منجمی که نمی‌بینیم؛ وقتی زباله به ثروت آینده تبدیل می‌شود!

چیزهایی هستند که دور می‌اندازیم چون دیگر به آن‌ها نیاز نداریم و چیزهای دیگری را دور می‌ریزیم چون دیگر ارزش آن‌ها را نمی‌دانیم. و اینجا داستان آغاز می‌شود.. گوشی قدیمی که با مدل جدیدتری جایگزین شده، کامپیوتری که از کار افتاده، برد الکترونیکی که سوخته، شارژری که عمرش به پایان رسیده، یا باتری‌ای که دیگر توانایی نگهداری انرژی را ندارد. برای ما، داستان به پایان رسیده است. اما برای اقتصاد، شاید داستان تازه آغاز شده باشد. دستگاه الکترونیکی که به نظر یک تکه پلاستیک و فلزات پراکنده می‌آید، در درون خود مخلوطی ارزشمند از مس، طلا، نقره و فلزات دیگری را در خود جای داده که در ساخت فناوری‌های مدرن استفاده می‌شوند. به همین دلیل، کشورها و مؤسساتی شروع به نگاه کردن به پسماندهای الکترونیکی به عنوان نوعی جدید از «استخراج معدن شهری» کرده‌اند؛ استخراجی که نیازی به کوه‌کنی ندارد، بلکه نیاز به جمع‌آوری آنچه ما پشت سر گذاشته‌ایم دارد. و داده‌های سازمان ملل نشان می‌دهد که جهان در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۲ میلیون تن پسماند الکترونیکی تولید کرده که حاوی تقریباً ۳۱ میلیون تن فلز بوده است. و جالب‌تر اینکه ارزش تخمینی فلزات موجود در آن‌ها به حدود ۹۱ میلیارد دلار رسیده است؛ از جمله حدود ۱۹ میلیارد دلار مس، ۱۵ میلیارد دلار طلا و ۱۶ میلیارد دلار آهن. تصور کنید که بخشی از این ثروت هر روز از جلوی چشمان ما می‌گذرد و سپس در یک محل دفن زباله به پایان می‌رسد! و طلا به طور خاص این پارادوکس را به شکلی شگفت‌انگیز نشان می‌دهد؛ فلزی که در ذهن انسان‌ها با خزائن، جواهرات و شمش‌های بانکی مرتبط شده، اکنون در دستگاه‌های کوچکی نیز وجود دارد که ما در جیب‌هایمان حمل می‌کنیم و طی چند سال آن‌ها را تعویض می‌کنیم. اما مسئله فراتر از بازیابی طلا است. جهان به فلزاتی نیاز دارد که در باتری‌ها، تراشه‌های الکترونیکی، خودروهای الکتریکی و تجهیزات انرژی تجدیدپذیر استفاده می‌شوند. و با افزایش تقاضا برای فناوری، بازیابی فلزات موجود در محصولات قدیمی به راهکاری برای کاهش فشار بر منابع طبیعی و کاهش نیاز به استخراج مقادیر جدید از اعماق زمین تبدیل می‌شود. با این حال، جهان هنوز بخش عمده‌ای از این فرصت را هدر می‌دهد. در سال ۲۰۲۲ تنها ۲۲.۳٪ از پسماندهای الکترونیکی به صورت مستند و با روش‌های صحیح زیست‌محیطی جمع‌آوری و بازیافت شدند. و این بدان معناست که مشکل نبود ثروت نیست، بلکه ما هنوز یاد نگرفته‌ایم چگونه آن را ببینیم. شاید خود مفهوم «گنج» نیاز به بازتعریف داشته باشد. ثروت لزوماً دیگر چیزی نیست که در زیر زمین دفن شده باشد. گنج ممکن است دستگاهی شکسته در یک کشو، گوشی فراموش‌شده روی یک قفسه یا کامپیوتری باشد که صاحبش فکر می‌کرد بی‌ارزش است. و پارادوکس اینجاست که انسان ممکن است میلیون‌ها دلار هزینه کند تا زمین را برای یافتن یک فلز بکند، در حالی که میلیاردها دلار فلز را روی زمین رها می‌کند و سپس پول می‌پردازد تا آن‌ها را دور بریزد. شاید معادن آینده در بیابان‌ها یا میان کوه‌ها نباشند.. شاید در شهرهایی که در آن‌ها زندگی می‌کنیم و در زباله‌هایی که با دست‌هایمان دور می‌ریزیم باشند.