرویی را ببیند که ورودی خانهاش را مسدود کرده است، بدون اینکه بداند متعلق به کیست. آیا متعلق به صاحب خانه است؟ یا یکی از ساکنان؟ یا یکی از مهمانان؟ آیا منطقی است که مجبور شود برای یافتن صاحب خودرویی که باعث آزار شده، شش، هفت یا هشت در را در یک خانه واحد بزند؟ مسئله اینجا علیه مستأجر نیست، علیه خانوادههایی که مسکنی برای فرزندانشان فراهم کردهاند نیست، و علیه حق مالک برای استفاده از ملک خود نیست. مسئله مربوط به حق ساکنان مناطق مسکونی برای داشتن محیطی متعادل است که کیفیت زندگی را حفظ کند، همانطور که این مناطق برای آن طراحی شدهاند. برنامهریزی شهری موفق تنها بر اساس تعداد مترهای ساخته شده سنجیده نمیشود، بلکه بر اساس توانایی خیابانها، پارکینگها و خدمات عمومی در جذب جمعیت و خودروهای ناشی از این ساختوساز است. از اینجا سوالی برجسته میشود که شایسته بحث است: آیا هر افزایش در تعداد واحدهای مسکونی یا تراکم جمعیتی باید به توانایی ملک در تأمین پارکینگ و خدمات لازم در داخل محدوده آن مرتبط باشد؟ یا ادامه میدهیم که خیابان عمومی و همسایگان را مسئول تصمیماتی بدانیم که آنها طرف آن نبودهاند؟ خیابان بخشی از ملک نیست و پارکینگ همسایگان امتداد آن نیست. و وقتی زیرساختها از توانایی جذب واقعیت جدید عاجز شوند، هزینه آن را تنها مالک ملک پرداخت نمیکند، بلکه کل محله پرداخت میکند. م. حسین محمد ارتی
